Estonya'da vergi şikayeti: Dul eşler ve miras tartışması

Estonya Adalet Şansölyesi (Õiguskantsler), eşlerin ortak mülk olarak satın aldığı taşınmazın miras yoluyla dul eşe geçmesi ve satılması durumunda ortaya çıkan vergi yükünü mercek altına aldı. Şansölye, Maliye Bakanlığı'ndan (Rahandusministeerium) bu tür durumlarda yasada istisna tanınmasının gerekip gerekmediğini analiz etmesini istedi.

Olayda, eşiyle birlikte ortak mülk olarak bir taşınmaz satın alan kişi, eşinin ölümü üzerine mülkü küçük çocuğuyla birlikte miras aldı. Miras envanterine göre, miras bırakanın borçları mal varlığının değerini yaklaşık 57 bin euro aşıyordu. Kredi için ek teminat olarak, başvurucunun çocuğuyla birlikte yaşadığı ve kendi kişisel malı olan ev gösterilmişti.

Dul eş, krediyi geri ödemek için miras kalan taşınmazı hızla satmak istediğinde, ölen eşin ortak mülkteki hissesinin edinim maliyetinin mirasçıya geçmediği ortaya çıktı. Ayrıca Vergi ve Gümrük Kurulu (Maksu- ja Tolliamet, MTA), mirasçının eşinin komada olduğu dönemde yaptığı kredi ödemelerini de dikkate almadı. MTA'nın örnek hesaplamasına göre, taşınmazın satılması halinde mirasçının yaklaşık 15 bin euro gelir vergisi ödemesi gerekiyordu.

Adalet Şansölyesi bürosunun girişim ortamı departmanı başkanı ve danışmanı Evelin Lopman, başvurucunun satış gelirinin devredilen kredi borçlarının ödenmesinde kullanılmasına rağmen vergi ödemek zorunda kaldığını, bunun kendisine ekonomik bir fayda sağlamadığını belirtti.

Anayasal tartışma: mülkiyet hakkı ve vergi yükü

Şansölye bürosu, durumu değerlendirmek için miras bırakanın taşınmaz edinim maliyetinin dikkate alınmamasının anayasada güvence altına alınan mülkiyet hakkına, vergi yükünün orantılılığına ve eşitlik ilkesine uygun olup olmadığını tespit etmek gerektiğini açıkladı. Büro, Maliye Bakanlığı'ndan amacın mirasçıyı daha az yük altına sokacak şekilde gerçekleştirilmesinin mümkün olup olmadığını ve miras borçlarının mal varlığından fazla olduğu, mirasçının borcu devraldığı ve malın borçları ödemek için satıldığı durumlarda bu kısıtlamanın gerekçesini sordu.

Lopman, "Bu tür durumlar için mirasçı tarafından ek belgelendirme sağlanmasına dayanan bir istisnanın yasada öngörülmesi haklı olur mu?" diye sordu. Ayrıca, kısıtlamanın orantılılığı değerlendirilirken miras kalan borcun teminatının mirasçının kendi konutu olması ve borcun ödenmemesinin bu konutun satışına yol açabilecek olması durumunun dikkate alınmasının uygun olup olmadığını da ekledi.

Lopman ayrıca, eşlerin ortak malına dahil menkul kıymetlerin satışında dul eşin edinim maliyetini yüzde yüz dikkate alabildiğini (vergi idaresinin rehberliğine göre), ancak miras yoluyla alınan taşınmazın satışında farklı bir yaklaşımın nasıl gerekçelendirildiğini sordu. Büro, Maliye Bakanlığı'ndan düzenlemenin değiştirilmesinin gerekli görülüp görülmediğine ilişkin açıklama bekliyor; bakanlığın yanıt vermek için bir aydan biraz fazla süresi var.