Kanada ile AB arasında yeni ortaklık görüşmeleri başlıyor

Avrupa Birliği ile Kanada arasında yeni bir ortaklık süreci gündemde. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada'ya ortak üyelik statüsü için görüşmelere başlama sözü verdi. Bu gelişme, Kanada'nın AB ile ilişkilerini derinleştirme yönündeki isteğiyle örtüşüyor.

Abacus Data tarafından eylül başında yapılan bir ankete göre Kanadalıların yüzde 80'i ülkesinin dış politika, savunma ve ekonomide AB ile stratejik işbirliğini derinleştirmesi gerektiğini düşünüyor. Yüzde 81'i ise AB üyesi olmadan daha yakın entegrasyonu destekliyor; bu kapsamda daha kolay ticaret, seyahat, çalışma ve eğitim ile daha güçlü güvenlik işbirliği yer alıyor. Ankette tam üyeliği destekleyenlerin oranı yüzde 49, karşı çıkanların oranı ise yüzde 30.

Kanada neden Avrupa'ya yöneliyor?

Kanada'nın Avrupa'ya yakınlaşmasının arkasında ABD ile bozulan ilişkiler var. Kanada'nın ABD'nin 51. eyaleti olması yönündeki ısrarlı söylemler ülkeyi yormuş durumda. Bu nedenle Kanada, Donald Trump yönetimindeki ABD yerine makul bir ortak olarak AB'ye yöneliyor.

Kanada, dünyanın en büyük ülkelerinden biri. Deniz alanları dahil edildiğinde yüzeyölçümü bakımından dünyanın ikinci büyük ülkesi; yalnızca kara alanı hesaba katıldığında ise dördüncü sırada. 41 milyondan fazla nüfusun büyük bölümü ABD sınırına yakın dar bir şeritte, özellikle Ontario ve Quebec eyaletlerinde yaşıyor. Ülke; geniş ormanlar, dağ sıraları, binlerce göl ve Arktik manzaralarıyla büyük bir doğal zenginliğe sahip. Ayrıca yer altı kaynakları bakımından da zengin: Rusya'nın iki katı kadar petrol rezervi bulunuyor, üstelik daha az üretim yapılıyor. Metal cevherleri ve doğal gaz da Avrupa sanayisinin aradığı kaynaklar arasında.

Estonya'nın da benzer bir deneyimi var. Estonya, 1995 yılında AB ile bir ortaklık anlaşması imzalamıştı. Ekonomik, mali, kültürel ve sosyal işbirliğinin temelini atmak amacıyla yapılan bu anlaşma, tüm AB üye ülkelerinin onayını gerektirdiği için ancak 1998'de yürürlüğe girebildi; Estonya tam üye olmadan altı yıl önce. Kanada ile planlanan yeni anlaşmanın da benzer bir ruh taşıması bekleniyor, ancak içeriği henüz netleşmedi.

Vizesiz seyahat zaten var, peki ne değişecek?

Yeni anlaşmanın AB ve Kanada vatandaşlarına vizesiz seyahat sağlayacağı yönünde iddialar var; ancak bu doğru değil. Vizesiz seyahat zaten mevcut. Estonya Dışişleri Bakanlığı'nın internet sitesine göre Estonya vatandaşları Kanada'da 180 güne kadar vizesiz kalabiliyor. Muhtemelen gelecekte okyanus ötesinde, geçici de olsa çalışmak kolaylaşacak. Sosyal medyada Kanada'da yaşamla ilgili paylaşımlarda Toronto ve Vancouver'da kiraların Edmonton veya Winnipeg'den daha pahalı olduğu, ancak büyük şehirlerde maaşların daha iyi olduğu belirtiliyor. Toronto'da toplu taşıma yeterliyken Edmonton'da araba gerekiyor.

Kanada yeni bir birlik cumhuriyeti olarak görülmemeli. Öncelikle Kanada bir cumhuriyet değil; devlet başkanı, yerelde genel vali tarafından temsil edilen Kral III. Charles. İkincisi, Kanada'nın Avrupa'ya yönelmesinin nedeni ABD ile ilişkilerin bozulması ve AB'nin makul bir ortak olarak görülmesi.

Yeni Kanada-AB yakınlaşmasından kısa sürede çok şey beklemek doğru olmaz. AB ile Kanada arasında kapsamlı ekonomik ve ticari anlaşma (CETA) zaten mevcut ve gümrük tarifelerinin yüzde 99'unu kaldırıyor. Anlaşma 2017'den beri geçici olarak yürürlükte, ancak tam olarak uygulanması için onay sürecinin tamamlanması gerekiyor; bazı AB üye ülkeleri on yıldır bunu başaramadı. Estonya kendi payına düşeni 2017'de yapmıştı. Yeni büyük anlaşmalara imza atmadan önce CETA'nın tamamlanması gerekiyor.