LEADER kırsal destek ağında finansman kesintisi tartışması

Estonya'da kırsal ve kıyı bölgelerinde yerel toplulukları destekleyen LEADER ağının gelecek dönem bütçesinin büyük ölçüde kesilmesi tartışma yarattı. Ağın temsilcisi Trİn Kallas, ERR haber portalında yayımlanan yanıtında, devlet planındaki finansmanın bu ağı büyük ölçüde kullanılamaz hale getireceğini belirtti. Kallas, Maliye Bakanlığı'nın değil hükümetin AB fonlarının nihai dağıtımından sorumlu olduğu yönündeki açıklamalara itiraz etmediğini, ancak dağıtım kararının hangi gerekçeyle alındığını sorguladı.

Kallas'ın verdiği rakamlara göre 2014-2020 döneminde LEADER kapsamındaki proje desteği için 116 milyon avro ayrılmıştı. 2021-2027 döneminde bu tutar 131 milyon avronun biraz üzerine çıktı. Gelecek dönem için planlanan 43,6 milyon avro ise — devlet katkısı eklense bile — önceki iki dönemin çok altında kalıyor.

Devlet planında orantısız kesinti

Bölgesel Kalkınma ve Tarım Bakanlığı'nın hesaplarına göre bakanlığın bölgesel alan finansmanı yaklaşık 400 milyon avrodan 203,6 milyon avroya, yani yüzde 49 oranında azalacak. LEADER'deki düşüş ise 139-140 milyon avrodan 43,6 milyon avroya, neredeyse yüzde 69 oranında olacak. Bölgesel kalkınma parası ortalama yarıya inerken LEADER'e önceki hacmin üçte birinden azı kalıyor.

Kallas, LEADER'in 2028-2034 dönemindeki ortaklık planı için özellikle uygun bir araç olduğunu savunuyor. Ağ, 26 yerel eylem grubu, 800'den fazla işletme, 900'den fazla kâr amacı gütmeyen kuruluş ve kamu sektöründen yaklaşık yüz temsilciden oluşuyor. Ona göre devletin sıfırdan yeni bir uygulama mekanizması kurmasına gerek yok; yerel bilgi, işbirliği ağları ve güven zaten mevcut ve sonuçlar ölçülebilir.

Ağın desteğiyle Estonya'da 2300'den fazla iş yeri kuruldu; bunların yaklaşık 2000'i 2014-2020 döneminde oluşturuldu. Kallas, bu işlerin kırsalda yaşamayı mümkün kıldığını, tarımdaki istihdamın ise on yıllar içinde kat kat azaldığını vurguluyor.

AB'nin 2028-2034 çerçeve programı, kamusal ve özel kaynakların birleştirilmesini ve bölgesel ortaklıkları öne çıkarıyor. Kallas'a göre LEADER zaten bu modelle çalışıyor: kamu sektörü, girişimciler ve topluluklar yirmi yıldır kararları birlikte alıyor ve faaliyetleri birlikte finanse ediyor. Devletin planladığı bölgesel kalkınma anlaşmaları da aynı yöne gidiyor. Bu yüzden yeni işbirliği biçimlerinin mevcut gruplara bağlanması, çalışan bir ağın sıfırdan kurulacak bir modelle zayıflatılmasından daha akıllıca olur.

Kaybedilen yirmi yıllık birikim

Finansmandaki keskin düşüş, yirmi yılda biriken yerel bilginin, işbirliği kapasitesinin ve güvenin kaybına yol açabilir. Kallas, bu ağın sonradan yeniden kurulmasının şimdi korunmasından çok daha pahalıya mal olacağını belirtiyor.

Tomingas'ın iç tartışma yerine Brüksel'deki müzakerelere yoğunlaşma çağrısını makul bulan Kallas, temsilci kuruluş olarak bu süreçlere aktif katıldıklarını ekliyor. Ancak Estonya'nın müzakere pozisyonunun tam da şu anda, devlet planı fonlarının bakanlıklar ve önlemler arasında paylaşıldığı sırada şekillendiğini hatırlatıyor.

Kallas'a göre, bölgesel kalkınmanın en verimli ve idari maliyeti düşük araçlarından biri müzakereler başlamadan önce en büyük kesintiye uğrarsa, sonradan gelecek ek paralar bu zararı telafi edemeyebilir. Kararın şeffaf biçimde ve geçmiş etkinlik dikkate alınarak verilmesi gerektiğini savunuyor: yerel etkisi en yüksek ve hazır ağa sahip çözüm, en büyük kesintiyi taşımamalı.