Estonyalı uzmanlar: Grönland anlaşması yeni değil, 2004'ten beri yürürlükte

ABD, Danimarka ve Grönland, dünyanın en büyük adasının geleceği etrafındaki gerilimi azaltmayı amaçlayan yeni bir anlaşma imzalamayı planlıyor. Anlaşmanın gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çerçevesinde imzalanması bekleniyor. Estonyalı uzmanlar ise benzer bir düzenlemenin 2004'ten bu yana zaten yürürlükte olduğunu ve sürecin büyük ölçüde ABD Başkanı Donald Trump'ın kendini kazanan olarak gösterme çabası olduğunu değerlendiriyor.

Tarafların açıklamalarına göre Washington, güvenlik alanında geniş imkânlar elde edecek. ABD, Grönland'daki mevcut üslerini genişletebilecek ve yeni üsler kurabilecek. Ayrıca adada NATO üyesi olmayan devletlerin askeri üs kurmasının önüne geçilmesi öngörülüyor.

Uzmanlara göre anlaşma 2004 düzenlemesini teyit ediyor

Siyasi yorumcu Kayar Kaze'nin aktardığına göre, taraflar arasında 2004'ten beri ABD'nin belirli koşullarda Grönland'da kendi takdirine göre hareket etme hakkını tanıyan geniş bir anlaşma bulunuyor. Kaze, yeni metnin temel işlevinin tarafların itibar kaybetmeden mevcut tartışmadan çıkmasını sağlamak olduğunu söylüyor.

Kaze, Trump'ın anlaşmaya ilişkin paylaşımını "tamamen kendi üslubunda" olarak nitelendirdi. Yorumcuya göre paylaşım, abartılı biçimde ifade edildiğinde "Amerikan tarihinde olan en iyi şey ve bunun tek nedeni Trump'ın kahramanca mücadelesi" mesajı veriyor. Kaze, kendini kazanan gösterme arzusunun açık olduğunu belirtti.

Birkaç ay önce tablo çok daha gergindi. Trump'ın Grönland üzerinde Amerikan kontrolü kurulması yönündeki açıklamaları, NATO müttefikleri arasındaki ilişkileri sorgulanır hale getirmişti.

Danimarka'da olası bir geniş çaplı çatışma ihtimali o kadar ciddiye alındı ki ordu, adada Amerikan operasyonu olasılığına karşı eylem planları hazırladı. Bu nedenle beklenen anlaşmanın yalnızca Grönland sorununu çözmesi değil, NATO içindeki gerilimi de düşürmesi bekleniyor.

Nihai değerlendirme metnin yayımlanmasından sonra yapılacak

ABD uzmanı ve Meta Advisory Group kıdemli ortağı Andreas Kayu'ya göre, bazen hiçbir şey elde edememek bile bir kazanç olabiliyor; çünkü bu, konunun kapanmasını sağlıyor. Kayu, uzun süren kamuoyu tartışmasının ardından varılan düzenlemenin büyük ölçüde mevcut anlaşmaların yürürlükte olduğunu teyit ettiğini ifade etti.

Kesin sonuçlar ancak anlaşma metninin yayımlanmasından sonra çıkarılabilecek. Taraflar şu aşamada öncelikle metnin siyasi ilkelerinden söz ediyor.

Kaze, uluslararası anlaşmaların genellikle tüm taraflara bir ölçüde fayda sağladığını hatırlatarak nihai metnin beklenmesi gerektiğini vurguladı. Kaze'ye göre mevcut görünüm, tüm tarafların yola devam etmesine ve en azından kaybetmiş görünmemesine imkân tanıyor.