Estonya'dan Silmet kararı: Rus kaynağına bağımlılık sona ermeli

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, Estonya'nın Silmet adlı şirketin Rus tedarikçisini Avrupa Birliği yaptırım listesinden çıkarma kararının Avrupa sanayisini korumak için gerekli olduğunu belirtti. Tsahkna, şirketin Rus hammaddesine olan bağımlılığını sona erdirmemesi halinde yeni yaptırımlarla karşılaşacağını vurguladı.

Estonya yıllardır Rusya'ya karşı yaptırımların en aktif savunucularından biri. Ancak Silmet'in Rus tedarikçisi üzerinden Rus savaş makinesine dolaylı katkı sağlandığı ortaya çıktı. Tsahkna, "Estonya yıllardır yaptırımların en aktif savunucularından biri oldu ve olmaya devam edecek. Pazartesi günü 1.600 şirket ve kişiye yaptırım uyguladık" dedi.

Avrupa'nın Rusya'ya bağımlılığı sorgulanıyor

Tsahkna, savaşın beşinci yılında Avrupa'nın nadir toprak elementleri gibi stratejik alanlarda Rusya'ya bağımlılığının sürmesini eleştirdi. "Asıl soru, Avrupa'nın bu bağımlılıkları ortadan kaldırmak için ne kadar aktif çalıştığıdır. Daha az enerji satın aldığımızı biliyoruz ancak Avrupa hâlâ Rus enerjisi tüketmeye devam ediyor" ifadelerini kullandı.

Estonya, Silmet'in sahibi Neo Group'a yönelik koşullar belirledi. Neo Group, Kanada borsasında işlem gören özel bir şirket. Silmet'e Avrupa Komisyonu tarafından stratejik şirket statüsü verilmesi, Avrupa fonlarına erişim için zemin oluşturuyor. Tsahkna, bu fonların koşullu olacağını ve şirketin Rusya'ya bağımlılığını sona erdirmesinin şart olduğunu söyledi.

Silmet'in tedarikçisi, Rus devlet nükleer enerji kuruluşu Rosatom'un bir yan kuruluşu. Tsahkna, bu şirketin yaptırım listesine nasıl girdiğinin bilinmediğini, Avrupa Komisyonu'nun prosedüründe bazı isim ve şirketlerin süreç içinde listeden çıkarıldığını belirtti. Estonya'nın 1.600 kişi ve kuruluştan oluşan yaptırım listesinde 50'den fazla ismin çıkarıldığını tahmin ettiğini ekledi.

Silmet'in bağımlılığı ve gelecek planları

Estonya, Avrupa Komisyonu'nun önerisi üzerine Silmet'in tedarikçisinin listeden çıkarılmasını kabul etti. Tsahkna, "Komisyon'un tavsiyesi üzerine, tedarik sorunu çözülene kadar bu şirketin yaptırım listesine alınmaması yönünde karar verdik" dedi. Kararın Estonya hükümetinden mi yoksa Silmet'ten mi geldiği sorusuna ise "Öneri Komisyon'dan geldi ve ben Dışişleri Bakanı olarak mevcut hükümet yetkisiyle bunun Avrupa sanayisi için gerçek sonuçları olacağını onayladım" yanıtını verdi.

Tsahkna, Silmet ve Neo'nun Çin dışında dünyanın en büyük nadir toprak elementi üreticileri olduğunu belirtti. Estonya'nın nadir toprak üretimi, mıknatıs imalatı ve araştırma-geliştirme merkezini ülkeye çekmeyi hedeflediğini söyledi. Geçen yıl Narva'da bir Neo mıknatıs fabrikası açıldı ve Avrupa Komisyonu bu tesise yatırım yaptı.

Rusya'nın Solikamsk Magnezyum Tesisi'nden Estonya'ya hâlâ hammadde sevkiyatı yapılıp yapılmadığı sorusuna Tsahkna, "Neo'nun temsilcisiyle temas halindeyiz ve anladığım kadarıyla bir sevkiyat daha yapılması gerekiyor. Bu sabah da Rus tedarikini sona erdirme ve bu bağımlılığı ortadan kaldırma niyetlerini kamuoyuna açıkladılar" dedi.

Silmet'in yıl sonuna kadar yeni bir tedarikçi bulamaması durumunda ne olacağı sorusuna Tsahkna, "Eğer Avrupa gerekli adımları atmışsa ve Silmet hâlâ değişimi yapmıyorsa, bu artık bizim sorumluluğumuzda değil. O durumda bu şirket listeye eklenmelidir" yanıtını verdi.

Başbakanın bu durumdan haberdar olup olmadığı sorusuna Tsahkna, bunun normal çalışma sürecinin bir parçası olduğunu ve Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütüldüğünü belirtti. Riigikogu (Estonya Parlamentosu) Dışişleri Komisyonu'nun da bu konuda bilgilendirilmediği yönündeki soruya ise Tsahkna, Silmet'in hikâyesinin 10 yılı aşkın süredir kamuoyu tarafından bilindiğini söyledi.

Tsahkna, Avrupa'nın Çin'e bağımlılığının ise çok daha ciddi bir sorun olduğunu ve bunun için bir çözüm görmediğini sözlerine ekledi.