Estonya'da savunma harcamalarına ilişkin denetimde ciddi bulgular

Estonya Devlet Denetim Ofisi (Riigikontroll), Savunma Bakanlığı'nı envanter kayıtlarındaki kaos nedeniyle eleştirdi. Denetçiler, savunma kuvvetlerinin raporladığı 1,2 milyar avro değerindeki stokların varlığını doğrulayamadı. Ayrıca, savunma yatırım merkezinin sözleşmelerinden kaynaklanan bütçe risklerinin yaklaşık 70 milyon avro olduğu belirtildi. Bakanlık, geçen yıl alınan önlemlerin yetersiz kaldığını kabul etti.

Devlet Denetçisi Janar Holm, ERR'e yaptığı açıklamada, "Savunma Kuvvetleri'nin stoklarının tam içeriğini hâlâ belirleyebilmiş değiliz. Raporlarında 1,2 milyar avro görünüyor ancak bu değerdeki varlıkları doğrulayamadık. Durum o kadar karmaşık ki, sisteme kötü niyetli bir kişi girerse devlete oldukça büyük maddi zarar verebilir" ifadelerini kullandı.

Süreç sanıldığından zor çıktı

Savunma Bakanlığı, envanter düzenlemesinin beklendiğinden daha zor olduğunu açıkladı. Sadece Savunma Kuvvetleri'nde binden fazla depo bulunuyor ve bunların sayımı için yeterli kaynak ayrılmamış. Holm, çözüm olarak envanter kayıtlarının geçici olarak Savunma Kuvvetleri'nden alınıp bakanlığa devredilmesini önerdi.

Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kaimo Kuusk, bu önerinin değerli olduğunu belirterek, "Bu değerli bir öneri. Biz de Devlet Denetim Ofisi'nden sadece eleştirmelerini değil, ne yapmamız gerektiğini de söylemelerini istemiştik. Eylül başında Savunma Kuvvetleri ve Savunma Yatırım Merkezi, mali kayıtların düzeltilmesi için kendi önerilerini sunacak. Bu öneriyi de değerlendirip atacağımız adımlara karar vereceğiz" dedi.

Kararın Eylül başında açıklanması bekleniyor. İşlevler gerçekten bakanlığa devredilirse, bu gelecek yıldan itibaren uygulanabilir.

Yatırım merkezindeki sözleşme riskleri

Bir diğer sorun ise Savunma Yatırım Merkezi'nin (RKIK) sözleşmeleriyle ilgili. Geçen yıl bu sözleşmeler denetim ofisine sunulmamıştı. Şimdi denetçiler, bu sözleşmelerle bağlantılı yaklaşık 70 milyon avroluk bütçe riski tespit etti. Silah ve mühimmat tedarikçisiyle yaşanan anlaşmazlık şu anda mahkemede.

Savunma Yatırım Merkezi Başkanı Elmar Vaher, "Sözleşme imzaladığımız şirketin yükümlülüklerini yerine getirmesini mahkeme yoluyla talep ediyoruz. Biz kendi şartlarımızı yerine getirdik, diğer taraf yerine getirmedi. Ana hedefimiz, silah ve mühimmat üreticisinin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamak. Eğer bunu başaramazsa, ön ödeme olarak ödediğimiz tutarı iade etmesi gerekiyor" şeklinde konuştu.

Devlet Denetim Ofisi, vergi mükelleflerinin savunma harcamalarının nasıl kullanıldığını bilmeye hakkı olduğunu vurguluyor. Holm, "Biz vergi mükellefleri, çoğu zaman öğretmen maaşları ve sağlık gibi diğer harcamaları kısarak savunmaya daha fazla kaynak ayırmaya çalışıyoruz. Bu nedenle savunma sistemi, bu parayla ne alındığının, nerede olduğunun ve durumunun anlaşılır olmasını sağlamalı. Vergi mükellefi bu netliği hak ediyor" dedi.

Savunma Bakanlığı eleştirilere yanıt olarak geçen yıl alınan önlemlerin yetersiz kaldığını kabul etti. Bakanlık artık sadece bireysel hataları düzeltmekle kalmayıp, kayıt ve kontrol sisteminin tamamını değiştirmek durumunda.