Estonya'dan Putin telefonu uyarısı: Riskler fırsattan fazla

Estonya Dışişleri Bakanlığı müsteşarı Jonatan Vseviov, Finlandiya cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile Norveç başbakanı Jonas Gahr Støre'nin Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği telefon görüşmelerini değerlendirdi. Vseviov'a göre bu tür temaslar fırsattan çok risk barındırıyor: görüşmeler Avrupa'nın birliğini aşındırabilir ve saldırgan devlete nefes alma alanı yaratabilir.

Vseviov, ERR'e yaptığı açıklamada Rusya'nın savaş hedeflerinde herhangi bir değişiklik olmadığını vurguladı. Ona göre Batı'nın müzakere arayışı yerine Ukrayna'ya desteğe ve Moskova üzerindeki baskıya odaklanması gerekiyor.

"İki aşamalı plan en akılcısı"

Estonya Dışişleri Bakanlığı müsteşarı, savundukları iki aşamalı planı hatırlattı: önce Rusya'yı ciddi biçimde müzakere masasına getirecek baskıyı kurmak, ardından Ukrayna'ya destek vermek. Vseviov, bunların tamamının barışı sağlamaya yönelik olduğunu belirtti. Avrupa'nın aynı zamanda bu barışın kalıcı olması için çalışması gerektiğini ve bunun için de kıtanın birlik içinde olmasına ihtiyaç duyulduğunu ekledi.

Finlandiya ve Norveç liderlerinin görüşmeyi Ukrayna ile eşgüdüm içinde ve yalnızca kendi ülkeleri adına yaptıklarını açıkladığını hatırlatan Vseviov, yine de Avrupa ülkelerinin farklı yönlere gittiği izlenimini önlemek için çift çaba gerektiğini söyledi.

Stubb'ın görüşmeyi "profesyonel" ve "çok açık sözlü" olarak nitelemesine ilişkin soruya Vseviov, diplomatik dilde bunun genellikle tarafların birbirine bağırmadığı anlamına geldiğini söyledi. Ancak ona göre bilinenler, Putin'in hedeflerinin değişmediğini doğruluyor; Rusya lideri sadece sözde taleplerle savaş hedeflerinden vazgeçmiyor ve bu hedefler yalnızca Ukrayna ile sınırlı değil.

Vseviov, Rusya'nın farklı muhattaplara sunduğu her önerinin Ukrayna'nın ötesine geçtiğini ve aslında tüm Avrupa'nın güvenliğini ilgilendirdiğini belirtti. Bu nedenle savaşın başından bu yana "Ukrayna olmadan Ukrayna, Avrupa olmadan Avrupa" olmayacağını vurguladıklarını hatırlattı. Estonya da bu Avrupa içinde kendi sesi, tutumu ve bakış açısıyla yer almak istiyor: hem barışa nasıl ulaşılacağı hem de bu barışın nasıl korunacağı konusunda.

"Fırsattan çok risk görüyorum"

Finlandiya ve Norveç liderlerinin Putin'e Ukrayna'dan çıkmasını doğrudan söyleyip söyleyemeyeceği sorusuna Vseviov, söyleyebileceklerini belirtti. İki ülkenin yetkilileriyle yeterince temas kurduğunu dile getiren Vseviov, öz konularda ciddi görüş ayrılıkları olmadığını, hiçbir profesyonel siyasetçinin görüşmede önemli mesajların altını çizmeden kendini eleştirilere açık bırakmayacağını söyledi.

Asıl sorunun bu görüşmenin ne işe yarayacağı olduğunu belirten Vseviov, karşı tarafın da kendi görüşlerini tekrarladığından şüphe duymadığını ifade etti. Putin'in bundan Avrupa'da siyasi pozisyonların dağılmasını beklemek için oksijen mi alacağını yoksa savaşı bitirmek için son fırsatın geldiğine mi ikna olacağını sorusunun açık kaldığını söyledi. Vseviov, "Burada gerçekte fırsattan çok risk görüyorum" dedi.

İsveç ve Danimarka başbakanlarının görüşmeyi sert biçimde eleştirerek Avrupa birliğine zarar verdiğini söylediğini hatırlatan Vseviov, Stubb ve Støre'nin bu tepkiyi beklemediğini tahmin ettiğini belirtti. Kararın Oslo'da ABD ve Zelenskiy ile birlikte alındığı yönündeki soruya ise Vseviov, süreçte tam olarak ne yaşandığını bilmediğini söyledi. Yine de Putin'in bu tür görüşmeleri Avrupa'nın gücü biçare zayıflığı şeklinde yorumlama ihtimaline dikkat çekti.

Estonya'nın görüşmeden önce bilgilendirilip bilgilendirilmediği sorusuna Vseviov, bilgi sahibi olmak ile özsel eşgüdümün farklı şeyler olduğunu söyledi. Görüşmenin yapılacağı bilgisinin kendilerine kısa süre önce ulaştığını, ancak sürecin içeriğine ilişkin eşgüdüm sağlanmadığını belirtti.

Vseviov, Rusya'nın savaşı uzun süredir sürdürmesinin kimsenin arayıp bitirmesini istememesinden değil, savaşı kazanabileceğine inanmasından kaynaklandığını söyledi. Ona göre Moskova, savaş alanında elde edemediğini müzakere masasında almayı hedefliyor; bunun için de Batı birliğini parçalaması, Batı'yı parça parça ele alması ve Ukrayna'yı siyasi, askeri ve ekonomik destekten yoksun bırakması gerekiyor.

Bu tür bir görüşmenin her şeyi bir anda çökerteceği sonucuna varılmaması gerektiğini vurgulayan Vseviov, yine de Rusya'nın bu adımları kendisi için olumlu ve nefes aldırıcı biçimde yorumlayabileceğinden endişe ettiğini dile getirdi.

Yaklaşan müzakerelerin gerçek bir ilerleme sağlayıp sağlamayacağı sorusuna Vseviov, savaşın ustaca ifadelerle çözülecek bir yanlış anlama olmadığını söyledi. Ona göre barış ancak taraflardan biri hedeflerinden vazgeçerse mümkün; Rusya hedeflerini değiştirmediği sürece ciddi bir uzlaşı alanı görmüyor. Ukraynalıların da varoluş mücadelesini bırakmaya hazır olmadığını belirten Vseviov, müzakerelerin atılım getirmesini beklemediğini söyledi.