Estonya'da göç baskısı idari mahkemeleri kilitledi

Estonya'da artan göç baskısı mahkeme sistemini olağanüstü zorluyor ve diğer davaların görülmesini geciktiriyor. Sorun, ülkenin iki birinci derece idari mahkemesini ilgilendiriyor; baskının en çok hissedildiği yer ise başkent Tallinn.

Politsei- ja Piirivalveamet (PPA — Estonya Polis ve Sınır Muhafaza Kurumu), geçen yıl boyunca Tallinn İdari Mahkemesi'ne yaklaşık 130 başvuru yaptı. Bu başvurular, Estonya'da kalma hakkı bulunmayan yabancı uyrukluların gözaltına alınması için izin talebini içeriyordu. Bu yılın ilk dokuz ayında başvuru sayısı 400'ü aştı. Mahkeme sözcüsü Anneli Vilu'ya göre, göç baskısının arttığı temmuz ayından bu yana 308 başvuru yapıldı; bunların 90'dan fazlası yalnızca geçen hafta geldi.

Aynı dönemde diğer şikâyetlerde de artış var. Geçen yılın ilk dokuz ayında 1.445 şikâyet dosyası açılırken, bu yıl ocak-eylül arasında bu sayı 1.620'ye çıktı. PPA'nın izin başvuruları ise yaklaşık beş kat arttı. Bunun sonucunda Tallinn mahkemesi aşırı bir iş yükü altında çalışıyor.

Nöbetçi hâkim sayısı artırıldı

Vilu, "Geçen hafta görülen ölçekteki başvuruları işlemek, nöbetçi hâkimin diğer işlere bakacak vakti kalmaması anlamına geliyor" dedi. Vilu'ya göre Tallinn İdari Mahkemesi'nin olağan davalara bakma kapasitesi son aylarda keskin biçimde düştü. Bu, idari mahkemeye şikâyette bulunan kişilerin davalarının başlaması ve uyuşmazlıkların çözülmesi için giderek daha uzun süre beklemesi anlamına geliyor.

Artan talep nedeniyle Tallinn mahkemesinde haftalık rotasyonla görev yapan nöbetçi hâkim sayısı birden ikiye çıkarıldı. Değişiklik öncelikle yabancı uyrukluları ilgilendiren acil davalar için yapıldı. Vilu, ileride nöbetçi hâkim sayısının daha da artırılabileceğini söyledi.

Estonya'da kalma hakkı bulunmayan ve gözaltına alınan tüm yabancı uyruklular idari mahkemeden geçiyor. Mahkeme, polisin kişiyi iki günden uzun süre gözaltında tutabilmesi için izin vermek zorunda. İznin verilmesi için gözaltına alınan kişinin bir tercüman yardımıyla duruşmada dinlenmesi ve bunun ilk 48 saat içinde yapılması gerekiyor.

Kişiler Estonya ve Avrupa Birliği'nde kalış için yasal dayanak sağlayacak uluslararası koruma başvurusunda bulunursa, PPA'nın uluslararası koruma koşullarının karşılanıp karşılanmadığını, özellikle kişinin yaşamının ve sağlığının kendi ülkesinde risk altında olup olmadığını da belirlemesi gerekiyor.

Gözaltı merkezinde dört aya kadar tutma izni

Vilu'ya göre mahkeme, gözaltı iznini değerlendirirken öncelikle kişiyle ilgili koşulların daha fazla açıklığa kavuşturulması gerekip gerekmediğini ve bu koşullar belirlenirken kişinin kaçma riski bulunup bulunmadığını değerlendiriyor. Mahkeme kaçma riski görürse, kişinin bir gözaltı merkezinde dört aya kadar tutulmasına izin verebiliyor.

Gözaltına alınanların çoğu belgesiz ve sık sık uluslararası yasa dışı göçün düzenleyicilerinin yardımıyla Estonya'ya geldikleri ortaya çıkıyor. Vilu'ya göre bu kişilerin kendileri Etiyopya, Eritre, Somali, Fas, Mısır, Cezayir, Yemen, Gine, Mali, Burundi, Nepal, Pakistan, Sudan ve Hindistan gibi çok çeşitli menşe ülkeler belirtiyor.

Gözaltına alınan bazı yabancı uyruklular reşit olmadıklarını öne sürüyor; bu iddiaların geçerli olup olmadığını belirlemek PPA'ya düşüyor. Reşit olmayanlar AB hukuku kapsamında ek korumadan yararlanıyor. Mahkeme, kişinin nereye yerleştirileceğine karar verirken o anda elindeki bilgilere dayanıyor.

PPA örneğin başlangıçta reşit olmadığını öne süren 60'tan fazla kişi bulunduğunu, kısa bir görüşmenin ardından bu sayının yaklaşık 20 azaldığını belirtti. Ardından yaşlarını kapsamlı bir değerlendirme prosedürüyle belirlemeye başlayan özel bir komisyon, reşit olmadığını iddia eden 43 kişiden yalnızca ikisinin gerçekten reşit olmadığını tespit etti.

Estonya'ya yönelik yasa dışı göç akışlarının çoğu Belarus'tan kaynaklanıyor ve Estonya'nın güney komşusu Letonya üzerinden sınırdan geçiyor. Bu süreç bir tür hibrit savaş olarak görülüyor.