Estonya'da aile içi şiddete daha sert ceza talebi artıyor

Estonya'da yapılan bir kamuoyu araştırması, halkın aile içi şiddet faillerine yönelik daha sert cezaları en etkili önlem olarak gördüğünü ortaya koydu. Ancak bilimsel çalışmalar, şiddeti azaltmada asıl etkili yöntemin rehabilitasyon programları olduğunu gösteriyor. Bu programlara başvuru ise çok düşük seviyede.

Polis, yılda yaklaşık on bin aile içi şiddet ihbarı alıyor. Son altı yılda resmi olarak bildirilen aile içi şiddet vakalarının sayısı yaklaşık üçte bir oranında azaldı. Uzmanlara göre bu düşüş, şiddetin azaldığı anlamına gelmiyor; aksine insanların resmi kanallardan artık yardım istemediğini veya bu kanalları etkili bulmadığını gösteriyor.

Şiddetin biçimleri de zamanla değişti. Fiziksel şiddetin yanı sıra psikolojik baskı, dijital ortamlarda kontrol davranışları ve ekonomik baskı artıyor. Bu daha gizli şiddet türleri, fark edilmediği, korkulduğu veya resmi olarak bildirilmesi mantıklı bulunmadığı için kayıtlara geçmiyor.

Halk sert ceza istiyor, uzmanlar aksini söylüyor

Estonya Kalkınma İzleme Merkezi (Arenguseire Keskus) tarafından yapılan ankete katılanların %40'ı aile içi şiddeti önlemede en etkili yöntemin daha sert cezalar olduğunu düşünüyor. Merkezin aile içi şiddet araştırma birimi yöneticisi Kaupo Koppel, bu görüşü özellikle gençlerin benimsediğini söyledi.

"Son yirmi yılda yapılan bilimsel araştırmalar, daha uzun veya daha ağır cezaların etkili bir önlem olmadığını gösteriyor. En azından aile içi şiddetin tekrarlanmasını azaltmıyor" dedi.

Estonya'da şiddetten vazgeçmeyi destekleyen programların sayısı az ve son yıllarda kapsamları küçüldü. Son altı yıldır Estonya Sosyal Sigortalar Kurumu (Sotsiaalkindlustusamet) tarafından yürütülen tek bir devlet destekli şiddetten vazgeçme hizmeti var; bu hizmette beş danışman çalışıyor. Ayrıca birkaç küçük özel girişim programı bulunuyor.

Programlara katılım çoğunlukla polis veya savcılık tarafından zorunlu yönlendirme ile sağlanıyor. Kendi isteğiyle yardım arayanların oranı neredeyse yok denecek kadar az.

Sosyal Sigortalar Kurumu'nun şiddetten vazgeçme hizmeti başuzmanı Ave Karu, kişisel motivasyon eksikliğinin programların beklenen etkisini daha da düşürdüğünü belirtti.

"Çoğu kez kendi istekleriyle veya gönüllü olarak gelmiyorlar. Bazen şiddet uyguladıklarını kabul etmek bile istemiyorlar. Yönlendiren kurumlarla, yani savcılık veya polisle bir anlaşmamız var: kişinin danışmanla işbirliği yapmaya, davranışını değiştirmeye ve düzeltmeye istekli olması gerekiyor. Hiçbir danışmanlık zorla yürütülemez. Motivasyonun çok yüksek olmadığını, birçok danışmanlık randevusunun iptal edildiğini görüyoruz. Randevular ayarlanıyor ama danışanlar gelmiyor. Bu kesinlikle üzerinde durulması gereken bir sorun" dedi.

Araştırmada, yardım hizmetlerinin gerekliliğine inanma ile bu hizmetlerin varlığından haberdar olma arasında belirgin bir uçurum ortaya çıktı. Estonya halkının %80'inden fazlası şiddet faillerine yönelik programların gerekli olduğunu düşünürken, Kaupo Koppel'e göre bu programların varlığından yalnızca %43'ü haberdar ve sadece %17'si ilgili yardımı bulmayı kolay buluyor.

"Estonya halkı aslında şiddet faillerine yardım sunulmasını destekliyor. Bunun damgalanıp damgalanmadığını araştırdık, ancak insanlar böyle bir yardımın zorunlu olabileceğini destekliyor. Ancak devam sorusu, insanların böyle bir programdan haberdar olup olmadığıydı; yanıt hayırdı" dedi Koppel.