Estonya'nın Saaremaa adasında 130 yıllık gelenek: kireç yakımı

Estonya'nın Saaremaa adasındaki Lümanda bölgesinde bu hafta dünyada eşi benzeri olmayan arkaik bir işlem yürütülüyor: kireç yakımı. Bu geleneğin, Estonya'da son 130 yıldır kesintisiz olarak sürdürülen tek örnek olduğu belirtiliyor.

Cuma akşamına kadar kireç fırını 56 saattir aralıksız yakılıyor ve kireç taşlarının sıcaklığı 1000 derecede tutuluyor. Kireç yakıcı Priit Penu, ateşin asla sönmemesi gerektiğini belirterek, "Ateş kesinlikle sönmemeli. Sönerse, söylendiği gibi, o fırın işte orada kalır. Yaşlılar derdi ki, fırın bir kez sönerse bir daha yakılmamalı. Bu yaşlıların bilgeliğidir" dedi.

İki metrelik odunlar, bu süre boyunca birkaç küme halinde kullanılıyor. Penu, "Her saat yaklaşık bir metreküp odun kullanıyoruz. Yani 56 saat yanarsa 55–60 metreküp odun gidiyor" ifadelerini kullandı.

Kireç yakma geleneği ve tarihi

Lümanda bölgesinde kireç yakma geleneği köklü bir geçmişe sahip. Sadece yakın çevrede toplam üç eski kireç fırını bulunuyor. Bu arkaik süreci görmek için her zaman meraklılar bölgeye geliyor. Bölgeye gelen Katre, "Duymuştuk, geçmişte fırının boş olduğu zaman ziyaret etmiştik ve şimdi işin gerçekte nasıl yürüdüğünü görmeye geldik" şeklinde konuştu.

Penu, "Bu fırın 1936 yılında yapıldı, yani 90 yıldır aynı yerde kireç yakılıyor; ancak bu bölgede 130 yıldır kesintisiz olarak sürdürülüyor. Hem Estonya döneminde, hem Rus Çarlığı zamanında, hem Alman işgali sırasında, hem Sovyet döneminde Hem de şimdiki Estonya zamanında" dedi.

Kireçten boya üretimi ve kullanımı

32 yıldır kireç yakımıyla uğraşan Penu, taştan nasıl kaliteli kireç boyası elde edildiğini gösterdi. Fırından çıkan taşa su döküyor, taş dağılmaya başlıyor ve daha fazla su ekleyince yanmış taş kremamsı bir kireç hamuruna dönüşüyor. Büyük kazandan, içine konan taş miktarından daha fazla kireç boyası elde ediliyor.

Penu, "Bir fırın dolusundan yaklaşık 35 ton hamur, 35 tondan da yaklaşık 70 ton boya elde ediyoruz. 70 ton boyayla yaklaşık 30 kilise boyanabilir" dedi.

Kireç boyası, yüzlerce çeşit modern kimyasal boya karşısında nasıl rekabet edebiliyor? Penu, "Ortaçağ yapılarının tamamı kireç esaslıdır ve bu yapıların restorasyonu da kireçle yapılmalıdır; aksi halde o binaları bozarız" yanıtını verdi.

Taştan kireç boyasına uzanan sürecin tamamı bir ay sürüyor: ilk hafta taşlar kırılıp fırın dolduruluyor, ikinci hafta fırın yakılıyor ve soğutuluyor; üçüncü hafta taşlar su ile kireç hamuruna dönüştürülüyor ve dördüncü hafta kireç boyası paketleme aşamasına geliyor.