Hanso: Estonya'nın cumhurbaşkanlığı seçim sistemi 21. yüzyıl demokrasisine uygun değil

Eski Estonyalı diplomat ve siyasetçi Hannes Hanso, ülkesindeki cumhurbaşkanlığı seçim sisteminin şeffaf olmadığını ve 21. yüzyılın liberal demokrasisiyle bağdaşmadığını söyledi. Hanso, adayların belirlenmesi ve destek toplanması sürecinin kamuoyundan gizli yürütüldüğünü, adayların seçimlerin son aşamasından çok daha önce bilinmesi ve kamuoyu önünde tartışılması gerektiğini savundu.

Hanso, bu açıklamalarını Estonya Kamu Yayıncılığı (ERR) tarafından yayınlanan ve salı günü saat 20.00'de ETV kanalında ekrana gelecek olan “Impuls” adlı tartışma programına verdiği röportajda yaptı. Hanso, cumhurbaşkanlığına aday olmayı kabul edip etmeyeceği yönündeki soruya, “Böyle bir teklif yapılırsa ve yetkinliğim ile deneyimimin bu rolde Estonya Cumhuriyeti'ne fayda sağlayabileceğini düşünürsem, evet derdim” yanıtını verdi.

Yaz aylarında yaşanan yoğun medya ilgisi nedeniyle ailesiyle planladığı tatilin aksadığını belirten Hanso, bu süreçte kendisine gösterilen ilgiden memnun olduğunu ancak seçimin henüz sonuçlanmadığını ifade etti. Hanso, “Büyük olasılıkla 2 Eylül'de cumhurbaşkanı seçilecek. Yeni cumhurbaşkanını tebrik ediyor ve Washington'daki ofisime en kısa sürede portresini asacağım” dedi.

Seçim sürecinden çıkarımlarını da paylaşan Hanso, insanların cumhurbaşkanlığına aday olma isteklerini açıkça dile getirmekten çekindiğini ve bu durumun sistemin bir zayıflığı olduğunu vurguladı. Hanso, “İnsanlar ya utanıyor ya da aday olma hırslarını söylemeye cesaret edemiyor. Bunun yerine arka planda politik oyunlar oynanıyor” ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri politik tiyatroya dönüştü

Hanso, ülkenin uluslararası standartlara göre fazlasıyla demokratik olduğunu ancak cumhurbaşkanlığı seçim sürecinin büyük ölçüde perde arkasında yürütüldüğünü ve bu durumun ülkenin geri kalan siyasi sistemiyle uyumlu olmadığını söyledi. “Sonuçta cumhurbaşkanı Riigikogu'da (Estonya Parlamentosu) seçiliyor. Peki, bu tartışmalar ve münazaralar daha önce nerede yapılıyordu? Hangi adayın daha iyi olduğuna dair kamuoyu tartışması neredeydi?” diye sordu.

Kendi deneyiminden yola çıkarak bu sürecin 21. yüzyıl liberal demokrasisine yakışmadığını belirten Hanso, anayasa değişikliğinin esas olarak siyasi bir mutabakat gerektirdiğini ancak sistemi nasıl değiştireceğini bilmediğini söyledi. Hanso, “Birkaç hafta öncesine kadar adayların kim olduğunun bilinmediği bir seçim süreci, Avrupa demokrasileri veya ABD için düşünülebilir mi? Bu kampanyalar en az altı ay önceden başlamalı” dedi.

Ülle Madise ile dayanışma

Ülle Madise'in adaylık sürecindeki tutumunu eleştirenlere karşı Hanso, Madise'nin kendisi için son derece sempatik biri olduğunu ve seçilmesi halinde harika bir cumhurbaşkanı olacağını söyledi. Hanso, “Temmuz ayından bu yana ihtiyaç halinde ve samimi bir şekilde iletişim halindeyiz. Onu eleştirmek benim işim değil. Kendi argümanları vardı ve bunları kamuoyu önünde ikna edici bir şekilde savundu” diye konuştu.

Hanso, aktif bir kampanya yürütmediğini, ancak farklı siyasetçilerden telefonlar aldığını ve Riigikogu üyeleri de dahil olmak üzere tanıdığı kişilerle görüşerek ortamı anlamaya çalıştığını belirtti. Kendisine Riigikogu'da destek için imza toplama teklifi götürüldüğünü ancak Tiit Land'ın adaylığı nedeniyle bunun taktiksel olarak anlamsız olduğuna karar verildiğini aktardı.

Hanso, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde siyasi geçmişin bir engel olmaması gerektiğini, devlet başkanının bir üst düzey yetkili değil, ülkenin ve halkın temsilcisi olduğunu vurguladı.