Letonya, İsveç yapımı obüs yerine Çek sistemini tercih etti

Letonya hükümeti, İsveç yapımı 155 milimetrelik kundağı motorlu obüs alımına ilişkin daha önceki kararını gözden geçirdi. Ülke, İsveç'te üretilen Archer sistemleri yerine Çekya'da üretilen daha ucuz bir top sistemi satın alacak. Karar, tedarik süresi ve maliyet gerekçesiyle alındı.

Letonya Savunma Bakanlığı, 155 milimetrelik tekerlekli top sistemleri tedariki için Mayıs 2024'te pazar araştırmasına başladı. Nihai müzakereler İsveçli BAE Systems Bofors ile Çek Excalibur Army arasında yürütüldü. Nihai tekliflerin alınmasının ardından Letonya Silahlı Kuvvetleri ve Savunma Bakanlığı uzmanları mali teklifleri, teslim takvimlerini, sistemlerin operasyonel kabiliyetlerini ve yerel sanayinin dahil edilmesine yönelik önerileri değerlendirdi.

İsveç ile niyet protokolü imzalanmıştı

Geçen yıl haziran ayında, dönemin Başbakanı Evika Siliņa hükümeti görevdeyken Savunma Bakanlığı, Archer 155 mm top sisteminin tedariki için hükümetler arası anlaşma imzalanmasını öngören bir niyet protokolünü İsveç ile imzalamıştı. Söz konusu protokol, ne uluslararası ne de ulusal hukuk kapsamında taraflara yasal yükümlülük getiriyordu. Bakanlık, anlaşmanın siyasi ve pratik iş birliği niyetinin teyidi olduğunu, bu nedenle Letonya'nın herhangi bir ceza ödemek zorunda olmadığını açıkladı.

İddiaya göre İsveçli şirket nihai teklifini sunmakta gecikti. Bu nedenle Bakanlık aynı dönemde pazar alternatiflerini araştırdı ve diğer teklif sahibiyle görüşmelere devam etti. Savunma Bakanlığı, Çek şirketinin Morana sistemini operatif açıdan eşdeğer, ancak fiyat ve teslim koşulları bakımından daha avantajlı buldu.

Kamuya açık bilgilere göre Morana sistemleri ilk kez 2022'de tanıtıldı ve halen aktif test aşamasında. Archer sistemleri ise on yılı aşkın süredir üretimde ve İsveç ordusunun envanterinde bulunuyor.

İlk teslimatlar gelecek yıl planlanıyor

Savunma Bakanlığı İsveç ve Çek şirketlerinin tekliflerini yeniden değerlendirdi. Savunma Bakanı Raivis Melnis salı günü hükümete nihai teklifi sundu. Bakanlık Müsteşarı Airis Rikveilis, hükümetin salı günü Bakanlığın hazırladığı bilgileri inceledikten sonra tedarik sürecini durdurma kararı aldığını doğruladı.

Bakanlık kararı öncelikle teslim süresi ve maliyetle gerekçelendirdi. Bakanlık, İsveç yapımı obüs sisteminin tedarikinin Letonya için şu aşamada uygulanabilir olmadığı sonucuna vardı. Letonya kararı İsveç'e bildirdi. Rikveilis, Letonya'nın İsveç'i savunma alanındaki en önemli ortaklarından biri olarak görmeye devam ettiğini ve iki ülke arasındaki iş birliğinin "derin ve çok aktif" olduğunu belirtti.

Rikveilis, Çek Morana sistemlerinin tedarik maliyeti ve Letonya için ayrılan ünite sayısı hakkında yorum yapmadı. Ancak ilk teslimatların gelecek yıl planlandığını doğruladı. Bakanlık Müsteşarı, İsveç ve Çek şirketlerinin teklifleri arasında önemli bir fiyat farkı olduğunu kabul etti.