Estonya'da gıdalar için Nutri-Score tartışması

Estonya'da gıda ürünlerinin besin değerini renkli harflerle gösteren Nutri-Score etiket sisteminin kullanılmasına ilişkin yasa tasarısı istişare sürecine girdi. Tasarı, ilgili tarafların, işletmelerin ve bakanlıkların görüşlerine açıldı. Etiketin kullanımı isteğe bağlı olacak, ancak ulusal onay gerektirecek. Nutri-Score, Fransa'da geliştirilen ve gıdaları besin profillerine göre A'dan E'ye kadar derecelendiren bir sistem.

Estonyalı fırın ürünleri üreticisi Leibur, Nutri-Score sisteminde C notu alıyor. Şirket, tüm ürünleri en yüksek notu hak etmese de, besin değerlendirmesi için tek ve şeffaf bir ölçeği destekliyor. Leibur Baltık üretim direktörü Anni Talts, sistemin Orta Avrupa'da yaklaşık yedi ülkede kullanıldığını belirterek, "Üretici olarak bizler de biraz eşitsiz bir konumdayız; çünkü etiketi anlayan ve buna göre karar veren tüketiciler, yerli üreticilerin ürünleri yerine ithal ürünleri tercih edebiliyor. Ayrıca ihracat açısından da Orta Avrupa pazarına girmek istediğimizde kendi markamız altında bu etiketi kullanma imkânı doğar" dedi.

Üreticiler sistemin basitleştirilmiş olduğunu düşünüyor

Birçok gıda üreticisi Nutri-Score'a kolayca yanaşmıyor. Bunun nedeni olarak, Estonya raflarındaki süt ürünlerinde yüksek şeker içeriğinin puanı düşürmesi gösteriliyor. Aynı durum aşırı tuzlu ve doymuş yağ asitleri bakımından zengin gıdalar için de geçerli. Üreticiler, sunulan ölçeğin fazla basitleştirilmiş bir yaklaşım olduğunu savunuyor.

Valio Eesti genel müdürü Maido Solovjov, "Dengeli beslenme gerekliliğini dikkate almıyor. Örneğin, mineral ve vitamin açısından zengin forte peyniri, trafik ışığı veya yıldız sistemiyle Coca-Cola Zero'dan çok daha olumsuz gösteriliyor" diye konuştu. Solovjov ayrıca tereyağı ile margarin karşılaştırması yaparak, "Tereyağı sanki artık ekmeğe hiç sürülmemeli. Bu tür basitleştirilmiş etiketlemenin absürtlüğe varabileceğini düşünüyorum" dedi.

Üreticilerin isteksizliğine rağmen, Bölgesel İşler ve Tarım Bakanlığı halk sağlığı boyutunu ve diğer paydaşların görüşlerini, ayrıca ekonomik etkiyi de değerlendiriyor. Bakanlığın gıda güvenliği dairesi danışmanı Hellika Kallaste, "Amaç, besin içeriğinin anlaşılmasını kolaylaştırmak ve tüketici için bu bilgiyi daha anlaşılır kılmak. Bu anlamda pek çok imkân var, ancak ürün değerlendirmesi olumlu çıkmadığında bazı korkuların olması da anlaşılır" ifadelerini kullandı.

Devlet, Nutri-Score kullanımını zorunlu tutmuyor. Ancak rakiplerin etiketi kullanması ve tüketicilerin bunu beklemesi durumunda böyle bir zorunluluk ortaya çıkabilir. Estonya mağazalarında halihazırda Nutri-Score etiketli birçok yabancı ürün bulunuyor. Perakende zinciri Lidl, kendi markalı ürünlerinde bu etiketi kullanıyor. Şirketin yaptırdığı araştırmalar, Estonyalı tüketicilerin de ürün hakkında daha net bilgi almak istediğini gösteriyor.

Lidl Eesti iletişim müdürü Liisa-Indra Pajuste, "Estonyalıların şeker ve tuz tüketimini sınırlama isteği yüksek, ancak bu her zaman pratiğe yansımıyor. Ankete katılanların üçte birinden fazlası, ambalajdaki beslenme bilgilerinin anlaşılmaz şekilde sunulduğunu söyledi. Bunun sağlık için ne anlama geldiğini ve nasıl seçim yapmaları gerektiğini anlamıyorlar" dedi.