Maarja Vaino: Okumamak toplumu ilkellige surukluyor

ERR News yazarı Maarja Vaino, toplumda okuma alışkanlığının hızla azaldığını ve bunun yalnızca kültürel bir kayıp değil, aynı zamanda toplumsal bir tehlike olduğunu belirtiyor. Vaino'ya göre aşırı eğlence odaklı içerik, kültürü giderek daha basit hale getiriyor ve nihayetinde toplumu ilkellik, yetersizlik ve çocuklaşmaya sürüklüyor.

Yazar, yaz ayının ideal bir gününün elinde kitapla hamakta uzanmak olduğunu, ancak gerçekte insanların telefonlarına gömüldüğünü ifade ediyor. Ebeveynlerin çocuklarına yaz okuması zorunluluğunu anlamsız bir eziyet olarak gördüğünü, çünkü yetişkinlerin de kendilerinin telefonla vakit geçirdiğini hatırlatıyor. Bu bahar tamamlanan okuma alışkanlıkları anketi de kitap okuma sıklığındaki düşüşü doğruluyor.

Karmaşık metinlerle baş etme güçleşiyor

Vaino, giderek daha fazla insanın karmaşık metinleri anlamakta zorlandığını, zihinlerin hızlı akan öykülere ve basit cümlelere alıştığını belirtiyor. Televizyon dizilerinin geçmişe dönüş (flashback) sahnelerini sık kullanmasını, izleyicilerin önceki bölümü çabuk unutmasına bağlıyor. TikTok ve sosyal medyanın dikkat dağınıklığı yarattığını, beynin kendini korumak için günlük bilgi selinin çoğunu unuttuğunu ifade ediyor.

Yazara göre edebi metinler; dikkat, hafıza ve konsantrasyon becerilerini eğiterek sabır ve empati geliştirir. Kurgu okuyanların, kurgu dışı okuyanlara göre empati ve başkalarının duygularını okuma testlerinde daha başarılı olduğunu aktarıyor.

Toplumun geleceği risk altında

Vaino, ciddi edebiyatın terk edildiği bir toplumda dikkatin dağınık, hafızanın kısa olacağını; tarihin unutulacağını ve tartışmaların sloganlara dönüşeceğini savunuyor. Bu durumun özellikle gençleri savunmasız ve manipülasyona açık hale getirdiğini dile getiriyor. Otoriter rejimlerin her zaman kitap okumanın tehlikeli olduğunu bildiğini; kitap yakmanın ve yasaklamanın totaliter rejimlerde yaygın olduğunu hatırlatıyor. Okumayan bireyin farkında olmadan böyle bir toplum durumuna sürüklendiğini vurguluyor.

Makalenin sonunda yazar, ebeveynlere çağrıda bulunuyor: Çocuklarınızla birlikte siz de daha zorlayıcı metinler okuyun. Geleceğin büyük ölçüde neler okumaya devam ettiğimize bağlı olduğunu belirtiyor.