Estonya'da en iyi müze hediyelik ödülü sağlık müzesine gitti

Estonya Müze Derneği (Eesti Muuseumiühing), 28 Eylül'de Estonya Ulusal Müzesi'nde (Eesti Rahva Muuseum) düzenlenen törenle Estonya müze hediyelik eşya ödülü EMMA 2026'nın kazananlarını açıkladı. Birinciliği Estonya Sağlık Müzesi'nin (Eesti Tervisemuuseum) "Jutud tagataskust" (Türkçe: Cep arkasındaki hikâyeler) adlı konuşma kartları aldı. Kartlar, yaşlanma üzerine sohbet başlatmayı ve kişisel anıların, deneyimlerin paylaşılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor.

23 müzeden 42 ürün yarıştı

Bu yılki yarışmaya 23 müze toplam 42 ürün ve ürün serisiyle katıldı. Seçki yelpazesi rozet ve el yapımı takılardan kutu oyunlarına, tohum setlerinden ekmek pişirme setlerine kadar uzandı.

Derneğin yönetim kurulu üyesi ve EMMA koordinatörü Kristi Paatsi, sonuçları değerlendirirken şunları söyledi: "Bu yılki çalışmalar, iyi bir müze hediyeliğinin sadece müze logolu bir eşya olmadığını gösterdi. En iyi ürünler müzenin hikâyesini taşıyor, kullanışlı, iyi üretilmiş ve ziyaretçiye müze deneyimini yanında götürme imkânı sunuyor." Paatsi, yarışmaya çok sayıda küçük ve bölgesel müzenin katılmasının, ürünlerin yapımına yerel üreticilerin ve müze çalışanlarının dâhil edilmesinin jüriyi ayrıca memnun ettiğini belirtti.

Birincilik ve 1.000 euroluk ödülü kazanan Estonya Sağlık Müzesi'nin konuşma kartları, "Hüvasti, noorus!" (Elveda gençlik!) sergisiyle bağlantılı olarak hazırlandı. Jüri, kartların yenilikçi formatını, özgünlüğünü ve profesyonel işçiliğini takdir etti. Kartlar öncelikle yaşlılara arkadaşlık sunmak için tasarlandı; ancak bugünün sosyal medya odaklı dünyasında bunlar, yaştan bağımsız olarak herkesin sohbet başlatmasına ve sohbeti sürdürmesine yardımcı oluyor.

İkincilik ahşap böcek broşlarına, üçüncülük tutivihte

İkincilik ve 600 euroluk ödül, Estonya Açık Hava Müzesi'nin (Eesti Vabaõhumuuseum) "Eesti Vabaõhumuuseumi kutsumata külalised" (Estonya Açık Hava Müzesi'nin davetsiz misafirleri) adlı böcek broşları serisine gitti. El yapımı ahşap broşlarda, müzenin değerli koleksiyonlarının en büyük düşmanları, yani ahşap zararlıları tasvir ediliyor: hızlı marangoz arısından ev akrebine kadar. Jüri, ürünlerin müzeyle güçlü bağını ve özgün işçiliğini öne çıkardı. Broşlar, Açık Hava Müzesi'nin konservatörü Marike Laht tarafından elle boyandı.

Üçüncülük ve 400 euroluk ödülü Iisaku Kihelkonna Müzesi'nin "tutiviht" adlı ürünü kazandı. Jüriye göre bu, mizenin kalıcı sergisiyle güçlü bağı olan ve hem yerli hem yabancı müze ziyaretçilerine hitap etme potansiyeli taşıyan zekice, özgün bir hediyelik.

Müze Kartı ürün geliştirme ödülünün 500 euroluk kısmı Tallinn Şehir Müzesi'nin Legendišokolaad (Efsane Çikolatası) ürününe verildi. Çikolata ambalajlarındaki QR kodları okutarak Tallinn efsaneleri üç dilde dinlenebiliyor. Jüri, ürünün düşünülmüş tasarımını, tasarımcının sürece dâhil edilmesini ve fiziksel bir hediyeliği müzenin anlattığı hikâyelerle birleştiren yaratıcı çözümü takdir etti.

Ödüllü ürünlerin yanı sıra jüri; Kondase Keskus'un el yapımı "Maasikas ja tigu" (Çilek ve salyangoz) kutu oyununu, TYPA baskı ve kâğıt sanatı merkezinin tarihî kalay sembollü yazı setini ve Maaelu Uudishimukeskus'un yıkanmış kuzu yününü özel olarak andı. Kuzu yünü, müzenin mevcut bir malzemeye nasıl yeni ve kullanışlı bir işlev kazandırabileceğine iyi bir örnek olarak gösterildi.

Jüri, bu yılki çalışmaların güçlü yanlarını müze kimliğinin ve koleksiyonlardaki hikâyelerin kullanımı, yerel üretici ve zanaatkârların sürece katılması ve geri dönüşüme verilen önem olarak sıraladı. Jüri aynı zamanda müzeleri ürünlerin görsel işçiliği, ambalajları ve malzeme seçimi konusunu daha bütüncül biçimde düşünmeye çağırdı: sürdürülebilir bir ürünü çevre dostu bir ambalajın da desteklemesi gerektiği vurgulandı.

EMMA, 2009'dan bu yana düzenlenen ve iki yılda bir yapılan bir Estonya müze hediyelikleri yarışması. Yarışmanın amacı müzelerin ürün geliştirmesini ödüllendirmek ve müze koleksiyonlarının, sergilerinin ve hikâyelerinin yeni, kaliteli ve çağdaş ürünlere dönüştürülmesini teşvik etmek. Jüride Reet Aus, Johanna Jõekalda, Liisi Ots, Bruno Palmik, Maris Tuuling, Brit Tammeorg ve Anu Viltrop yer aldı.