Norveç Kralı V. Harald 89 yaşında hayatını kaybetti

Norveç Kralı V. Harald, 89 yaşında hayatını kaybetti. Saray, kralın cuma sabahı saat 06.35'te devlet hastanesinde huzur içinde öldüğünü duyurdu. Kralın ölümünün ardından 53 yaşındaki oğlu, VIII. Haakon adıyla otomatik olarak Norveç'in yeni kralı oldu.

Sağlık sorunları ve ölümü

Kral Harald, son yıllarda birkaç kez hastaneye kaldırılmıştı. 17 Ağustos'ta sağlık kontrolü için tekrar hastaneye yatırılmıştı. Saray, kralın hemolitik anemi adı verilen kan hastalığı nedeniyle kortizon tedavisi gördüğünü ve vücudunda sıvı birikmesi sonucu hastanede tedavi altına alındığını açıklamıştı. Bir hafta sonra sağlık durumunun kötüleştiği ve kanında bakteriyel enfeksiyon olduğu açıklandı. Perşembe günü ise durumunun çok ciddi olduğu bildirildi.

Kral, 2024 yılında Malezya'da enfeksiyon nedeniyle hastaneye kaldırılmış ve geçici kalp pili takılmıştı. Norveç ordusuna ait uçakla ülkesine getirilen krala daha sonra kalıcı kalp pili takılmıştı. Aynı yıl resmi etkinliklere katılımını azaltacağını ancak tahttan çekilmeyeceğini açıklamıştı.

Monarşi için zorlu bir dönem

Kral Harald'ın ölümü, Norveç kraliyet ailesi için çalkantılı bir dönemde gerçekleşti. Oğlu Veliaht Prens Haakon'un eşi Veliaht Prenses Mette-Marit, ABD'de hapishanede ölen cinsel suçlu Jeffrey Epstein ile olan arkadaşlığı nedeniyle yoğun eleştirilerin hedefi oldu ve bu ilişkisi için özür diledi.

Mette-Marit'in önceki ilişkisinden olan oğlu Marius Høiby, haziran ayında iki tecavüz ve bir aile içi şiddet suçundan dört yıl hapis cezasına çarptırıldı. Hem Marius hem de savcılık kararı temyiz etti. Marius'un mahkumiyetinden iki gün sonra kraliyet sarayı, Mette-Marit'in başarılı bir akciğer nakli geçirdiğini duyurdu. Birkaç hafta hastanede kalan Mette-Marit, ağustosta eşiyle gümüş evlilik yıl dönümlerini kutladı.

2026 Şubat ayında Norstat anketine göre monarşiye halk desteği yüzde 60'a geriledi. Mayıs ayında ise yüzde 64'e yükseldi. Kral Harald'ın popülaritesi ise yüksek kalmaya devam etti; Norveçliler onu 10 üzerinden 9,2 puanla değerlendirdi.

Kral Harald kimdir?

1937'de doğan ve 1991'de tahta çıkan Avrupa'nın en yaşlı hükümdarıydı. 35 yıllık saltanatında Norveç monarşisini modernleştirdi. İngiltere Kraliçesi Victoria'nın soyundan gelen Harald, Norveç'te 570 yıl sonra doğan ilk veliahttı. II. Dünya Savaşı sırasında ailesiyle birlikte önce İsveç'e, ardından ABD'ye kaçtı. Savaş sonrası Norveç'e döndüğünde özel öğretmenler yerine devlet okullarında eğitim gördü.

1968'de sıradan bir vatandaş olan Sonja Haraldsen ile evlenmesi, babası Kral V. Olav ile dokuz yıl süren bir gerilime neden oldu. Sonja'dan vazgeçmek yerine tahttan feragat etmeyi göze alan Harald, sonunda babasını ikna etti.

Kral, 2011'de Anders Behring Breivik'in saldırılarının ardından yaptığı konuşmayla ülke genelinde saygı kazandı. 'Özgürlük korkudan daha güçlüdür' sözüyle halkı teselli etti. Doğal afetlerde sık sık olay yerlerine giderek halkla buluştu.

Harald, aynı zamanda sporla da yakından ilgileniyordu. 1987'de yelken dünya şampiyonu oldu ve birçok Olimpiyat'a katıldı. 76 yaşında Brezilya Amazonları'nda Yanomami yerlileriyle vakit geçirerek ömür boyu hayalini gerçekleştirdi.

Yeni kral VIII. Haakon

Kraliçe Victoria'nın soyundan gelen Haakon, 2001'de Mette-Marit Tjessem Høiby ile evlendi. Evlilikleri tartışma yarattı çünkü Mette-Marit'e göre Haakon'la tanıştığında bekar bir anne ve uyuşturucu çevreleriyle bağlantılıydı. Ancak çift, halkın sevgisini kazandı.

Haakon ve Mette-Marit'in iki çocuğu var: Prenses Ingrid Alexandra ve Prens Sverre Magnus. Mette-Marit'in önceki ilişkisinden olan oğlu Marius, ailenin bir üyesi olarak kabul ediliyor. Norveç'te monarşi hala güçlü. Şubat ayında yapılan meclis oylamasında 141 milletvekili monarşiyi desteklerken, sadece 26 milletvekili cumhuriyet istedi.