Mari Peegel: Kadın da kötü karakter olabilir

Estonya devlet yayıncısı ERR'nin kültür yorumcusu Mari Peegel, ABD yapımı iki yeni televizyon dizisini mercek altına aldı. Peegel'e göre Netflix üzerinden izlenebilen "Canavar: Lizzie Borden'in Hikayesi" ve John Steinbeck'in romanından uyarlanan "Cennetin Doğusu" dizileri, kadın katilleri trajik hayat hikayelerinin kurbanı olarak sunuyor. Yorumcu, bunun sanat ve toplum açısından sakıncalı sonuçları olduğunu savunuyor.

Peegel, her iki dizinin de 19. yüzyıl Amerika'sında geçtiğini ve Victoria dönemi kadın karakterlerine 21. yüzyılın ikinci çeyreğine özgü bir bakışla yaklaştığını belirtiyor. Yazıya göre Lizzie Borden, 19. yüzyılda yaşamış varlıklı bir genç kadın. Babasını ve üvey annesini baltayla öldürdüğü iddiasıyla tanınıyor. Borden'in hikayesi ABD'de kitaplardan filmlere, çocuk tekerlemelerine kadar uzanan geniş bir korku kültürünün parçası.

Steinbeck'in başyapıtı "Cennetin Doğusu" ise anlam katmanları bakımından zengin bir roman olarak tanımlanıyor. Peegel, Netflix uyarlamasının bu eserin ilk ya da son ekran uyarlaması olmadığını hatırlatıyor.

Kadın öfkesi teması öne çıkıyor

Yorumcuya göre iki dizinin ortak noktası sadece dönemleri değil, kadın ana karakterlere yaklaşım biçimi. Yeni Lizzie Borden dizisi, kadınların haklı öfkesini öne çıkarıyor. Yapımcılar Borden'in hikayesini 16. yüzyılda yaşamış sadist Macar kontesi Erzsébet Báthory ve seri katil Aileen Wuornos ile iç içe geçiriyor. Böylece cinayetle sonuçlanan kadın intikamının nesiller boyu tekrar eden bir motif olduğu mesajı veriliyor.

Ancak Peegel'e göre "Cennetin Doğusu" uyarlamasında yapımcıların katil ve dolandırıcı Cathy Ames'i de kurban olarak sunma çabası, eleştirmenleri rahatsız etmiş durumda. Eleştirmenler, bazı kötü kadın karakterlerin yine kötü kalması gerektiğini savunuyor. Peegel de bu görüşe katılıyor.

"Kötü karakter sanatsal açıdan ilginç"

Yorumcu, kadın kötülerin de kurbanlaştırılmasının hem kadınlara hem sanata zarar verdiğini yazıyor. Özellikle şablonvari bir kurbanlaştırma çabasının feminist yorumları da sorgulanır hale getirdiğini belirtiyor. Ayrıca kadın karakterlerin tek tip ve ilgi çekici olmayan figürlere dönüştüğünü ekliyor.

Peegel'e göre kötü karakter sanatsal açıdan ilginç bir figür ve oynanması da keyifli. Onu her ne pahasına olursa olsun üzücü bir çocuklukla kuzu postuna büründürmenin doğru olmadığını savunuyor. Kadın kötünün yumuşatılmasının onun failliğini elinden aldığını ve kadının kendi hayatını yönetemeyeceği izlenimini yarattığını söylüyor.

Yorumcunun ikinci argümanı daha yaşamdan: Bazen canavar olmak bir seçimdir ve bu seçimi bir kadın da yapabilir. Bunun tersi de geçerlidir; travma, kural olarak mağduru canavara dönüştürmez.

Peegel, kadın ya da erkek, devlet başkanı ya da kapıcı, kurgu ya da gerçek tüm canavarları yumuşatıp onlara mazeret aradığımızda, onları gerçekte oldukları gibi görme ve kendileri hakkında söylediklerini dinleme yeteneğimizi kaybettiğimizi vurguluyor. Onlara kendi karanlığımızla daha da güç verdiğimizi ifade ediyor.

Bu kültür yorumu ERR radyosunda 19 Ekim Pazartesi günü yayınlandı.