Estonya'da medya kuruluşlarından dublaj yasağına itiraz

Estonya'nın önde gelen dört medya kuruluşu, yaz aylarında kabul edilen Dil Yasası değişikliklerinin gözden geçirilmesi için Eğitim ve Bilim Bakanı Kristina Kallas'a ortak bir mektup gönderdi. ERR, Duo Media Networks, TV3 Grupp Eesti ve V World North Europe yöneticileri, yabancı dublaj ve dış ses çevirisi yasağının Estonca'yı korumadığını, aksine ciddi ekonomik riskler ve ulusal güvenlik tehditleri oluşturduğunu belirtiyor.

Mektupta, yabancı seslendirme yasağının izleyicilerin otomatik olarak altyazılı içeriğe geçeceği anlamına gelmediği vurgulanıyor. Örnek olarak ETV+ kanalının deneyimi gösteriliyor. ERR'nin verilerine göre dış ses çevirisi ve dublajın kaldırılması, bazı yabancı dizilerin izleyici kitlesinde yüzde 50'den fazla düşüşe yol açtı.

Mektupta yer alan bilgilere göre ETV+ izleyicilerinin yüzde 63'ü 65 yaş üstü, yüzde 28'i ise 50-64 yaş aralığında. Bu durum, seslendirmenin belirli demografik gruplar için taşıdığı önemi ortaya koyuyor.

İzleyici kaybı ve Rus medyası endişesi

Mektubu kaleme alanlar, Rusça konuşan izleyici kitlesinin bir bölümünün yasal Estonya medya platformlarından uzaklaşarak korsan içeriklere ve Rus medya kaynaklarına yönelebileceği endişesini taşıyor.

Bu konuda Devlet Şansölyeliği'nin verileri dayanak gösteriliyor: 2022 başında Estonya'daki farklı milliyetten sakinlerin yaklaşık üçte biri Rus televizyon kanallarını önemli bir bilgi kaynağı olarak görürken, bu oran 2025'e gelindiğinde yüzde 10 civarına geriledi. Yazarlara göre yasal ve çekici alternatiflerin korunması, Rus televizyon kanallarının etkisinin daha da azaltılması açısından kritik önem taşıyor.

Medya şirketleri, düzenlemenin Estonya televizyon ve görsel-işitsel pazarı üzerindeki olası sonuçlarına da dikkat çekiyor. Estonya'da kayıtlı şirketlerin Letonya ve Litvanya'da da faaliyet gösterdiği ve yerel dil sürümlerini kullandığı belirtiliyor. Yeni gerekliliklerin bazı kanalların kapanmasına veya faaliyetlerin başka ülkelere taşınmasına yol açabileceği ifade ediliyor.

Seslendirme erişilebilirlik aracı olarak görülüyor

Dört medya şirketinin yöneticileri, reklam ve abonelik gelirlerinde, iş gücünde ve Estonya'daki vergi gelirlerinde olası azalmalar konusunda uyarıyor. Yeni gerekliliklerin yerel şirketlerin rekabet gücünü, benzer kısıtlamalara tabi olmayan uluslararası platformlar karşısında zayıflatabileceği belirtiliyor.

Mektubu imzalayanlar, dış ses çevirisi ve dublajın yalnızca bir çeviri yöntemi değil, aynı zamanda görsel-işitsel içeriğe erişilebilirlik aracı olduğu görüşünde. Altyazıların görme engelliler, okuma güçlüğü çekenler ve bazı yaşlı izleyiciler için seslendirmenin yerini her durumda tutamayacağı vurgulanıyor. Ayrıca sınırlı altyazı hacmi nedeniyle çevirinin bazen kısaltılması gerekebiliyor.

Mektupta, Avrupa ülkelerinde geleneklere, pazar özelliklerine ve izleyici tercihlerine bağlı olarak altyazı, dublaj ve dış ses çevirisi gibi farklı yöntemlerin kullanıldığı hatırlatılıyor.

Medya yöneticileri, medya hizmetlerinin yabancı görsel-işitsel içerik için Estonca çeviri sağlama yükümlülüğünün korunmasını öneriyor. Ancak Estonca sürüm mevcut olduğunda sağlayıcılara izleyicilere dış ses çevirisi ve dublaj dahil diğer dil sürümlerini de sunma izni verilmesi gerektiğini belirtiyor.

Örnek olarak, Letonya ve Litvanya izleyicileri için ilgili dillerde dış ses çevirisi sunan Go3 platformu gösteriliyor. Yöneticilere göre yeni düzenleme, Estonya'da da bu tür içerik sunma imkânını kısıtlıyor; oysa bu içerik Rusça bilgi alanının etkisini azaltma hedefiyle doğrudan ilgili değil.

Belgeyi ERR Yönetim Kurulu Başkanı Erik Roze, Duo Media Networks Başkanı Jüri Pihel, TV3 Grupp Eesti Genel Müdürü Toomas Luhats ve V World North Europe Yönetim Kurulu Üyesi Risto Rozimannus imzaladı.

Mektubun kopyaları Kültür Bakanı Heidi Purga ve Parlamento Kültür Komisyonu Başkanı Liina Kersna'ya da gönderildi. İmza sahipleri, Dil Yasası'nın ilgili maddesi için medya hizmetlerine yabancı dublaj ve dış ses çevirisi kullanma imkânını geri verecek yeni bir ifade hazırlanması için ortak çalışma öneriyor.