Nepal'de ani sel yedi dakikada insanlara ulaştı

Jeolog Siim Veski, ERR'in "Ringvaade" programında Nepal'de meydana gelen ani selin yedi dakika içinde insanlara ulaştığını belirtti. Veski, Asya'nın sismik bölgesi nedeniyle büyük ani sellerin her üç-dört yılda bir yaşandığını ve bu tür olayların yüzde 50'sinden fazlasının Asya'da gerçekleştiğini ifade etti.

Nepal'deki ani selin izleme kapsamı dışında kalan bir bölgede meydana geldiğini aktaran Veski, "Nepal'de bir izleme sistemi var ancak bu olayın muson döneminde olacağı varsayılıyordu. Korkunç bir olay ama bu tür olaylar bitmiyor" dedi.

Kaskad etki ve jeolojik süreç

Olayın başlangıçta deprem sanıldığını, ardından buzul çökmesi veya buzul gölü taşması ihtimallerinin değerlendirildiğini anlatan Veski, sonunda bunun bir kaskad etki olduğunun ortaya çıktığını söyledi. "Bir heyelan meydana geldi ve buzulu da beraberinde sürükledi. Heyelan yaklaşık bir kilometre yükseklikten düştü. Buzul toz haline geldi ve tüm kütle vadi boyunca aşağıya savruldu" diye konuştu. Veski, buzulun yaklaşık 5 bin 200 metre yükseklikte olduğunun tahmin edildiğini ekledi.

Nepal'de ilk çığ ile insanlara ulaşması arasında yedi dakika geçtiğini belirten Veski, bu sürede neredeyse hiçbir şey yapılamayacağını vurguladı. "İsviçre'de geçen yıl mayıs ayında tüm olay bir ay sürdü. Tüm köyler, inekler, keçiler tahliye edilebildi. Dağ günde yarım metre çöküyordu. Yavaş gerçekleşirse önlem almak mümkün, ancak ani olursa yapılacak bir şey yok" dedi.

İklim değişikliği ve riskler

Nepal'deki olayın son 25 yılın en büyük ani sellerinden biri olduğunu aktaran Veski, "Asya bölgesinde her üç-dört yılda bir ciddi bir olay yaşanıyor ve bu olayların yüzde 50'sinden fazlası Asya'da, geri kalanı dünyanın geri kalanına dağılıyor" şeklinde konuştu.

Bu durumun sismik bölge, yüksek dağlar, buzullar, volkanlar ve depremlerden kaynaklandığını belirten Veski, iklim değişikliğinin dağ zirvelerindeki kalıcı buzulların erimesine yol açtığını söyledi. "Kalıcı buz, buzul ile kaya arasında adeta bir yapıştırıcı görevi görüyor. Bu yapıştırıcı olmadığında kütleler hareket etmeye başlıyor. Kalıcı buzun üst tabakası çok hızlı eriyebilir, ancak derindeki erime görünmüyor" diye açıkladı.

Kaynak: "Ringvaade", röportajı Marko Reikop yaptı.