Hükümet krizi Romanya'yı 770 milyon avroluk AB fonundan edebilir

Financial Times'ın haberine göre Romanya, hükümet krizi nedeniyle Avrupa Birliği'nin istediği reformları hayata geçiremediği için 770 milyon avroluk AB fonundan büyük olasılıkla yoksun kalacak. Avrupa Komisyonu, Romanya'ya reformların uygulanması için 31 Ağustos'a kadar süre tanımıştı. Bu tarihe kadar kamu sektörü maaş reformu ve zarar eden devlet şirketlerinin yeniden yapılandırılmasına ilişkin yasaların kabul edilmiş olması gerekiyor. Pandemiyle ilgili kurtarma fonu kaynakları ise yalnızca 2026 sonuna kadar kullanılabilecek.

Romanya'daki Sosyal Demokrat Parti (PSD), söz konusu yasa tasarılarına itiraz ederek Mayıs ayında iktidar koalisyonundan ayrıldı. Partiler reformlar konusunda henüz uzlaşma sağlayamadı. Merkez sağın başbakan adayı Siegfried Mureșan, yaşanan kilitlenmeyi 'siyasi bir dönüm noktası' olarak nitelendirdi.

Maaş reformu ve devlet şirketleri

Mureșan, Financial Times'a yaptığı açıklamada 'Kamu sektörü maaş reformu eşitsizlikleri ortadan kaldıracak, siyasi olarak belirlenen ayrıcalıkları sınırlayacak ve 770 milyon avroyu serbest bırakacak' dedi. Mureșan, partisi Ulusal Liberal Parti'nin (PNL) gelecekte PSD ile koalisyon kurmak istemediğini, çünkü PSD'nin Başbakan Ilie Bolojan'ı devirmek için aşırı sağcı popülistlerle iş birliği yaptığını söyledi. PSD ise reformların çok sert olduğunu ve Bolojan'ın Avrupa Komisyonu ile daha iyi bir anlaşma yapması gerektiğini savunuyor.

Reformların önemli hedeflerinden biri, zarar eden ve borçlu devlet şirketleri sistemi. Örneğin devlete ait demiryolu şirketi CFR, bu yıl için yaklaşık 100 milyon avro zarar öngörüyor; şirketin borcu 2025 sonunda 430 milyon avroyu aştı. Kamu sektörü maaş giderleri ise yılda yaklaşık 30 milyar avroya ulaşıyor ve ülkede büyük etkiye sahip sendikalar hâlâ zam talep ediyor. Bütçe açığı geçen yıl GSYH'nin yüzde 8'i kadardı.

Varşova merkezli düşünce kuruluşu OSW'den analist Kamil Całus, 'Mevcut siyasi kriz, biriken ve üst üste binen krizlerin zemininde gelişiyor. Rumen toplumu eski siyasi elitleri yalnızca giderek daha az demokratik değil, aynı zamanda son derece sorumsuz görüyor. Ülke için kritik bir anda iktidar kavgası yaptılar ve en çok ihtiyaç duyulduğu anda temel istikrarı sağlayamadılar' dedi.

Azınlık hükümeti ve aşırı sağın yükselişi

Analistler ayrıca ülkede 1989'da komünizmin çöküşünden bu yana hiç erken seçim yapılmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle Romanya'yı azınlık hükümeti veya çok kırılgan bir çoğunluk hükümeti bekliyor olabilir. Bu sırada aşırı sağcı popülist AUR partisi ülkede destek kazanıyor; anketlere göre desteği yüzde 35-40 aralığında. Macar azınlık partisinin lideri Hunor Kelemen, ülkenin başlangıçta azınlık hükümetiyle yönetileceğini ancak sonunda AUR'un iktidara gelebileceğini söyledi. Kelemen, 'Bunun 2026'da mı yoksa 2028'de mi olacağını göreceğiz. Son seçimlerden bu yana desteklerini ikiye katladılar ve hâlâ büyüme alanları var. Bizim işlerimiz ne kadar kötü olursa, onların desteği o kadar artıyor' dedi.