Estonya, Ukrayna için 71 milyon avroluk silah anlaşmasını feshetti

Estonya Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK), Ukrayna'ya silah ve mühimmat alımı için yaptığı sözleşmelerin bir kısmını feshederek yasal süreç başlattı. RKIK yetkilileri, toplam 27 sözleşmeden 7'sinin iptal edildiğini, bunlardan 5'inin mahkemeye taşındığını açıkladı. Feshedilen sözleşmelerin toplam değeri 71 milyon avroyu aşıyor; tüm sözleşmelerin toplam değeri ise yaklaşık 350 milyon avro.

RKIK Genel Müdürü Elmar Vaher, ERR'in sabah programında yaptığı açıklamada, sorunlu sözleşmelerin "istedikleri gibi gitmediğini" ve malların Ukrayna'ya ulaşamadığını söyledi. Vaher, bir şirketle yapılan 4 sözleşme için uluslararası tahkime, iki şirketin ortak yürüttüğü bir sözleşme için de Harju Bölge Mahkemesi'ne başvurduklarını belirtti. Bu sözleşmelerin toplam değeri 59,8 milyon avro. Ayrıca, iki şirketle yapılan iki sözleşme daha feshedildi ve bunlar için de dava hazırlıkları sürüyor; bu sözleşmelerin değeri ise 11,8 milyon avro.

Kötü kalite ve sahte şirketler

Vaher, sözleşmelerin fesih gerekçelerine değinerek, "Gösterdikleri mallar, uzmanlarla denetlediğimiz ürünler Ukrayna'nın savaşı kazanması için gereken nitelikte değil" dedi. Estonya'nın Ukrayna için ayırdığı 70 milyon avroluk mermi bedelini ödediği ancak mermilerin teslim edilmediği ortaya çıkmıştı. Kalitesiz üretim nedeniyle bu mermilerin kullanılması tehlikeli ya da amacına hizmet etmeyebilir. Vaher, sözleşme yapılan bazı şirketlerin aslında sadece AB içinde aracılık yapan "raf şirketler" olduğunu, bu nedenle avans ödemelerinin riskli olduğunu söyledi.

Vaher, göreve başladığı ilk gün sorunlu sözleşmeleri öğrendiğini ve bu konuda Savunma Bakanı Hanno Pevkur'un hakların savunulması talimatını verdiğini aktardı. Vaher, "Müzakereleri sonlandırdık, artık 'yakında teslim edeceğiz' vaatlerine inanmıyoruz. Görevim, Ukrayna'ya yardımı garanti altına almak ve paranın yasal kullanımını sağlamaktı" diye konuştu.

Mahkeme süreçleri bu yıl veya gelecek yıl

RKIK'in hukuki süreçlerinin bu yıl sonu veya gelecek yıl başında sonuçlanması bekleniyor. Vaher, bu tür davalarda geri ödeme talebinde bulunmanın tek seçenek olduğunu, çünkü AB fonlarının kullanımında zaman kısıtlaması bulunduğunu ve bu sürenin dolduğunu ifade etti. Ayrıca, sözleşmeleri yapan dönemin yöneticilerinden bazılarının kurumdan ayrıldığını, önceki genel direktör Magnus-Valdemar Saar'ın sorunlu sözleşmeler nedeniyle mi ayrıldığını bilmediğini ancak kararların gerekçelerinin belgelendirilmediğini kabul etti.

RKIK'in eski yönetiminde karar alma mekanizmalarının yavaş olduğunu ve iş yükünün fazla olduğunu belirten Vaher, bu durumun hatalara yol açmış olabileceğini söyledi. Ulusal Denetim Ofisi de RKIK'in 2024-2025 yıllarındaki kararlarının tekrar üretilemediğini, kararların gerekçelerinin bulunamadığını belirtmişti. Vaher, "Basının ortaya çıkardığı belgeler, kararlarımızın ve davranışlarımızın kayıt altına alınmadığını gösteriyor. Bunu daha iyi yapmalıyız" diye ekledi.

Geçtiğimiz hafta Savunma Bakanlığı idari alanında Ulusal Denetim Ofisi raporlarıyla ilgili olarak savcılık ceza soruşturması başlatıldı ve Savunma Bakanı Hanno Pevkur istifa edeceğini duyurdu. Pevkur, 2022'den bu yana görevdeydi.