Estonya'da üniversiteye Rus ve Belarus vatandaşlarına ayrımcılık eleştirisi

Estonya Adalet Şansölyesi (õiguskantsler), Tallinn Teknik Üniversitesi'nin (Tallinna tehnikaülikool) Rusya ve Belarus vatandaşlarına yönelik uyguladığı kabul kısıtlamasının eşit muamele ilkesini ihlal ettiği sonucuna vardı. Üniversite, Estonya'da tüm nominal öğrenim süresi boyunca yasal kalma dayanağı bulunmayan Rusya Federasyonu ve Belarus vatandaşlarının başvurularını kabul etmiyor.

Şansölyeliğe başvuran bir kişi, Tallinn Teknik Üniversitesi'nin geçerli oturma izni olmadığı gerekçesiyle üniversite başvurularını reddettiğini belirtti. Üniversite, kararını, öğrenim programının nominal süresi sonuna kadar Estonya'da yasal kalma dayanağı bulunmayan Rusya ve Belarus vatandaşlarının başvuru yapamayacağı kuralına dayandırdı.

Adalet Şansölyesi yardımcı danışmanı Olari Koppel, üniversitenin getirdiği kısıtlamanın eşit muamele ilkesiyle çeliştiğini, çünkü üniversiteye girmek isteyenlerin vatandaşlıkları nedeniyle farklı muameleye tabi tutulduğunu değerlendirdi.

Koppel, başvurucunun Estonya'da dördüncü yılında yaşayan bir Rusya Federasyonu vatandaşı olduğunu belirtti. Başvurucu burada liseyi bitirmiş ve Estonca B2 seviyesi sınavını geçmiş.

Polis ve Sınır Muhafaza Kurumu'ndan sınır dışı talimatı

Başvurucu, süreli oturma izni almak için Polis ve Sınır Muhafaza Kurumu'na (Politsei- ja Piirivalveamet, PPA) başvurdu. Kurum başvuruyu reddetti ve kendisine ülkeden ayrılma talimatı verdi. Başvurucu, PPA kararlarına karşı idare mahkemesine dava açtı; dava halen sürüyor. PPA, ülkeden ayrılma yükümlülüğünün yerine getirilmesi için verilen süreyi uzattı.

Başvurucu, Tallinn Teknik Üniversitesi'nde öğrenim görmek istediğini bildirdi ancak üniversite, Estonya'da yaşaması için gereken yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle kendisini kabul görüşmesine çağırmadı.

Koppel bunun anayasaya aykırı olduğunu belirtti. Herkesin eğitim hakkı olduğunu vurgulayan Koppel, bu hakkın hem Estonya vatandaşları hem de Estonya'da bulunan yabancı ülke vatandaşları ile vatansız kişiler için geçerli olduğunu açıkladı. Eğitim hakkının yalnızca anayasaya uygun şekilde sınırlandırılabileceğini, anayasaya göre herkesin kanun önünde eşit olduğunu ve kimsenin ayrımcılığa tabi tutulamayacağını kaydetti.

Üniversite, öğrenim görmek isteyenlere vatandaşlık nedeniyle farklı muamele yapılmadığını savundu. Ancak Koppel, farklı muamelenin yine de ülkede kalma dayanağının geçerlilik süresine göre yapıldığını belirtti. Ona göre Estonya vatandaşlarının yanı sıra tüm yabancı ülke vatandaşları, nominal öğrenim süresi sonuna kadar ülkede kalma hakları olup olmadığına bakılmaksızın üniversiteye başvurabiliyor. İstisna yalnızca Rusya Federasyonu ve Belarus vatandaşları için geçerli.

Üniversite: Kısıtlama hükümet kararına dayanıyor

Ülkedeki kalma dayanağı vize veya oturma izni olabilir; ancak bu belgelerin geçerlilik süresi, programda öngörülen nominal öğrenim süresi kadar uzun olmayabiliyor. Örneğin geçici koruma kapsamında ülkede bulunan öğrencilerin oturma izni, yükseköğrenim için genellikle öngörülen nominal süre kadar geçerli olmayabiliyor.

Üniversite, yasal dayanağın kaybolması nedeniyle öğrencinin öğrenimini tamamlayamayabileceği gerekçesiyle yasağın haklı olduğunu savundu. Koppel ise bir öğrencinin başka bir nedenle öğrenimini yarıda bırakma olasılığının, ülkede kalma dayanağından bağımsız olarak tüm başvurucular için geçerli olduğunu ifade etti.

Üniversite, Rusya ve Belarus dışındaki ülke vatandaşları için böyle bir kısıtlama getirmeyi gerekli görmedi. Koppel bu nedenle getirilen kısıtlamanın eşit muamele gerekliliğiyle çeliştiğini belirtti.

Hükümet, Ukrayna'daki saldırı nedeniyle Rusya ve Belarus vatandaşlarına yönelik yaptırımlar uyguluyor. Estonya'da kısa süreli çalışma amacıyla vize başvurusuna ve çalışma, öğrenim ya da girişimcilik amacıyla süreli oturma izni başvurusuna kısıtlama getirildi. Koppel, bu nedenle Rusya Federasyonu vatandaşlarının genellikle öğrenim amacıyla vize veya oturma izni talep edemediğini kaydetti.

Ancak Rusya ve Belarus vatandaşlarının Estonya üniversitelerinde öğrenim görme hakkı kısıtlanmadı. Dolayısıyla üniversitenin kendi düzenlemeleriyle Rusya veya Belarus vatandaşlarının öğrenime başvurusuna kısıtlama getirmek için yasal dayanağı bulunmuyor.

Rektör: Böyle bir durumla ilk kez karşılaşıyoruz

Tallinn Teknik Üniversitesi Rektörü Tiit Land, böyle bir durumla üniversitenin ilk kez karşılaştığını belirtti. Land, "Üniversitenin kabul koşullarında, öğrenim amacıyla uzun vadeli vize veya oturma izni başvurusunda bulunamayan Rusya Federasyonu ve Belarus vatandaşlarının üniversiteye başvuramayacağı yazıyor" dedi. Kararın da buna dayandığını söyledi.

Land, "Bunun ardından gelen, Rusya Federasyonu ve Belarus vatandaşlarına yönelik yaptırımları belirleyen hükümet kararı; bu karar onların oturma izni alma haklarını kısıtlıyor ve bu doğrultuda Rusya Federasyonu vatandaşlarına öğrenim amacıyla süreli oturma izni verilemiyor" diye konuştu. Üniversitenin de buna göre hareket ettiğini ekledi.

Konunun artık mahkemeye taşındığını ve üniversitenin kararı beklediğini söyleyen Land, mahkemenin kişi lehine karar vermesi halinde kabul koşullarının gözden geçirileceğini belirtti. Bu durumda başvurucunun, mahkeme kararına dayanarak oturma izni alması halinde üniversitede öğrenim görme imkânı bulunmaya devam ediyor.