Kallas, AB diplomatik servisini reform planına karşı savunuyor

Avrupa Birliği'nin (AB) yüksek temsilcisi Kaja Kallas, Fransa ve Almanya'nın önerdiği ve kendi liderliğindeki Avrupa Dış Eylem Servisi'ni (EEAS) reforme etmeyi öngören plana karşı perde arkasında mücadele veriyor. Siyasi haber sitesi Politico'nun haberine göre Kallas, üye ülke başkentlerinden destek arıyor ve yeni genel sekreter yardımıyla alternatif reform planları üzerinde çalışıyor.

Kallas'ın endişeleri ve itirazları

Politico pazartesi günü yazdığı haberde yeniden yapılanmanın Kallas'a daha fazla yetki vereceğini belirtmişti. Ancak hafta içinde Kallas ve müttefikleri, bu düzenlemelerin aslında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in kontrolündeki komisyona bloğun dış politikası üzerinde daha fazla kontrol sağlayabileceğini ifade etmeye başladı. Kallas, AB hükümetlerini, birliğin dış politika sorunlarının mevcut kurumsal yapıdan değil, oybirliği kuralı ve kurucu anlaşmaların yetersiz uygulanmasından kaynaklandığına ikna etmeye çalışıyor. Planlardan haberdar üç AB yetkilisi bu bilgiyi doğruladı.

15 yıldır faaliyet gösteren Avrupa Dış Eylem Servisi (EEAS), artık günümüzün ihtiyaçlarına cevap veremediği gerekçesiyle eleştiriliyor. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'ya yönelik talepleri, Orta Doğu'daki çatışmalar ve giderek daha karşıt bir tutum sergileyen Çin, AB'nin uluslararası arenada hareket kabiliyetini test ediyor. Öte yandan Avrupa Komisyonu'nun dış politikadaki rolünü genişletmesi ve Berlin'in bir sonraki uzun vadeli bütçe müzakereleri zemininde AB bütçe harcamalarını kısmaya zorlaması, tartışmaları alevlendiriyor.

Çarşamba günü İrlanda'nın Wicklow kentinde düzenlenen AB dışişleri bakanları toplantısının ardından gazetecilere konuşan Kallas, "Üstümde gerçekten kararları alan biri varsa, bu iş yürümez" dedi. Bir diplomat, Fransız-Alman planlarını değerlendirirken Kallas'ın von der Leyen'e bağlı kalmak istemediği için tüm süreci geciktirmek istediğini belirtti. Başka bir diplomat ise konunun tamamen gündemden düşürülmesinin arzu edildiğini söyledi.

Karşı hamle: Ollongren'in başkent ziyaretleri

Muhalefet çoğunlukla dış servisin yeni genel sekreteri Kajsa Ollongren aracılığıyla yürütülüyor. Ollongren, üye ülke hükümetleriyle reform önerilerini görüşmek üzere AB başkentlerini ziyaret etti. Yetkililer ve bir AB diplomatı, Ollongren'in tur sonuçlarını bu hafta yapılacak dış servis genel kurul toplantısında değerlendireceğini ve Kallas'ın da kendisini resmi olarak burada tanıtacağını söyledi. Bir yetkiliye göre Ollongren'in, iç reformları değerlendirecek bir "üst düzey danışma kurulu" veya çalışma grubu oluşturulmasını önermesi bekleniyor. Çalışma grubunda, Ollongren'e danışmanlık yapmak üzere Meksika'daki AB delegasyonu başkanlığı görevini erteleyen eski dış servis genel sekreteri Belén Martínez Carbonell ve üst düzey yetkili Charles Fries de yer alacak.

Bu adımla dış servisin reform tartışması üzerinde daha fazla kontrol sahibi olması hedefleniyor. Tartışma, servisin AB dış politika mekanizmasında bağımsız bir birim olarak mı kalacağını yoksa Avrupa Komisyonu ile daha sıkı mı entegre edileceğini belirleyebilir. Politico'nun ulaştığı belgeye göre Fransız-Alman planları, çalışanların büyük bir bölümünün Avrupa Komisyonu'nun emrine verilmesini öngörüyor. Planlar Kallas'ın resmi rolünü güçlendirse de müttefikler, bunların von der Leyen komisyonuna dış politika üzerinde daha fazla kontrol sağlayacağı endişesini taşıyor.

Şu anda dış servis, AB Konseyi ile Avrupa Komisyonu arasında konumlanıyor: Kallas, dış politika kararlarının alındığı Konsey'de üye ülke hükümetleriyle işbirliği yaparken, dış servis faaliyetlerini komisyonla koordine ediyor. Kallas çarşamba günü planlarla ilgili endişelerini dile getirerek AB dışişleri bakanlarının çoğunun kurumsal değişikliğe karşı olduğunu söyledi.

Son günlerde aralarında Fransa ve Almanya'nın da bulunduğu 11 üye ülke, dış servisle ilgili Fransız-Alman tartışma belgesinin yanı sıra Kallas'a hitaben yazılmış ve AB dış politikasında daha etkili karar alma süreçleri talep eden bir açık mektuba imza attı. Mektup, dış ve güvenlik politikası kararlarında seçici olarak nitelikli çoğunluk oylamasına geçilmesi seçeneğini sunuyor. Şu anda bu tür kararların her biri oybirliği gerektiriyor. Bu durum daha önce Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın AB'nin Ukrayna'ya desteğine karşı çıkması gibi ciddi tıkanıklıklara yol açmıştı.

AB dış politikasını daha operasyonel hale getirme ve birliğin çıkarlarını daha iyi koruma hedefiyle aynı görüşte olduğunu belirten Kallas, çözümün AB kurucu anlaşmaları ve mevzuatın uygulanmasında yattığını savunuyor. Bu, komisyonun dış politika birimleri üzerinde kendisine teorik olarak denetim yetkisi veriyor ve kapsamlı reformlara gerek kalmıyor. Kallas, "Sorun anlaşmalarda veya kurumsal yapıda değil, bunların uygulanmasında" ifadelerini kullandı.