Politico: AB, Putin ile görüşecek aday arıyor

Avrupa ülkeleri, Ukrayna'da olası bir barış anlaşması için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile doğrudan görüşecek bir temsilci belirleme ihtimaliyle karşı karşıya. Politico dergisinin perşembe günü yayımladığı habere göre sorun, bu zor görevi kimin üstleneceğine karar vermek.

Tartışma bu hafta yeniden alevlendi. ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Putin ile Rusya'da görüştü ve ona Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin de katılacağı üçlü bir zirve önerdi.

Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, salı günü Axel Springer Global Reporters' Network'e verdiği demeçte, "Putin Avrupa Birliği'ni bir otorite olarak tanımıyor" dedi. Pavel'e göre Putin, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile görüşmek istemiyor, Kaja Kallas ile de konuşmuyor. Çekya Cumhurbaşkanı, Putin'in Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron dahil diğer Avrupalı liderlerle de iletişimini kestiğini belirtti.

Pavel, AB'nin Avrupa adına konuşacak tek bir kişi ya da bir grup belirlemesi gerektiğini söyledi. Bu kişilerin AB veya NATO temsilcisi olmak zorunda olmadığını, diğerlerinin müzakere yetkisi verdiği liderler olabileceğini vurguladı.

Trump'ın hamlesi Avrupa'da rahatsızlık yarattı

Trump'ın Putin ile Avrupalı müttefikleri dışarıda bırakan görüşmeleri ve savaşta Rusya tarafına yaklaşma eğilimi, Ukrayna ile Avrupa başkentlerinde tepkiye yol açtı. Bu durum Brüksel'de Avrupa'nın Kremlin ile kendi doğrudan iletişim kanalına ihtiyaç duyup duymadığı tartışmasını yeniden başlattı.

Londra merkezli savunma ve güvenlik araştırma kuruluşu Royal United Services Institute (RUSI) araştırmacısı David Lidington, Putin ile bir iletişim kanalının faydalı olacağını söyledi. Lidington, kısa vadede bundan büyük yarar beklemediğini ancak fırsat doğduğunda kullanılabilecek bir kanalın bulunmasının kötü bir fikir olmadığını ifade etti.

Diplomatlar ve yetkililer ise Avrupa'yı kimin en iyi temsil edeceği konusunda görüş ayrılığı yaşıyor. Von der Leyen, ticaret konularında Trump ile doğrudan görüşmeler yürüttü. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa da görevi kapsamında daha önce Kremlin ile temas kurdu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Avrupa'nın ortak çıkarlarını temsil edebilecek adaylar arasında gösteriliyor.

Adının açıklanmasını istemeyen bir AB ülkesi diplomatı, Brüksel'deki siyasi liderliğin Putin ve Trump ile varılacak bir anlaşmada AB protokol kurallarının belirleyici olmayacağını kabul etmesi gerektiğini söyledi. Diplomat, "AB adına konuşan iki üç kişiyle oraya çıkamayız" dedi ve nihai temsilcinin kişisel güç mücadelelerine göre değil, en fazla yarar sağlayacak kişiye göre seçilmesi gerektiğini belirtti.

AB kurumları dışında adı öne çıkan isimlerden biri Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb. Stubb'ın Trump ile AB liderleri arasında en iyi ilişkilere sahip olduğu ve Finlandiya'nın Rusya ile uzun yıllara dayanan iletişim deneyimi bulunduğu belirtiliyor. İki ülke 1300 kilometrelik ortak sınıra sahip ve geçmişte birbirleriyle savaştı.

Bir AB diplomatı, Stubb'ın ilgi çektiğini çünkü Finlandiya'nın Rusya'yı tanıma ve onunla geleneksel diyalog yürütme konusunda güçlü yönleri olduğunu söyledi. Diplomat, "Böyle bir durumda güvenlik duygusu için ne gerektiğini onlardan daha iyi kimse bilmiyor" dedi.

İkinci bir AB diplomatı, Stubb'ın şimdiye kadar kendi inisiyatifiyle öne çıkan ve üst düzey siyasi liderlik sergileyen tek kişi olduğunu belirtti. Diplomat, Stubb'ın olası bir barış zirvesinde Avrupa'nın özel temsilcisi olarak görev yapabileceğini kaydetti.

Stubb, salı günü Oslo'da Norveç Başbakanı'nın arabuluculuğuyla Zelenski ile Witkoff'un katıldığı görüşmeye katılan tek AB ülkesi temsilcisiydi. Witkoff bu görüşmenin ardından Putin ile görüşmek üzere Rusya'ya gitti.

Oslo'daki toplantıya von der Leyen'in kabine şefi Björn Seibert de katıldı. Seibert, Ukrayna'ya destek amacıyla kurulan koalisyon kapsamında ülkelerin güvenlik danışmanları toplantılarına katılmıştı.

Üye ülkelerin bilgilendirilmesi isteniyor

Üçüncü bir AB diplomatı, müzakerelerde yalnızca Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık gibi büyük Avrupa ülkelerinden oluşan küçük bir grubun değil, AB'nin bütününün temsil edilmesinin şart olduğunu belirtti. Bu kapsamda Seibert ile Costa'nın kabine şefi Pedro Lourtie'nin hazırlık görüşmelerinde yer alması ve üye ülkelerin süreç hakkında düzenli bilgilendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Dördüncü bir AB diplomatına göre Avrupalı liderler geçen hafta Brüksel'deki zirvede Costa'ya Putin ile görüşme zamanının gelip gelmediğini sordu. Diplomat, "Costa şu an Putin ile görüşmeyi planlamadığını söyledi" dedi. Aynı diplomat, müzakerelerde rol oynamak isteniyorsa Costa'nın Putin ile temas başlatması gerektiğini belirterek, "Konuşmazsak sahayı rakiplere bırakırız" değerlendirmesinde bulundu.

Diplomat, Costa'yı von der Leyen veya Kallas'a kıyasla daha iyi bir seçenek olarak gördüğünü, zira bu iki ismin Ukrayna tarafıyla fazla yakın görüldüğünü söyledi. Kallas özellikle Trump'ı sert biçimde eleştirmişti. Diplomat, "Costa daha tarafsız bir arabulucu izlenimi bırakıyor" dedi.

Avrupa Komisyonu ise AB'nin barış müzakerelerinde zaten temsil edildiğini savunuyor ve Seibert'in salı günkü Oslo toplantısına katılımını örnek gösteriyor. Komisyon sözcüsü Paula Pinho çarşamba günü gazetecilere, Oslo'daki görüşmenin ana amacının Ukrayna ile Rusya'nın aynı masada yer alacağı üçlü ya da çok taraflı görüşmelere geçiş için koşulların oluşup oluşmadığını araştırmak olduğunu söyledi. Pinho, görüşmelerin Ukrayna'nın toprak bütünlüğü, güvenliği ve savaş sonrası refahına odaklandığını belirtti.