Isınan iklim yaşlıları düşünülenden daha fazla tehdit ediyor

Yeni bir araştırmaya göre, ısınan iklim yaşlı yetişkinleri mevcut iklim modellerinin öngördüğünden çok daha fazla tehdit ediyor. ABD'li bilim insanlarının yaptığı çalışma, 1,5 santigrat derecelik bir sıcaklık artışında yaşlıların, 4 derecelik bir ısınmada genç yetişkinlere kıyasla daha yoğun sıcaklık stresi yaşayacağını gösteriyor.

İklim bilimciler uzun süre boyunca ısı toleransını genç ve sağlıklı bir yetişkinin fizyolojisini temel alarak ölçtüler. Bu durum, yaşlı insanların biyolojik kırılganlığının göz ardı edilmesine ve önceki iklim modellerinin gelecekteki riskleri küçümsemesine yol açtı.

Dünya nüfusu yaşlanıyor ve bu da önümüzdeki on yıllarda sıcağa duyarlı insan sayısının artacağı anlamına geliyor. 2050 yılına kadar dünyada 60 yaş ve üzeri iki milyardan fazla insan yaşayacak ve bu da küresel nüfusun yaklaşık beşte birini oluşturacak. Bunların çoğu, küresel ısınmanın ön cephesinde yer alan düşük ve orta gelirli gelişmekte olan ülkelerde yaşıyor.

İnsan vücudu ısısını esas olarak terleme ve cilde kan akışını artırarak düzenler. Ancak yaşlandıkça ter bezleri zayıflar ve vücut kendini verimli bir şekilde soğutamaz. Kalp, cilt yüzeyine kan pompalayamaz. Bu nedenle aşırı sıcaklık, gençlere göre çok daha düşük sıcaklık ve nem oranlarında yaşlılar için hayati tehlike oluşturur.

İklim odalarında test edildi

Daha doğru bir risk değerlendirmesi için araştırmanın yazarları, özel iklim odalarında insanların ısı toleransını test etti. Ekip genç, orta yaşlı ve yaşlıları giderek daha sıcak ve nemli koşullarda izledi. Araştırmacılar her yaş grubu için kritik bir sınır, yani vücudun artık ısı dengesini koruyamayacağı yaş termometre sıcaklığını belirledi. Bu sınır aşıldığında kişinin vücut ısısı tehlikeli şekilde yükselmeye başlar.

Ardından ekip laboratuvarda ölçülen biyolojik değerleri küresel iklim tahminleriyle karşılaştırdı. Karşılaştırma, mevcut modellerin riskleri küçümsediğini gösterdi. Bilgisayar modellerine yaşa bağlı sınır değerlerin eklenmesi risk altındaki nüfusu birkaç kat artırdı. Dayanılmaz sıcaklık stresi yaşayan insan sayısı önceden düşünülenden sekiz kat daha fazla. En büyük risk grubunu özellikle yaşlılar oluşturuyor.

Gezegen ısındıkça dayanılmaz sıcaklık daha sık ve daha fazla bölgede yaşanıyor. Her ekstra derece, yılda en az 180 saat aşırı sıcak stresi çeken bir milyar insan anlamına geliyor. Bu yük de en çok yaşlıları etkiliyor.

Isı gezegende eşit dağılmıyor, özellikle tropik ve subtropik bölgelerde yoğunlaşıyor. Endüs-Ganj Ovası ve Basra Körfezi kıyıları gibi yoğun nüfuslu bölgeler özellikle zor durumda kalacak. Buralardaki yaşlılar gelecekte organlarını tüketen çok uzun sıcak hava dalgalarına maruz kalacak.

Üç derece senaryosunda yaşanmaz bölgeler

Üç derecelik bir küresel ısınma senaryosunda, Güney Asya'da yaz aylarında yaşam alanı kısmen dayanılmaz hale gelecek. Basra Körfezi ve Güney Asya'da muson mevsiminde yaşlılar, gece gündüz devam eden bir sıcaklık stresi yaşayacak. Modeller bu durumun üç ay kadar sürebileceğini, gecelerin serinlik getirmeyeceğini gösteriyor.

Sürekli biyolojik tükenme, açık havada bulunmayı ve fiziksel çalışmayı imkânsız hale getirecek. Bu, tarım ve gıda üretimi için büyük kayıp anlamına geliyor; çünkü yalnızca Indus-Ganj Ovası'nın hasadı yarım milyardan fazla insanı besliyor. Yaşanmaz ortam, insanları daha serin bölgelere göç etmeye veya sürekli iç mekânda kalmaya zorlayacak. Araştırmanın yazarları bu tür hava koşullarının yeni küresel insani krizlere yol açabileceğini tahmin ediyor.

Durum özellikle Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Myanmar ve Nijer gibi daha yoksul ülkelerde tehlikeli. Bu ülkelerde nüfusun yarıdan fazlası resmi yoksulluk sınırının altında yaşıyor ve ailelerin soğutma ekipmanı için parası yok. Yoksulluk nedeniyle, risk altındaki on milyonlarca yaşlıya yardım edemeyen devlet kurumları da zor durumda kalıyor.

Yeni çalışmada kullanılan bilgisayar modelinin sınırlamaları var. Deneylere katılan gönüllüler orta enlemlerden geliyordu ve tropik sıcağa alışkın değillerdi. Sürekli sıcak ve nemli iklimlerde yaşayan insanlar koşullara uyum sağladığından, tolerans eşikleri gerçekte biraz daha yüksek olabilir.

Bunu hesaba katmak için ekip, sıcak iklim bölgelerindeki insanların tolerans eşiğini yarım derece yükseltti. Risk, bu düzeltmeden sonra bile yerel halkın sağlığı için büyüktü. Başka bir deyişle, herhangi bir koşula uyum yaşlanmaya bağlı biyolojik gerilemeyi tamamen telafi edemez.

Araştırmanın bulguları ışığında yazarlar, belediyelerin planlama ve risk analizlerini kapsamlı şekilde gözden geçirmesini öneriyor. Şehirlerde yeşil altyapının genişletilmesi, yaşlılar için halka açık soğutma merkezleri kurulması ve elektrik şebekelerinin kesintisiz çalışmasının sağlanması gerektiğini belirtiyorlar. Ekibe göre en önemlisi, gezegenin ısınmasını yavaşlatmak. Çalışma Lancet Planetary Health dergisinde yayınlandı.