Estonya'da öğrencilerin geçim sıkıntısı eğitimi zorlaştırıyor

Tartu Üniversitesi'nin öğrenci işlerinden sorumlu Aune Valk, Estonya'da üniversite öğrencilerinin ekonomik zorluklar nedeniyle derslere katılmakta güçlük çektiğini belirtti. Valk, ERR Uudised'de yayımlanan yazısında, öğrencilerin geçimini sağlamak için çalışmak zorunda kaldığını ve bunun eğitime ayrılan zamanı kısıtladığını ifade etti.

Valk'a göre Estonya'da öğrencilerin geçimi dört temel kaynağa dayanıyor: ücretli iş, aile desteği, öğrenim yardımları ve öğrenim kredisi. Ancak bu denge ülke genelinde ciddi biçimde bozulmuş durumda. Ücretsiz yükseköğretime rağmen öğrenciler, geçinebilmek için çalışmak zorunda kaldıklarından derslerine yeterince zaman ayıramıyor.

Estonya Öğrenci Birlikleri, "Öğrenci okurken geçinemiyorsa, ücretsiz yükseköğretim gerçekte ücretsiz değildir" diyerek sorunu özetliyor. Valk, geçim sıkıntısı nedeniyle üniversiteye hiç başlayamayan veya eğitimini bırakmak zorunda kalan gençlerin sayısının bilinmediğini belirtiyor.

Farklı ülkelerde öğrenci destek sistemleri

Valk, karşılaştırmalı örnekler de veriyor. İngiltere'de öğrencilerin yüzde 90'ından fazlası öğrenim kredisi alıyor; ülke sistemi büyük ölçüde krediye dayanıyor. Kuzey Avrupa ülkelerinde ise tablo farklı: Danimarka ve İsveç'te öğrencilerin yaklaşık yüzde 90'ı, Finlandiya ve Norveç'te ise yaklaşık yarısı devlet desteği alıyor. Bu ülkelerde öğrenciler ailelerine maddi olarak daha az bağımlı.

Ancak Kuzey ülkelerinde bile yaşam maliyetleri yüksek olduğu için öğrenciler kredi kullanmak durumunda kalıyor. Finlandiya ve İsveç'te öğrencilerin yaklaşık yüzde 50'si, Norveç'te yüzde 65'i, Danimarka'da ise yüzde 20'si öğrenim kredisi çekiyor. Danimarka, ülkedeki tüm AB öğrencilerine aynı koşulları sunmak zorunda kaldığından sistemi sürdürmekte zorlanıyor ve son yıllarda erişimi kısıtlıyor.

Estonya ise Valk'ın deyimiyle bu ölçeğe "sığmıyor". Eurostudent araştırmasına göre Estonya'da öğrencilerin geçimi öncelikle çalışmaya dayanıyor. Öğrencilerin yüzde 80'i ailelerinden maddi destek alsa da bu, gelirlerinin yalnızca üçte birini oluşturuyor; diğer ülkelerde bu oran ortalama yüzde 50. Devlet desteği alanların oranı yüzde 40 olsa da bu, gelirin sadece yüzde 5'ini karşılıyor. Öğrenim kredisi kullananların oranı ise yüzde 5'in altında.

Sonuç olarak Estonya'da öğrenciler haftada 50-60 saat ders ve iş yüküyle karşı karşıya. Valk, bunun ruh sağlığı sorunlarına ve eğitimi bırakmaya yol açtığını vurguluyor. Öğrencilerin haftada ortalama 32 saat ders çalıştığını, çalışan öğrencilerin ise ayrıca 30 saat ücretli işte çalıştığını belirtiyor.

Ancak asıl sorun, desteğe en çok ihtiyaç duyan öğrencilerin görünmemesi. Valk'a göre ailesinden hiç destek alamayan, ailesinden ayrı yaşadığı için masrafları daha yüksek olan veya üniversiteye başladığında uygun iş bulamayan gençler istatistiklere hiç yansımıyor. Estonya'da öğrencilerin yaklaşık yüzde 24'ü ciddi veya çok ciddi maddi zorluk yaşadığını belirtiyor.

Valk, artan enflasyon karşısında yardım miktarının güncellenmesi gerektiğini söylüyor. Ona göre temel soru, mevcut sınırlı desteğin gerçekten en çok ihtiyaç duyanlara ulaşıp ulaşmadığı. 24 Eylül'deki öğrenci protestosunda en kırılgan gençlerin büyük olasılıkla görünmeyeceğini belirten Valk, üniversitelerin ve toplumun bu gençleri fark etmesi gerektiğini vurguluyor.