Fransa'nın emeklilik sistemi bütçede krize yol açıyor

Fransa'nın kamu maliyesi zorlu bir dönemden geçiyor. Ekonomistlere göre sürdürülemez hale gelen emeklilik sistemi, mevcut mali baskıyı daha da derinleştiriyor. Ülke bütçesinin giderek daha büyük bir bölümünü tüketen sistemin acilen reforme edilmesi gerekiyor; ancak siyasetçiler yaşlı seçmenlerin tepkisinden çekindiği için gereken adımları atmaya yanaşmıyor.

Fransa'da emeklilik harcamaları gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 15'ine denk geliyor. Bu durum ülkenin eğitim, sosyal hizmetler ve savunma gibi alanlara ayırabildiği kaynağı daraltıyor.

Ülkede kısa süre önce sosyal huzursuzluklar patlak verdi; ancak hükümetin ortaya çıkan tabloyu çözecek parası bulunmuyor.

Lancaster Üniversitesi ekonomi bölümü öğretim üyesi Renaud Foucart, sorunun kaynağını net biçimde ortaya koyuyor: "Sorun emeklilik. Emeklilik her şeyi yiyip bitirdi."

Fransa'da emeklilerin geliri ortalama maaşın üzerinde. Buna karşılık sistemin finansmanı giderek zorlaşıyor. Nüfus yaşlanıyor ve doğum oranı düşüyor; bu da giderek azalan sayıda çalışanın, artan sayıda emekliyi finanse etmesi anlamına geliyor.

Macron'un reformu protestolarla karşılaştı

Hükümet emeklilik sistemini reforme etmeye çalıştı ancak şimdiye kadar başarı sağlayamadı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2023 yılında başlattığı ve emeklilik yaşını 62'den 64'e çıkarmayı öngören reform, geniş çaplı protesto ve huzursuzluklara yol açtı.

Fransa'da gelecek yıl cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacak. Anketlerde öne çıkan adaylar, ülkenin en etkili seçmen gruplarından birinin desteğini kazanmaya çalışıyor. Sol popülistler yaşlı seçmenlerin oyunu almak için emeklilik yaşını 60'a indirme sözü veriyor.

Merkez sağ aday Édouard Philippe ise emeklilik yaşını 65'e çıkarmayı öneren tek isim oldu. Son anketler Philippe'in desteğinin azaldığını gösteriyor.

Bakanlıkların bütçesinin üçte biri emekli memurlara gidiyor

The Times gazetesi, benzer bir sorunun Birleşik Krallık'ı da tehdit ettiğine dikkat çekiyor; ancak orada devlet emeklilikleri GSYH'nin yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor.

Paris ve Londra'da faaliyet gösteren girişim sermayesi yatırımcısı Michael Jackson, "Birleşik Krallık'ta olduğu gibi buradaki durum da sürdürülemez. Ancak bu, bir başkasının, hem de gelecekte çözmesi gereken bir sorun olarak görülüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Gazete ayrıca Fransa'da bazı bakanlıkların bütçesinin yaklaşık üçte birinin emekli devlet memurlarının maaşlarına gittiğini aktarıyor. Bu nedenle eğitim harcamalarındaki artış, okullara ve öğretmenlere her zaman daha fazla kaynak ayrıldığı anlamına gelmiyor.

Sorbonne Üniversitesi araştırmacısı Gabriel Lattanzio, "Eğitim bütçesindeki artış, emekliler lehine yapılmış muhasebe hilesi" ifadesini kullandı.

Foucart ise şu tespiti paylaşıyor: "Gerçek şu ki mevcut vergi mükellefleri emeklilikleri karşılamak için yeterince ödeme yapmıyor; ancak bu şimdiye kadar diğer alanların bütçelerine gizlendi. Böylece okullara çok para harcandığı izlenimi doğabiliyor, oysa bu para aslında emekliliklere gidiyor."