Estonya Yeşilleri: Seçim depozitosu adil iade edilsin

Estonya'da parlamento dışında faaliyet gösteren Eestimaa Rohelised (Estonya Yeşilleri), seçim depozitosunun (kautsjon) tüm adaylar için adil biçimde iade edilmesi çağrısında bulundu. Parti, EKRE'nin (Estonya Muhafazakâr Halk Partisi) depozito miktarını düşürmeye yönelik teklifini desteklediğini açıkladı. Yeşiller'in önerisine göre depozito, seçim sonucundan bağımsız olarak, seçim kampanyası raporunu eksiksiz ve zamanında teslim eden herkese geri ödenmeli.

ERR haber portalının pazartesi günkü haberine göre EKRE grubu, Riigikogu (Estonya Parlamentosu) seçim depozitosunun miktarını asgari ücret yerine geçim sınırına bağlamayı önermişti. Bu değişiklikle aday başına depozito 946 avrodan 220 avroya, tam liste sunulması durumunda ise 118.250 avrodan 27.500 avroya düşecek.

Depozito sekiz yılda yaklaşık yüzde 90 arttı

Yeşiller, depozitonun herhangi bir içerik kararı olmaksızın arttığını savunuyor. Partiye göre 2019 seçimlerinde aday başına 500 avro olan depozito, 2027 seçimleri için 946 avroya çıktı. Yeşiller Konseyi Başkanı Marti Soosaar konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: "Sekiz yılda yaklaşık yüzde 90'lık artışın arkasında yalnızca asgari ücret artışı var; Riigikogu'nun adaylık koşullarına ilişkin düşünülmüş bir kararı yok. Geçim sınırına bağlamak, depozitoyu yasakoyucunun başlangıçtaki amacına, yani açıkça ciddiyetsiz listeleri engellemeye döndürür, ancak adaylığı zenginlik meselesi olmaktan çıkarır."

Yeşiller'e göre mevcut düzen, parlamentoda temsil edilen partilerin depozitolarını büyük olasılıkla geri alacakları şekilde kurgulanmış durumda. Bu nedenle bu partilerin depozitoyu makul bir düzeye çekme konusunda herhangi bir çıkarı bulunmuyor. Parti, "Aslında depozitoyu yalnızca seçim barajını aşamayanlar ödüyor. Depozito küçük partiler için katılım ücretine dönüştü. EKRE'nin tasarısı bu adaletsizliği kısmen gideriyor ve Estonya demokrasisi için bu değişikliğin kabul edilmesi büyük bir kazanç olur" görüşünü dile getirdi.

İade koşullarının değiştirilmesi önerisi

Yeşiller sistemi daha da iyileştirilebileceğini belirtiyor. Şu anda depozito yalnızca partinin ülke genelinde en az yüzde 5 oy alması, adayın seçilmesi veya seçim bölgesinde basit kotanın en az yarısını elde etmesi durumunda iade ediliyor. Kalan para devlet gelirlerine aktarılıyor.

Parti, 2019 seçimlerinde insanlara yeşil bir alternatif sunmak istedikleri için 62.500 avro kaybettiklerini hatırlatıyor. Gelecekte depozito iadesinin oy sayısı yerine adayın yasadan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine bağlanması öneriliyor. Buna göre parti veya bağımsız aday, seçim kampanyası raporunu Parti Finansmanı Denetim Komisyonu'na eksiksiz ve zamanında sunmuşsa depozitosunu geri alabilecek. Böylece depozitonun caydırıcı etkisi korunacak; liste sunmak için para yine önceden ödenecek ve raporlama yükümlülüğü yerine getirilecek. Ancak seçmenlerin başka bir partiyi ödüllendirmesinin mali cezası ortadan kalkacak. Depozito, katılım ücretinden gerçek anlamına uygun bir güvenceye dönüşecek.

Soosaar, Avrupa Adalet Divanı'nın bu yıl Yeşiller'in başvurusu üzerine Avrupa Parlamentosu seçimlerinde depozitonun ne miktarının ne de iade kurallarının yeni siyasi güçler için aşırı engel oluşturmaması gerektiğine karar verdiğini hatırlattı. Konu şu anda Estonya Yüksek Mahkemesi'nde (Riigikohus) derdest. Adalet Şansölyeliği (õiguskantsleri kantselei) mahkemeye, depozitonun aşırı olduğu tespit edilirse anayasayla en uyumlu çözümün depozitoya ilişkin hükümlerin tümüyle geçersiz sayılması olacağını bildirdi.

Soosaar, "Dolayısıyla Riigikogu, mahkeme bu konuda karar vermeden önce depozito meselesini kendisi düzeltme imkânına sahip. Tüm Riigikogu gruplarını tasarıyı desteklemeye ve mümkünse iade prosedürünü değiştiren bir ekle yapmaya davet ediyoruz. Riigikogu seçimleri 7 Mart'ta, aday bildirimleri için son tarih 21 Ocak; karar vermek için istek varsa zaman var" dedi.