Kusti Salm: Datasel sözleşmesi öncesinde uzun bir hazırlık vardı

Estonya Savunma Bakanlığı eski müsteşarı Kusti Salm, ERR televizyonunun "Esimeses stuudios" programında Datasel şirketiyle imzalanan sözleşmenin nasıl hazırlandığını anlattı. Salm, Ukrayna için mühimmat tedariki kararlarının sorumluluğunun savunma bakanında olduğunu vurguladı.

Salm, Ukrayna'ya askeri desteğin Estonya için önemli olduğunu ve bu kararları politikacıların aldığını belirtti. "Bunların hepsi politikacıların kararlarıydı ve Riigi Kaitseinvesteeringute Keskus (RKIK — Estonya Devlet Savunma Yatırımları Merkezi), Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı'nın diplomatları ve Devlet Şansölyeliği tarafından sadakatle uygulandı. Ve bu sadece fedakarlık değildi. Bu kararları alan politikacılar siyasi olarak da bunun meyvesini topladı," dedi.

Ukrayna için mühimmat tedarikinde risk seviyesi yüksekti

Eski müsteşara göre, Ukrayna için mühimmat aranırken risk seviyesi o kadar yüksekti ki, bu tür alımların Estonya'nın kendi parasıyla yapılması imkansız olurdu. "Şimdi bir risk gerçekleşti. Ve durum şöyle: onlarca, yüzlerce başka vakada işini başarıyla yapan aynı çalışanlar şimdi tek tek sıraya dizildi ve esasen Estonya halkının gözü önünde suçlu haline getiriliyor," diye konuştu.

Salm'a göre Estonya'da savunma bakanı dışında bu tür kararlardan sorumlu olabilecek başka kimse yok. "Her yıl 2,4 milyar avroyu harcama yetkisi olan başka kimse yok. Bakan karar verir. Müsteşarın görevi bu kararları uygulamaktır," ifadelerini kullandı.

"Söz konusu işlemlere gelince, ben o işlemlerin içindeydim ve bu tekliflerin sorumluluğunu sonuna kadar taşıyorum; tıpkı o dönemde yapılan işlerin ve bazılarının yapılmamasının sorumluluğunu taşıdığım gibi," dedi.

Eski müsteşar, Datasel sözleşmesine giden yolun on ay sürdüğüne dikkat çekti. "İnsanlar İtalya'ya gitti, Hindistan'a gitti; tüm süreç, aslında çok acil olmasına rağmen on ay sürdü," dedi.

Büyük üreticiler yüksek fiyat istedi

Salm, o dönemde büyük mühimmat üreticilerinin birkaç katı fiyat istediğini ve üretimin yıllar alacağını açıkladı. Ukrayna'nın çok sayıda Sovyet menşeli silahı olduğunu, Rusya'nın da bu silahlara uygun mühimmat aradığını belirtti. Bu tür mühimmatın Hindistan, Pakistan veya Kuzey Afrika ülkelerinden temin edilebildiğini söyledi.

Süreç kurallarının bilinçli olarak gevşetilip gevşetilmediği sorusuna Salm şu yanıtı verdi: "Bu genel bir anlaşma değil, savunma bakanının ayrıntılı bir talimatıydı; riskler bilindiği için işlerin tam olarak bu şekilde yürütülmesi gerekiyordu." Görevinin bu süreçleri hazırlamak ve RKIK'in görevlerini yerine getirmesini sağlamak olduğunu ekledi.

Salm'a göre Datasel ile temas, yakın zamanda görevinden ayrılan savunma bakanı Hanno Pevkur'dan geldi. "Bugün bunun aksini iddia etmek mümkün değil, bu savunma bakanı aracılığıyla geldi, ki bu tamamen normaldir," dedi.

Eski müsteşar, Pevkur'un Ukrayna'ya mühimmat tedarik sürecini yönettiğini vurguladı. "Bakan bu Ukrayna'ya yardım sürecini ayrıntılı ve spesifik olarak yönetti; kendi talimatları ve bakış açısı vardı. Hanno Pevkur'u tanıyanlar bilir ki o aktif bir aktördür. İşlere derinlemesine dalar, günceldir ve tam olarak böyle davrandı; genel olarak talimatlarında da çok kararlıydı," dedi.