Estonya'da ombudsman: Ordu Legio missiyonunda yasayı ihlal etti

Estonya Adalet Şansölyesi (õiguskantsler), Savunma Kuvvetleri'nin (kaitsevägi) ve Savunma Kaynakları Dairesi'nin (Kaitseressursside amet, KRA), Ukraynalı askerlerin eğitimini amaçlayan Legio misyonuna katılmak isteyen bir yedek askeri, arşivlenmiş ceza kayıtları nedeniyle reddederken yasayı ihlal ettiği değerlendirmesinde bulundu.

Adalet Şansölyesi Ofisi adına açıklama yapan Olari Koppel, "Kamu denetçisinin bu konuda sunduğu görüş ve olayların hukuki analizi, ordu ile Savunma Kaynakları Dairesi'nin bu somut dosyada hata yaptığı sonucunu doğuruyor" dedi.

Koppel'e göre kurumlar, başvurucuya yarışma düzeni ve geçmiş kontrolü hakkında belirsiz ve yanlış bilgi verdi. Ayrıca Savunma Kuvvetleri'nin başvurucunun arşivlenmiş ceza kayıtlarını sorgulaması da yasalara uygun değildi.

Adalet Şansölyesi, adaya kontrolün gerçek gerekçesinin yeterince açıklanmadığını ve başlangıçtaki ret kararının da yeterli gerekçeye dayandırılmadığını belirtti.

Veto değil, gerekçe şartı

Buna karşın Adalet Şansölyesi, Savunma Kuvvetleri'nin gönüllü misyona kimin katılacağına karar verme hakkına sahip olduğu görüşünde. Ancak ret kararının yalnızca Savunma Kuvvetleri'nin değerlerine genel atıflarla değil, somut olgulara ve açık bir hukuki gerekçeye dayanması gerekiyor.

Şansölye, Savunma Bakanı'ndan bir ay içinde yedek askerlerin geçmiş kontrolünün bundan sonra hukuka uygun yürütülmesi için hangi adımların atılacağına dair bilgi vermesini istedi. Ayrıca uluslararası eğitim misyonlarına başvuranların denetlenmesi için açık bir hukuki dayanak oluşturulması amacıyla Savunma Kuvvetleri Teşkilatı Kanunu'nda düzenleme yapılmasını önerdi.

Savunma Bakanlığı Stratejik İletişim Daire Başkanı Thomas Mell, ERR'e yaptığı açıklamada ordunun hatasını kabul ettiğini ve ilgili kişiye 2026 yılının başında iki kez açıklama yapıldığını söyledi. Mell, bu kapsamda kişiye haklarını korumak için Savunma Hizmeti Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca toplanan verilere dayanan değerlendirmeye karşı mahkemeye, Adalet Şansölyesi'ne ve Veri Koruma Müfettişliği'ne başvurma hakkının da anlatıldığını belirtti.

Bakanlık yasa değişikliği istiyor

Mell, Bakanlığın ve bağlı kurumlarının yedek askerlerin ulusal savunmaya katkı sunmasını beklediğini, Legio kapsamında düzenlenen eğitim toplantısına katılımın gönüllülük esasına dayandığını ifade etti.

Mell, "Ordu ekibini oluştururken takdir hakkına sahiptir. Başvuran aday, geçmiş kontrolünde engelleyici bir durum çıkmamasına ya da olumlu değerlendirme verilmesine rağmen ekibe seçilmeyi bekleyemez" dedi.

Bakanlığın, arşivlenmiş ağır ihlallerin de yedek askerlerin misyona katılmaması için gerekçe olabilmesini sağlayacak yasa değişikliğine ihtiyaç gördüğünü aktaran Mell, Adalet Şansölyesi Ofisi'nin de aynı görüşte olduğunu söyledi. Mell'e göre Bakanlık, ordunun önerisiyle Savunma Kuvvetleri Teşkilatı Kanunu'nu, uluslararası eğitim misyonlarına katılmak isteyenlerin geçmiş kontrolüne ilişkin yetkinin daha açık düzenlenmesi için değiştirmeye hazır.

Mell, Bakanlığın ordu ve Savunma Kaynakları Dairesi ile birlikte Adalet Şansölyesi'ne yanıtı önümüzdeki haftalarda ileteceğini, bu yanıtta benzer olayların tekrarlanmasını önlemek için planlanan ve uygulamaya konulan tedbirlerin anlatılacağını belirtti.

Öte yandan Savunma Kaynakları Dairesi pazartesi günü, Polonya'da düzenlenen ve Norveç'in yönettiği uluslararası eğitim girişimi Legio'ya başvuruların başladığını duyurdu. Girişimin amacı Ukraynalı askerlere askeri eğitim vererek savaş kapasitelerini güçlendirmek.

Estonya, Ukrayna ordusuna askeri eğitim sağlayarak bu girişime katkı sunuyor. Dairenin yedek hizmet bürosu müdürü Rainer Järvela, Estonya'nın girişimde Ukrayna ordusunun savaş kapasitesini korumaya ve geliştirmeye yardımcı olmak için yer aldığını söyledi.

Estonya'nın aktif ve yedek askerleri ile Savunma Birliği üyelerinden oluşan eğitmen kadrosu, diğer ülkelerin temsilcileriyle işbirliği içinde Ukraynalılara temel askerlik kursu düzenliyor. Eğitmenlerin temel görevi Ukrayna ordusunun askerlerini, manga ve bölük komutanlarını ve eğitmenlerini yetiştirmek. Estonya, eğitim girişimine 2025 yılında katıldı ve 2027'de de hem eğitim planlamasına hem de eğitmenlerle katkı sunmayı sürdürecek. İlk rotasyon için başvurular 27 Kasım'a kadar yapılabilecek.