Finlandiya'da helikopter kazası öncesi tehlikeli manevralar yapılmış

Finlandiya'da iki helikopterin havada çarpışması sonucu beş kişinin hayatını kaybettiği kazanın ardından yürütülen soruşturma, olaydan önce grup uçuşu kurallarının ihlal edildiğini ve birden fazla tehlikeli manevra yapıldığını ortaya koydu. Soruşturma sonuçları Finlandiya Güvenlik Soruşturması Kurumu (OTKES) ve Estonya Güvenlik Soruşturması Merkezi (OJK) tarafından açıklandı.

Kaza 17 Mayıs 2025'te meydana geldi. İki helikopter, Tallinn'deki şehir salonu helikopter pistinden saat 11.17'de havalanarak Finlandiya'daki Piikajärvi havaalanına doğru yola çıktı.

İki Robinson R44 tipi helikopterde toplam beş kişi bulunuyordu. Helikopterlerden birinde iş insanı Priit Jaagant, eşi Lilit Jaagant ve ralli pilotu Mihkel Kapp; diğerinde iş insanı Oleg Sõnajalg ve motorsporcu Tiit Kuusk yer alıyordu. Helikopterleri Oleg Sõnajalg ve Priit Jaagant kullanıyordu.

Birlikte uçan helikopterler, saat 12.34'te Eura havaalanı yakınında yaklaşık 200 metre yükseklikte çarpıştı. Çarpışmada helikopterlerdeki beş kişinin tamamı öldü.

Grup uçuşu kuralları ihlal edildi

Soruşturma, helikopterlerin formasyon uçuşuna benzer bir düzen içinde uçtuğunu, ancak bu tür uçuşun temel ilkelerine uyulmadığını gösterdi. Grup uçuşunda uçuşun ana unsurlarının ve helikopterlerin konumunun önceden kararlaştırılması, ayrıca bir helikopterin grup uçuş lideri olarak belirlenmesi gerekiyor. Ancak bu kez helikopterlerin uçuş sırasındaki konumu sürekli değişti; kimi zaman biri, kimi zaman diğeri öne geçti.

OTKES'in baş araştırmacısı Janne Kotiranta, tehlikeli manevralar nedeniyle kazanın Finlandiya Körfezi üzerinde bile meydana gelebileceğini belirtti. Araştırmacılar, önceden kararlaştırılmış konum ve davranış kuralları olmadan diğer hava aracının hareketini tahmin etmenin çok zor olduğunu, bunun da çarpışma riskini artırdığını vurguladı. OTKES kaza için bir video rekonstrüksiyonu da hazırladı.

Uçuşun bir saat 16 dakika sürmesinin ardından helikopterler Eura havaalanına yaklaştı. Havaalanı üzerinde sol tarafta uçan Jaagant'ların helikopteri aniden rotasını sağa, kuzeye çevirdi. Diğer helikopter ise ilk rotasında ilerlemeye devam etti. Helikopterler saat 12.34'te Eura havaalanının kuzeydoğu köşesi üzerinde, yerden yaklaşık 200 metre yükseklikte çarpıştı.

Olayla ilgili acil çağrı merkezine çok sayıda ihbar geldi; bunlardan biri helikopterde bulunan cep telefonundan otomatik arama olarak ulaştı. İlk acil çağrıyı yerel havaalanı çalışanı saat 12.35'te yaptı ve bu çağrı üzerine kurtarma çalışmaları başlatıldı.

Arayan kişi, Eura havaalanının yaklaşık bir kilometre kuzeyinde iki küçük helikopterin havada çarpıştığını gördüğünü söyledi. İhbarcıya göre helikopterlerde insanlar vardı ve helikopterler kısmen havada parçalanmıştı. Helikopterler en yakın orman yolundan yaklaşık 150 metre, birbirinden ise yaklaşık 100 metre uzaklıktaydı. Düşme noktaları sık ladin ormanı içindeydi. Olay yerinde helikopterlerde bulunan yolcular, ambulans ve bölgeye ulaşan tıbbi helikopter doktoru tarafından ölü ilan edildi.

Sınırlı görüş ve dikkat dağınıklığı

Helikopterlerin uçuş rotalarının analizi, pilotların birbirlerinin niyetini fark etmediğini ve çarpışmadan önce birbirlerini görmediğini ortaya çıkardı. OTKES'in rekonstrüksiyonuna göre, tehlikeli şekilde sağa yatan helikopterin pilotunun görüş alanı, yanında oturan kişi tarafından kısıtlanmış olabilir.

Ayrıca çarpışmadan önce pilotların dikkati birbirlerini izlemek yerine hava aracının kumanda sistemlerine, yolcularla sohbete ya da Eura havaalanındaki etkinlikler, insanlar ve olası diğer hava trafiği gibi dış etkenlere yönelmiş olabilir. Dikkat, hedefe yaklaşma ve buna bağlı hazırlıklara da odaklanmış olabilir.

Helikopter sistemlerinden otopilot kullanıldığı tespit edilemedi. Araştırmacılara göre otopilotun uçuşun bir aşamasında yine de kullanılmış olması mümkün. Rapora göre otopilot kullanımı, pilotun dönüşü artık aktif olarak planlamadığı ve yapmadığı bir durumda, örneğin dönüş yönündeki çevrenin izlenmesine daha az dikkat edilmesine yol açabiliyor.

Helikopterlerde çarpışmayı etkileyebilecek teknik bir arıza bulunamadı.

Kazaya karışan helikopterlerde çarpışma uyarı sistemi kullanılsaydı, bu uçuşta bir faydası olmayacaktı. Pilotlar neredeyse tüm yol boyunca bilinçli olarak birbirine yakın uçtuğu için uyarı sistemleri neredeyse sürekli alarm verirdi.

Çarpışmada ELT acil durum vericisi de devreye girmedi. Acil durum vericisi helikopterin içinde bulunur ve kurtarıcıların hava aracının yerini tespit etmesini sağlayan radyo sinyali gönderme görevini üstlenir. Vericinin çarpışmada devreye girmemesi, kurtarma çalışmalarını yavaşlatabilir ve yaralılara yardım ulaştırılmasını zorlaştırabilir.

Bu olayda vericinin çalışmaması, hava araçlarının yerinin tespit edilmesini etkilemedi. Araştırmacılar, kazada enkazı aramaya başlayan görgü tanıkları bulunduğunu belirtti.