Estonya'da en büyük sınav Ukrayna'daki Rus savaşı

Estonya Cumhurbaşkanı'nın iç danışmanı Vladimir Svet, ülkenin karşı karşıya olduğu en büyük sınavın Rusya'nın Ukrayna'daki tam ölçekli saldırgan savaşı ve Soğuk Savaş sonrası uluslararası düzenin çözülmeye başlaması olduğunu söyledi. Svet, ERR televizyonunun "Otse uudistemajast" programında yaptığı değerlendirmede, bunun yalnızca cumhurbaşkanının ya da belirli bir siyasetçinin değil, tüm Estonya toplumunun sorunu olduğunu vurguladı. Svet ayrıca insanların geçim koşulları ve toplumdaki ayrışmaların da ele alınması gerektiğini belirtti.

Svet'e göre iç siyaseti dış siyasetten ayrı tutmak mümkün değil. Dünyanın iki yakasında da geçerli kuralların sarsıldığını ifade eden danışman, Estonya'yı ve Avrupa'yı istenen biçimde korumanın, dünyaya farklı bakan aktörlerin bunu engellemesine izin vermemekten geçtiğini söyledi. Bunun iç güç, bilgelik ve zaman zaman kurnazlık gerektirdiğini ekledi.

Ekonomi ve güvenlik birbirine bağlı

Svet, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının çevredeki dünyayı, komşular arası ilişkileri ve Estonya ekonomisinin gidişatını belirlediğini kaydetti. Bunun olumsuz etkileri olduğunu, örneğin girişimcilerin geleceğe güveninin ve altyapının ihtiyaç duyduğu yatırımların olumsuz etkilendiğini belirtti. Ayrıca Rusya ve geniş anlamda eski Sovyetler Birliği'ne bağımlılıktan kurtulmak için çok sayıda karar ve maliyet gerektiğini söyledi.

Öte yandan savaşın Avrupa'da bir uyanışa yol açtığını da ekledi. Estonya'nın en azından 2014'te Kırım'ın ilhakından bu yana uyanık olduğunu belirten Svet, savunma harcamalarının artırılması konusunda konsensüs oluştuğunu ve bu harcamaların ekonomiye nasıl katkı sağlayacağının tartışıldığını ifade etti. Estonya ekonomisinin, mallarının ve hizmetlerinin en çok ihraç edildiği Almanya, İsveç ve Finlandiya gibi ülkelerin durumuna bağlı olduğunu hatırlattı.

Svet, "bir numaralı sınav" olarak bu yeni ve tehlikeli dünyada yaşamayı öğrenmeyi, krizin yalnızca olumsuza odaklanmaya ve yarını beklemeye yol açmasına izin vermemeyi gösterdi. İkinci büyük sorunun Estonyalıların yarınına duyduğu güvence olduğunu belirten Svet, her ay gelirini ve giderini denkleştirmek, çocuklarının eğitim masraflarını karşılamak, işe ulaşımını ve yakınlarının sağlık sorunlarını düşünmek zorunda olan sıradan insanın durumuna dikkat çekti. Bunun için ülke içinde ekonomik ve sosyal güvenceyi sağlayacak çok iş yapılması gerektiğini söyledi.

Üçüncü sorunun ise toplumdaki yapısal ayrışmalar olduğunu belirten Svet, eğitim, dil ile kent ve kır arasındaki uçurumları saydı. İnsanları birleştiren unsurların ayıranlardan daha fazla olması gerektiğini vurguladı.

"Demokrasi savaş gerekçesiyle duraklatılamaz"

Svet, bu sorunların tek başına hiçbir siyasetçi tarafından çözülemeyeceğini, Estonya'da vergi koymayan, kaldırmayan, yol ya da okul onarımına karar vermeyen cumhurbaşkanının da bu konuda görevi olduğunu söyledi. Eleştirinin devlet karşıtlığı ya da güvenlik sorunu olarak görülmemesi gerektiğini belirten Svet, "İç siyasi demokratik süreci güvenlikleştirmemeliyiz. Hükümete yönelik her eleştirinin ardında bir hayalet görmemeliyiz" dedi. Estonya demokrasisinin savaş nedeniyle duraklatılamayacağını, muhalefetin gensoru vermesinin engellenemeyeceğini, önemli olanın bunun Estonya'nın çıkarına ve yıkmak değil daha iyiyi inşa etmek, alternatif sunmak amacıyla yapılması olduğunu aktardı.