Putin yönetimi Yabloko'ya izin verip yükselişini öngöremedi

Estonyalı gazeteci ve yazar Anton Aleksejev, Rusya'da Yabloko partisinin Devlet Duması seçimlerine katılmasına izin verilmesi ve ardından yükselişinin öngörülememesi karşısında Putin yönetiminin halkını tanımadığını doğruladığını yazıyor.

Yuri Andropov'un 1982'de Leonid Brejnev'in ölümüyle iktidara geldiğinde Politbüro toplantısında "Aramızda yaşadığımız insanları tanımıyoruz" dediği rivayet edilir. Anton Aleksejev'e göre 40 yılı aşkın süre sonra, geçmişi de KGB'ye dayanan Vladimir Putin aynı duruma düşmüştür. Putin, savaşa karşı olanların marjinal olduğuna ve ezici çoğunluğun savaştan memnun olduğuna inanmayı tercih ediyor.

Ağustos başında Putin, daha önce görüştüğü gönüllülerin "özel askeri operasyon" ne zaman biterse o zaman ne yapacağız diye sorduğunu aktarmıştı. Putin'in ne cevap verdiği bilinmiyor; Aleksejev, muhtemelen Putin'in de cevabını bilmediğini söylüyor.

Yabloko'nun yükselişi ve yasaklanması

Rusya'da Ukrayna'dan farklı olarak sıkıyönetim ilan edilmediği için Devlet Duması seçimleri 20 Eylül'de yapılacak. Aleksejev, seçimlerin Kremlin'in parlamentonun yeni bileşimini atadığı bir formalite olduğunu belirtiyor. Bu yıl 30 Temmuz'da Merkez Seçim Komisyonu 11 partiyi kayıt altına aldı. Kremlin'e koşulsuz sadakat gösteren bu partilerden yalnızca dördü ya da beşi parlamentoya girebilecek.

1993'te kurulan ve liberal-demokratik çizgisiyle bilinen Yabloko partisi ise neredeyse 20 yıldır parlamentoya giremiyor. Parti, bu seçimlerde "Barış ve özgürlük için!" sloganıyla seçime katıldı. Kremlin'in seçimlerden sorumlu yetkilisi Sergey Kiriyenko, Yabloko'nun yine yüzde 2-3 oy alacağını ve meclise giremeyeceğini düşünüyordu. Ancak partinin kayıt olmasından bir hafta sonra destek oranı yüzde 3'ten yüzde 7'ye yükseldi. Bu gelişme üzerine Federal Güvenlik Servisi (FSB), 7 Ağustos'ta Yabloko'nun seçimden çıkarılması için Yüksek Mahkeme'ye dava açtı.

Davayı açan isim Rodina partisinden milletvekili Aleksey Zhuravlyov oldu. Zhuravlyov, daha önce propaganda programlarında milyonlarca Ukraynalının öldürülmesi çağrısı yapmış ve Avrupa'da hayvanlarla cinsel ilişkiye izin veren özel hayvanat bahçeleri olduğunu iddia etmişti. Zhuravlyov, Yabloko'yu aşırılıkla, yabancı finansmanla ve telif hakkı ihlaliyle suçladı. Partinin bir seçim afişinde kullandığı nükleer patlama fotoğrafının Hiroşima bombalamasına ait olduğunu ve haklarının ABD Ordusu'na ait olduğunu öne sürdü. Mahkeme başkanının bu iddiayı kanıtlamasını istemesi üzerine Zhuravlyov, fotoğrafın var olabilmesi için patlamanın gerçekleşmiş olması gerektiğini ve bombanın ABD'ye ait olduğunu söyledi.

Saçma gerekçelere rağmen Yüksek Mahkeme 10 Ağustos'ta Yabloko'yu seçimden çıkardı. Bu, Rusya tarihinde bir partinin seçime katılmasına izin verildikten sadece 10 gün sonra yasaklanması açısından bir ilk oldu.

Rusya'da sokaklar ve gençler

Öldürülen muhalif Boris Nemtsov'un dediği gibi, adil seçimlerin ve adil anketlerin olmadığı Rusya'da bir siyasi gücün popülaritesini anlamanın tek yolu yetkililerin tepkisidir. Aleksejev'e göre her şey Andropov'un sözlerine uygun gelişti. Yönetim, Yabloko'ya izin verip yükselişini öngöremeyerek halkını tanımadığını doğrularken FSB'nin müdahalesi de onları tanımak istemediğini gösterdi.

Öte yandan Aleksejev, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin eski savunma bakanını görevden alma kararının binlerce gencin sokaklara dökülmesine yol açtığını hatırlatıyor. Moskova'da Yabloko destekçilerinin Yüksek Mahkeme önünde toplanmasını da değerlendiren Aleksejev, milyonluk şehirde birkaç yüz kişinin az görünse de ülkede izinsiz tüm sokak toplantılarının fiilen yasak olduğu düşünüldüğünde bu sayının anlamlı olduğunu ifade ediyor.

Yazar, savaşa gitmek istemeyen ve seferberlik korkusu yaşayan Rus gençlerin güdülerinin, seferberlikten kaçınmaya çalışan en az iki milyon Ukraynalının güdüleriyle çarpıcı biçimde örtüştüğüne dikkat çekiyor. Ayrıca Yabloko'nun "Barış için!" sloganının derhal ateşkes ve müzakereler çağrısı olarak yorumlanması halinde Ukrayna'daki insanların yaklaşık yüzde 60'ının bu görüşü paylaştığını belirtiyor.