Kuressaare'den kaldırılan anıt için yeni yer bulunamadı

Geçen yıl Kuressaare'de kaldırılan bir anıt, ilgili kurumların ilgisizliği nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Estonya'nın batısındaki Saaremaa adasının merkezi Kuressaare'de, 1965 yılında Nazi işgali sırasında öldürülenler için dikilen anıt, geçen ekim ayında sökülmüştü. Belediye, anıtın Sõrve Askeri Müzesi'ne götürüleceğini ve orada sergileneceğini duyurmuştu; ancak neredeyse bir yıl geçmesine rağmen bu söz tutulmadı ve anıtın geleceği hâlâ belirsizliğini koruyor.

Belediye kararsız, depolama süresi doluyor

Anıt, mimar Allan Murdmaa ile heykeltıraşlar Riho Kulla ve Matti Varik tarafından tasarlanmıştı. Söküm işini gerçekleştiren Dolokivi firmasının sahibi Peeter Sai, anıt parçalarının şu anda depolarında bekletildiğini ve belediyeyle yapılan bir yıllık depolama sözleşmesinin ekim ayında sona ereceğini belirtti. Sai, sözleşme yenilenmezse anıtın parçalarının dolgu malzemesi olarak kullanılabileceğini söyledi: "Kimse istemezse, taşlar dolguya gider." Belediye Başkanı Rainer Antsaar ise konunun kendileri için henüz gündemde olmadığını, kararın önümüzdeki hafta verilebileceğini ifade etti.

Müzeler de almak istemiyor

Peeter Sai, anıtın bazı kusurları olsa da genel olarak iyi durumda olduğunu, ancak sergilenmesi için ciddi bir maliyet gerektiğini vurguladı: "Anıtı tekrar ayağa kaldırmak için silikat dolgu yapılması şart; ayrıca taşımak için vinç gerekiyor. Bu işlemler oldukça pahalı." Sõrve Askeri Müzesi'nin yer darlığı nedeniyle anıtı kabul edemeyeceğini, Tallinn yakınlarındaki Lagedi Askeri Müzesi'nin de maliyet nedeniyle bu fikirden vazgeçtiğini aktaran Sai, anıtın yok edilmesinin üzücü olacağını, çünkü bunun dönemin önemli sanatçılarının bir eseri olduğunu söyledi.

Saaremaa Belediyesi Kriz Yönetimi Danışmanı Gunnar Havi ise anıtın enkaz haline getirilmeyeceğini, ancak restorasyonun on binlerce avroya mal olabileceğini belirtti. Havi, sadece değerli plakaların ve dikilitaşın sergilenmesi gibi seçeneklerin de değerlendirildiğini ancak henüz bir karar alınmadığını ifade etti.

Öte yandan estonya Anıtları Koruma Kurumu'ndan Jüri-Martin Lepp, Jõgeveste'deki bir toplu mezar anıtının da yok olduğunu hatırlatarak, bu tür eserlerin korunması için daha dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Lepp, Kuressaare anıtının tüm parçalarının numaralandırılarak saklandığını ve ileride sergilenebileceğini de sözlerine ekledi. Kuressaare'deki anıtın bulunduğu alandan geçen kasım ayında, Nazi işgali sırasında idam edilen 199 kişinin kalıntıları çıkarılmıştı. Bu kişiler asker değil, Estonyalı sivillerdi.