Estonya'da 15 tarihi gemi enkazı devlet korumasına alındı

Estonya Kültür Bakanı Heidy Purga, ülke sularında bulunan ve her biri en az yüz yıllık olan 15 gemi enkazını arkeolojik anıt statüsüne alarak devlet koruması altına aldı. Bakanlık, arkeolojik anıt olarak tescillenen bu enkazların Estonya'nın sualtı kültürel mirasının önemli bir parçası olduğunu ve farklı dönemlerdeki gemi yapımı, denizcilik, deniz ticareti ile savaş tarihi hakkında değerli bilgiler sunduğunu belirtti.

Sualtı mirasında yeni bir dönem

Kültür Bakanı Heidy Purga, sualtı kültürel mirasının Estonya'nın miras koruma sisteminde görece yeni bir anıt türü olduğunu söyledi. Şu anda ülkede 122 sualtı anıtının koruma altında bulunduğunu hatırlatan Purga, "Bu nedenle 15 tarihi gemi enkazının listeye eklenmesi temsili ve anlamlı bir katkı" dedi. Purga, bu adımın aynı zamanda UNESCO Sualtı Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi'nin 25. yıl dönümünün kutlanmasına da olanak sağladığını ve Estonya'nın deniz mirasını koruma konusundaki kararlılığını vurguladığını ifade etti.

Koruma altına alınan objeler arasında 12 yelkenli gemi enkazı, S31 muhribi, bir buharlı gemi ve Success adlı bir kargo buharlı gemisinin enkazı bulunuyor. Bunlardan dördü iç sularda, dokuzu karasularında, ikisi ise Estonya'nın ekonomik bölgesinde yer alıyor. Tüm enkazlar, önemli arkeolojik tarih kaynakları olarak kullanılabilecek ölçüde korunmuş durumda.

Her enkaz, yeri doldurulamaz bir kaynak

Mirast Koruma Dairesi (Muinsuskaitseamet) sualtı arkeolojisi danışmanı Maili Roio, her gemi enkazının benzersiz ve yeniden oluşturulamaz bir tarih kaynağı olduğunu vurguladı. Roio, "Her gemi enkazı, dönemin gemi yapımı, deniz ticareti, deniz savaşları ve yaşam biçimi hakkında doğrudan bilgi verir; çoğu zaman bu bilgi yazılı kaynakların ulaşamayacağı ayrıntı ve kapsamdadır" dedi. Baltık Denizi'ne özgü koruma koşullarının ülkeye olağanüstü bir sualtı kültürel mirası kazandırdığını belirten Roio, bunun gurur duyulacak ama aynı zamanda koruma sorumluluğu taşıyan bir değer olduğunu söyledi.

Sualtı anıtı kapsamına enkazın kendisi ve onunla bağlantılı arkeolojik kültür tabakası, kopmuş parçalar dahil olmak üzere giriyor. Ayrıca enkaz çevresindeki alanın aynı zamanda bir deniz mezarı olabileceği belirtiliyor. Her anıtın çevresinde 300 metre genişliğinde bir koruma bölgesi oluşturulacak. Bu bölge, anıt yakınında planlanan faaliyetlerin etkisinin değerlendirilmesine ve gerektiğinde zararı önleyici tedbirlerin uygulanmasına imkân tanıyacak.

Gemi enkazlarının koruma altına alınması, Estonya'nın UNESCO'nun 2001 tarihli Sualtı Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi'nden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine de katkı sağlıyor. Estonya sözleşmeye 2 Şubat 2021 tarihinde taraf olmuştu.