Estonya'da bankalara şüpheli ödeme engelleme yetkisi

Estonya parlamentosu Riigikogu, bankalara potansiyel dolandırıcılık içeren ödemeleri paranın müşterinin hesabından çıkmasından önce dondurma hakkı tanıyan yasayı kabul etti. Yeni düzenleme, dolandırıcıların psikolojik baskısı altındaki kişilerin uyarılara rağmen transferleri onaylamasından kaynaklanan uzun süreli soruna çözüm getirmeyi amaçlıyor. Konuyu Estonya'nın Rusça yayın yapan ERR kanalının Radio 4 programında SEB bankasının güvenlik birimi yöneticisi Kätlin Kukk değerlendirdi.

Yasayla birlikte bankalar, potansiyel dolandırıcılık şüphesi taşıyan ödemeleri para müşterinin hesabından çıkmadan dondurabilecek. Ayrıca banka, paranın dolandırıcılara ulaşacağından şüphelenmesi halinde işlemi gerçekleştirmeyi reddedebilecek. Finans kuruluşları polis ve diğer bankalarla da hızlı biçimde bilgi paylaşabilecek.

Yapay zekâ algoritmaları olağan dışı hareketleri işaretliyor

Kukk'un açıklamasına göre finans sektörünün izleme sistemleri her gün çok büyük bir işlem akışını takip ediyor ve tipik olmayan operasyonları işaretliyor. Bloke kararına, ödemeyi yapanın alışılmadık davranışı kadar alıcının herhangi bir dolandırıcılıkla bağlantılı olduğuna dair bilgi de gerekçe olabiliyor.

Kukk, durdurdukları ödemelerde her zaman makul bir şüphenin bulunduğunu belirterek şunları söyledi: "Müşteri daha önce hiç bu tür ödeme yapmamışsa ve böyle bir işlem onun için biraz tipik değilse... Ayrıca günlük çalışmalarımız sırasında şüphe uyandıran durumları kendimiz de tespit edebiliyoruz. Elbette bu durumlarda olanları daha ayrıntılı incelemek gerekiyor. Bu yüzden ödeme durduruluyor – koşulları kontrol etmek, şüpheyi doğrulamak ya da çürütmek için. Müşterinin gerçekten tamamen yasal bir ödeme yaptığı ortaya çıkabilir. O zaman elbette ödemeyi derhal açıyor ve iletilmesini sağlıyoruz."

Müşteri onay verse bile işlem reddedilebilecek

Kukk'a göre yeni düzenleme yüzde yüz garanti vermiyor, ancak bankalara parayı hesaptan çıkmadan durdurmak için çok iyi bir imkân sunuyor; çünkü aktarılmış fonları geri almak son derece zor. Dolandırıcıların psikolojik etkisi altındaki müşterileri gerçeğe döndürmek de zor. Genellikle böyle bir müşteriyle bir telefon görüşmesi, olanları anlaması için yeterli olmuyor.

Bankanın güvenlik birimi yöneticisi, şimdiye kadar ciddi sorun oluşturan durumları sık sık gördüklerini anlattı: "Ödemeyi kontrol ediyoruz, müşteriyle iletişime geçiyoruz, bu transferi gerçekten yapmak isteyip istemediğini ve alıcının kim olduğunu bilip bilmediğini netleştiriyoruz. Yani müşterinin parayı kime gönderdiğini anlayıp anlamadığını bulmaya çalışıyoruz. Ve çoğu zaman dolandırıcıların kurbanı olmuş kişi şöyle yanıt veriyor: 'Evet, biliyorum. Bu ödemeyi yapmak istiyorum. Lütfen onaylayın ve parayı gönderin.' Yeni mevzuat bize farklı davranma imkânı veriyor. Ödemenin dürüst olduğuna ve paranın gerçekten belirtilen alıcıya ulaşması gerektiğine hâlâ ikna olmuş değilsek, böyle bir işlemi onaylamayı reddedebileceğiz."

Estonya dijital devlet yapısıyla tanınıyor ve bankacılık işlemlerinin büyük bölümü elektronik ortamda yapılıyor. Bu nedenle ödeme dolandırıcılığıyla mücadele, ülkede hem yetkililerin hem de bankaların gündeminde uzun süredir yer alıyor.