Nova Deba'da Ukrayna için güç gösterisi tatbikatı başlıyor

12 Avrupa ülkesinin askeri temsilcileri, önümüzdeki hafta Polonya'da başlayacak ortak tatbikatla, Ukrayna'da barış sağlanması halinde ülkeye asker gönderme hazırlığını test edecek. Bu kapsamda düzenlenen ilk tatbikata Estonya Savunma Kuvvetleri de katılıyor.

İngiltere ve Fransa'nın yönettiği tatbikat, uluslararası bir gücün olası barış anlaşmasının ardından Ukrayna'ya konuşlandırılmasına yönelik hazırlığı sınamayı amaçlıyor. İngiliz yayın kuruluşu BBC'ye göre tatbikata 12 Avrupa ülkesinden yaklaşık 3000 asker katılacak.

Polonya'nın güneydoğusundaki Nowa Deba kasabasında düzenlenecek Koalicja tatbikatı 9 Kasım'da başlayacak ve 22 Kasım'a kadar sürecek. İngiltere ve Fransa'nın yanı sıra Estonya, Litvanya, Almanya, İsveç, Hollanda, İspanya, Belçika, Türkiye ve Polonya askerleri tatbikatta yer alacak.

Ukrayna sınırına yakın bölgede yapılacak tatbikat, barış misyonuna onay veren ülkelerin askeri inandırıcılığını göstermeyi hedefliyor. Koalisyon, Moskova'yı yeniden askeri harekât başlatmaktan caydırabilecek bir müdahale gücü oluşturmak istiyor. Fransız Le Monde gazetesi, ABD'nin bu girişime katılmaması ve Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantilerine katkısının hâlâ belirsiz olması nedeniyle bunun büyük bir zorluk olduğunu değerlendirdi. Gazete, tatbikattan tank ve füze kullanımının sergileneceği bir güç gösterisi beklenmemesi gerektiğini de ekledi.

Barış gücü değil, caydırıcı güç

Ukrayna'ya güvenlik garantisi olarak sunulan uluslararası caydırıcı güç oluşturma planları, Avrupa ülkelerinin ortaya koyduğu uzun vadeli güvenlik garantisinin bir parçası olarak geçen yıl açıklanmıştı. Ancak böyle bir askeri birimin pratikte nasıl işleyeceğine dair belirsizlikler sürüyor. Batılı yetkililer, Ukrayna'ya gönderilecek güçlerin saldırı operasyonlarına ya da ateşkes gözlem misyonlarına katılmayacağını vurguluyor. Bu güçler NATO komutası altında da hareket etmeyecek ve cephe hattında da konumlanmayacak.

Yetkililere göre güçlerin varlık amacı Ukrayna'ya güvenlik hissi vermek ve ülkenin silahlı kuvvetlerinin yeniden inşasına yardımcı olmak. ABD görüşmelere katılıyor ancak bu misyona asker göndermiyor.

Rusya, yabancı askerlerin Ukrayna'ya konuşlandırılmasına zaten karşı çıkmış durumda. Geçen yıl Rus rejiminin lideri Vladimir Putin, bu askerlerin meşru hedef haline geleceğini söylemişti.

Batılı yetkililer, uluslararası güçlerin Ukrayna'da saldırıya uğraması halinde uygulanacak angajman kurallarına açıklık getirmedi. Ancak güçlerin kendilerini savunabileceklerini belirtiyor.

İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, tatbikatın İngiltere, Fransa ve müttefiklerinin Ukrayna'da barışın geleceği güne yönelik hazırlığını nasıl artırdığını göstereceğini söyledi. Streeting, "Bu varsayımsal bir plan değil, askeri harekât biter bitmez Ukrayna'ya yardım etmeye hazır gerçek bir askeri güç" dedi.

Ukrayna Uluslararası Gücü (Multi National Force – Ukraine, MNF-U) İngiliz komutanı Korgeneral Tom Bateman da tatbikatın siyasi taahhütlerin güvenilir askeri hazırlığa dönüştürülmesinde önemli bir adım olduğunu belirtti. Bateman'a göre bu, "gerçek, yetenekli ve hızla konuşlandırılabilir bir askeri güç" ve istekli koalisyon ülkelerinin Ukrayna'nın uzun vadeli istikrarı ve güvenliğine yönelik ciddi bağlılığını yansıtıyor.

Tatbikatın odağında lojistik ve drone savunması var

Koalicja tatbikatında ağırlıklı olarak birliklerin Ukrayna'ya nasıl ulaştırılacağı, korunacağı ve ikmal edileceği prova edilecek. Ayrıca farklı ülkelerin askerlerinin işbirliği yapabilmesi için komuta sistemleri test edilecek. Tatbikat, birliklerin ve askeri teçhizatın Avrupa üzerinden hareketiyle ilgili komuta sistemi ve lojistik prosedürlerin sınanmasını kapsayacak.

Le Monde, birliklerin çok sayıda ülke sınırını geçmesi gerektiği için bunun karmaşık bir görev olduğunu aktardı. Tatbikatın önemli bir bölümünü drone savunması eğitimi de oluşturacak.

Kara, deniz ve havada yapılacak tatbikata yaklaşık 2800 asker katılacak. İngiltere'nin katkısı 300 asker ve iki Eurofighter Typhoon savaş uçağını kapsıyor. Uçaklar, Ukrayna hava sahasının yeniden açılmasının ardından sivil uçak güvenliğinin nasıl sağlanacağını tatbik edecek.

Türkiye, son amacı deniz mayınlarının temizlenmesi ve Karadeniz ticaretinin yeniden başlamasına olanak sağlanması olan deniz misyonuna liderlik etmeyi kabul etti.

Batılı yetkililer askeri harekât bittiğinde Ukrayna'ya olası konuşlandırılacak gücün nihai yapısı ve büyüklüğü konusunda ise açıklama yapmadı. Askeri uzmanlar daha önce Ukrayna'nın güvenliği için Batılı ülkelerin buraya on binlerce asker göndermesi gerektiğini öne sürmüştü.

Yetkililer, ülkelerin katkısının ve katılma isteğinin, askeri harekâtın hangi koşullarda sona erdiğine ve her ülkenin siyasi kararına bağlı olacağını kabul ediyor. Batılı güçlerin savaş deneyimine sahip Ukraynalı askerlere ne tür eğitim verebileceği de henüz net değil.

BBC değerlendirmesinde en önemli noktanın Rusya'nın savaşını bitirme yönünde herhangi bir işaret vermemesi olduğunu vurguladı.