NYT: Trump Avrupa'dan yeniden Rus gazı almasını istedi

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, olası bir Ukrayna barış anlaşması çerçevesinde Avrupa'ya Rus gazı alımını yeniden başlatma önerisi sundu. The New York Times (NYT) gazetesinin Ukrayna barış görüşmelerine yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner, bu fikri Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerle, aralarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin de bulunduğu isimlerle eylülde Kiev'de yaptıkları görüşmelerde ele aldı.

Gazete, öneriyi Rusya'ya bir can simidi olarak değerlendirirken Avrupa'nın bu fikre temkinli yaklaştığını yazdı. Trump yönetiminin kapsamlı barış planının merkezi unsurlarından biri, ABD'nin kendi enerji politikasını da kökten değiştirecek nitelikte.

ABD'li temsilcilere göre Ukrayna, Rusya'ya savaşı sonlandırması için ekonomik teşvik sunmak amacıyla daha önce Rus gazını Avrupa'ya taşıyan boru hatlarının yeniden açılmasını değerlendirebilir.

Avrupa'dan temkinli yaklaşım

Avrupalı yetkililer ise öneriye mesafeli duruyor. Zira bu adım, Avrupa Birliği'nin Rus gazından kurtulmak için yıllardır verdiği çabayı geri çevirecek. NYT'ye göre Trump yönetimi, gaz tedarikinin yeniden başlamasını, Ukrayna'ya gelir sağlayacak ve Avrupalı tüketicilere daha ucuz enerji sunacak olası bir barış anlaşmasının parçası olarak görüyor.

Beyaz Saray, savaşın Avrupa genelinde enerji fiyatlarını yükselttiğini ve hem Rusya hem de Ukrayna'da ciddi ekonomik zorluklara yol açtığını belirtiyor. ABD'nin amacı, çatışmaları sona erdirmenin yanı sıra kalıcı barış, ekonomik toparlanma ve bölgede istikrar için koşullar oluşturmak.

Gazete ayrıca Trump'ın Rusya'ya yönelik ekonomik baskıyı son dönemde hafiflettiğine dikkat çekiyor: Kongrede kabul edilen yeni yaptırım paketini askıya aldı ve bir hafta önce Rus dizel yakıtına uygulanan kısıtlamaları kaldırdı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ekonomi elçisi Kirill Dmitriyev, dizel yakıt anlaşmasını yalnızca bir başlangıç olarak nitelendirdi. Ona göre ABD ve Rusya, Rusya'da nükleer enerjiyle çalışan veri merkezleri kurulması ve Rus enerji devi Lukoil'in uluslararası varlıklarının, aralarında ABD hükümetinin de bulunabileceği yatırımcılara satışı gibi başka projeleri de görüşüyor.

Saksonya-Anhalt ve AfD etkisi

Rus gazı ithalatının yeniden başlaması, Avrupa'da ABD sıvılaştırılmış doğal gazına (LNG) olan talebi azaltabilir. Aynı zamanda Ukrayna'ya yardımın sonlandırılmasını ve Rusya'yla ilişkilerin yeniden kurulmasını isteyen popülist siyasetçileri güçlendirebilir. NYT'ye göre Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin önde gelen isimlerinden Alice Weidel, Rus gazı ve petrolünün Alman tüketicilerin ve şirketlerin maliyetlerini hafifleteceğini söyledi.

Zelenski, ABD'nin Ukrayna'ya desteğini azaltması ve Putin'le anlaşma arayışı nedeniyle Trump'ı eleştirmişti. Financial Times'a verdiği son röportajda bir sonraki anlaşmanın gazla ilgili olabileceğini öngördü.

Ukrayna, Ocak 2025'te Rus gazı transitini durdurarak yılda yaklaşık 1 milyar dolar transit ücretinden oldu. Avrupa Birliği, 2027'ye kadar tüm Rus gazı ithalatını sona erdirme sözü verdi. 2021'de AB gaz ithalatının yüzde 45'i Rusya'dan gelirken, geçen yıl bu oran yüzde 13'e geriledi.

ABD, gaz tedarikinin yeniden başlamasını, Rusya ile NATO'nun gelecekteki ilişkilerini, Ukrayna'nın güvenlik garantilerini ve toprak anlaşmazlıklarını kapsayacak olası bir barış anlaşmasının uzun vadeli parçası olarak görüyor. NYT'ye göre bazı Avrupalı ve Ukraynalı yetkililer, ABD'nin Rus gazı ihracatından elde edilen kârdan pay almak istediğinden endişe ediyor.

Gündeme gelen bir diğer konu da Nord Stream 2 boru hattının yeniden açılması. ABD'li yatırımcı Stephen P. Lynch daha önce boru hattını satın almaya çalışmış, Amerikan kontrolünün ABD çıkarlarına ve Avrupa güvenliğine hizmet edeceğini savunmuştu. Beyaz Saray, Nord Stream 2'nin son tartışmaların konusu olmadığını ve olası bir anlaşmanın Avrupalı ortaklarla sıkı eşgüdüm gerektireceğini açıkladı. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov ise enerji işbirliğinin yeniden başlamasının Rusya'nın çıkarına olacağını, hatta Avrupa'nın kendi çıkarına daha da fazla hizmet edebileceğini söyledi.

Almanya hükümeti, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya tam kapsamlı müdahalesinden önce Rus gazının en büyük alıcısı olmasına rağmen, Rus boru hatlarının yeniden açılmasına en aktif karşı çıkan ülkelerden biri. Alman yetkililere göre bir aracı üzerinden satılan Rus gazı, doğrudan Rusya'dan alınandan farklı değil ve bu nedenle barış görüşmelerinin olasılıkları arasında yer almamalı.

Rus gazı alımı, Almanya'nın yüksek enerji fiyatlarını muhtemelen düşürürdü, ancak güvenlik risklerini artırıp ülkeyi Moskova'nın olası tedarik kesintilerine karşı yeniden kırılgan hale getirirdi. Eski Ekonomi Bakanı Robert Habeck, Avrupa'nın bir daha asla Rus gazına bağımlı olmaması gerektiğini vurguladı. Ona göre Avrupa'nın kendi enerji altyapısına sahip olması ve onu kontrol etmesi önemli; Amerikalı bir aracı kullanmak güvenlik risklerini ortadan kaldırmaz.

Almanya iç siyasetinde ise Rus gazı ithalatının yeniden başlamasını destekleyen AfD hükümete baskı yapıyor; partinin anketlerdeki desteği yaklaşık yüzde 30'a ulaşıyor. AfD'nin yakın zamanda seçimleri kazandığı Saksonya-Anhalt eyaletinde, Rusya karşıtı yaptırımların sonlandırılması ve Ukrayna'ya askeri yardımın durdurulması yönünde sembolik bir önerge kabul edildi.

Avrupalı liderler, ABD ve Kremlin'in tutumlarının Moskova'yla bağları yeniden kurmak isteyen popülist güçlere ivme kazandırmasından giderek daha fazla endişe duyuyor. Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinin liderleri, Trump'ın Rus dizel yakıtına yönelik yaptırımları hafifletme kararını, Batı'nın Rusya'ya yönelik ekonomik baskısını zayıflattığı gerekçesiyle eleştirdi.

Habeck, artık Amerikan şirketlerinin Rus gaz ticaretine katılmasından da korktuğunu dile getirdi; ona göre Trump, Putin'e Ukraynalılardan daha fazla sempati duyuyor gibi görünüyor.