Jaak Nigul: korunan alanlar milyarlarca euro kaybettiriyor

Estonyalı girişimci Jaak Nigul, orman koruma alanlarının ülke ekonomisine verdiği zararı eleştirdi. Nigul'a göre korunan bölgeler nedeniyle toplum geçmişte milyarlarca euro gelirden mahrum kaldı ve bu kayıp gelecekte de sürecek. Yalnızca Alutaguse Milli Parkı'nın genişletilmesi, yıllık en az 43 milyon euroluk ulaşılamayan katma değer anlamına geliyor.

Nigul, yazısında Avrupa Komisyonu'nun Estonya temsilciliği başkanı Ave Šank-Lukas'ın "Avrupa'nın bağımsızlığı güçlü ve rekabetçi bir ekonomiden başlar" sözünü hatırlattı. Estonya'da ise önceliklerin farklı olduğunu savundu: hükümet için ekonomiden çok uçan sincap gibi türlerin korunması öne çıkıyor. Bu türün Baltık'tan Kamçatka'ya uzanan yaşam alanının batı ucunda Estonya yer alıyor.

Hükümet için farklı euro türleri

Nigul, hükümetin mali sorumluluk konusunda tutarsız davrandığını öne sürdü. Başarısız bir silah anlaşması nedeniyle devlet bütçesine 70 milyon euroluk yükümlülük doğduğunda savunma bakanının siyasi sorumluluk alıp istifa ettiğini hatırlattı. Ancak Alutaguse Milli Parkı'nın genişletilmesi kararıyla birkaç milyar euroluk katma değerden, bunun içinde yaklaşık 600 milyon euroluk vergi gelirinden vazgeçilmesinin hükümet için sorun oluşturmadığını belirtti.

Nigul, RMK'ye ait ormanların hükümetin malı olmadığını, topluma zarar vermek için değil akılcı yönetim için emanet edildiğini vurguladı.

Ernst & Young Baltic'in 2022 verilerine dayanan hesaplamalarına göre, orman ve ağaç işleme sektörünün yarattığı toplam katma değerin yaklaşık üçte biri kamu sektörüne vergi geliri olarak dönüyordu. Kesilen her metreküp kereste 314 euro katma değer sağlıyordu. Nigul, hesaplamalarında ihtiyatlı davranarak metreküp başına 300 euro kullandığını belirtti.

Eski Alutaguse Milli Parkı yaklaşık 45 bin hektardı ve bunun yüzde 42'si bataklıktı. Yaşlı ormanlarda hektar başına en az 300 metreküp kereste bulunduğunu varsayan Nigul, toplam rezervin en az 7,83 milyon metreküp olabileceğini, bundan 2,35 milyar euro katma değer üretilebileceğini hesapladı. Estonya ormanlarının ortalama yıllık artışı hektar başına 6,5 metreküp. Yalnızca bu artış sınırında kesim ve işleme yapılsa her yıl 51 milyon euro katma değer elde edilebilirdi.

Genişletme sonrası tablo

Hükümetin eylül kararıyla Alutaguse Milli Parkı'na 25 bin hektar daha eklendi; bunun 3 bin hektarı bataklık. Bataklıklar hesap dışı bırakıldığında bu yeni alandaki kereste rezervi yaklaşık 6,6 milyon metreküp. Buradan yaklaşık iki milyar euro katma değer üretilebilirdi. Yıllık artış sınırında kesim yapılsa her yıl 43 milyon euro katma değer sağlanabilirdi.

Estonya'da orman alanları 2,36 milyon hektar, yani kara yüzeyinin yüzde 52,1'i. Bunun yüzde 20,2'si kullanılmayan, yüzde 10,4'ü ise ekonomik faaliyete kısıtlı ormanlar. Ülke ormanlarının toplam rezervi 466 milyon metreküp; bunun 127 milyon metreküpü kullanılmayan, 52 milyon metreküpü kısıtlı ormanlarda. Kısıtlı ormanlarda tüm ağaç kesimi fiilen yasak, yani pratikte ekonomik fayda sağlanamıyor.

Kullanılmayan ve kısıtlı ormanların yıllık toplam artışı yaklaşık 4,6 milyon metreküp. Bu sınırda kesim ve işleme yapılsa her yıl yaklaşık 1,38 milyar euro katma değer, devlete de yılda yaklaşık 460 milyon euro vergi geliri sağlanabilirdi. Nigul, verileri 2024 ve 2025 yıllarına ait SMI orman envanteri istatistiklerine dayandırdı.

Nigul, tür korumanın gerekli olduğunu ve koruma alanlarının var olması gerektiğini kabul ediyor. Ancak ona göre bu alanların büyüklüğü toplumun kendi kendini geçindirmesine izin vermeli. Koruma alanlarının devlet için amaç haline gelmemesi gerektiğini, çünkü insanı korumadıklarını savunuyor. Atalarının Estonya Cumhuriyeti'ni Estonya ulusunu, dilini ve kültürünü korumak için kurduğunu, uçan sincabın yaşam alanını Narva'dan Sõrve Burnu'na yaymak için kurmadığını yazıyor. Aşırı kısıtlamalar getiren bir devletin varlığını sürdüremeyeceğini, çünkü halkın geçinemeyip göç etmek zorunda kalacağını belirtiyor. Ülke içinde yerli hammaddeden mal ve enerji üretimine izin verilmezse her şeyin ithal edilmesi gerekeceğini, ancak ihracat geliri olmadan bunun nasıl finanse edileceğini soruyor.