Estonya'da avukat ve gazetecilere mesleki tanıklık muafiyeti geliyor

Estonya Adalet Bakanlığı, avukatların, gazetecilerin, noterlerin ve din görevlilerinin ceza yargılamalarında bilgi vermekten veya tanıklık yapmaktan kaçınma hakkını yasada açıkça güvence altına almak istiyor. Bakanlığın hazırladığı düzenleme, hâlihazırda kısmen tanınan mesleki gizlilik ilkesini daha net ve kapsamlı biçimde tanımlamayı amaçlıyor.

Estonya'da mesleki sır kavramı hâlihazırda kabul ediliyor ve belirli meslek mensupları tanıklık yapmayı reddetme hakkına sahip. Ancak Adalet Bakanı Liisa Pakosta (Eesti 200), mevcut mevzuattaki ilgili hükümlerin hem çok dar hem de belirsiz olduğunu söylüyor.

Pakosta, açıklamasında "Amacımız net mesleki ayrıcalıklar oluşturmak" dedi. Bakan, bunun mesleki gizlilikten farklı bir kavram olduğunu vurguladı: "Mesleki ayrıcalık, belirli mesleklerde çalışan ve örneğin bir ceza soruşturmasıyla ilgili olabilecek bilgilere erişebilen kişilerin bu bilgileri soruşturma makamlarına açıklamak zorunda olmadığı, bazı durumlarda ise açıklamasının yasak olduğu anlamına geliyor."

Bu kapsamda avukatlar, noterler, mağdur destek çalışanları, iflas yöneticileri, din görevlileri, gazeteciler ve patent vekilleri için açıkça tanımlanmış mesleki ayrıcalıklar getirilmesi planlanıyor.

Avukatların en büyük endişesi: Gizli dinleme

Estonya Barolar Birliği Başkanı Imbi Jürgen, ceza yargılamalarında bu tür gizlilik ihlallerinin yalnızca teorik bir tehdit olmadığını belirtti.

Jürgen, "Şu anda en büyük endişe, gözetleme operasyonları sırasında avukatlar ile müvekkilleri arasındaki görüşmelerin dinlenmesidir. Bu çok ciddi bir sorun ve bu konudaki anlaşmazlıklar Yüksek Mahkeme'ye kadar taşındı" dedi.

Soruşturmalar zorlaşacak ama savcılık düzenlemeyi destekliyor

Adalet Bakanı Pakosta, bu meslek mensuplarının korunmasının bazı suçların soruşturulmasını zorlaştıracağını kabul etti. Pakosta, "Devlet birini mahkûm ettirmek istiyorsa tüm delilleri kendisi toplamalıdır. Birinin bir gazeteciye hikâyesini anlatmış olmasının, ertesi gün o anlatıya dayanarak mahkûm edilebileceği anlamına geldiğini varsayamaz" ifadelerini kullandı.

Baş Devlet Savcısı Taavi Pern ise Savcılık'ın öneriyi memnuniyetle karşıladığını, zira bu meslekleri düzenleyen yasanın bugüne kadar görece belirsiz olduğunu söyledi. Pern, "Hem Barolar Birliği hem de Savcılık yıllardır Adalet Bakanlığı'na bu tasarının ve daha kesin düzenlemelerin gerekli olduğunu söylüyordu" dedi.

Pern'e göre tasarı Savcılık'ın iş yükünü artıracak: "Mesleki ayrıcalık kapsamındaki kişilerle ilgili çeşitli soruşturma işlemleri yürütmemiz gerekirse, örneğin arama yapmak ya da belirli e-postaların içeriğinin mesleki gizlilik kapsamında korunup korunmadığını mahkemede tartışmak durumunda kalırsak, bu iş yükümüzü artıracaktır."

Artan iş yüküne rağmen devletin Savcılık'a ek kaynak ayırmayı planlamadığı, bunun savcıların çalışmalarını yeniden düzenlemesi anlamına gelebileceği belirtiliyor. Pern, ceza yargılamalarının giderek karmaşıklaştığını hatırlatarak, yasa değişikliklerine ilişkin tartışmalarda Savcılık veya mahkemelerin uygulama için ne kadar kaynağa ihtiyaç duyacağının da göz önünde bulundurulmasının yerinde olacağını sözlerine ekledi.