Estonya seçim vaatlerini analiz etmek için yapay zeka kullanacak

Estonya Maliye Bakanlığı, 2027 milletvekili seçimleri öncesinde partilerin seçim vaatlerini analiz etmek üzere yapay zeka teknolojisinden yararlanacak. Bakanlık, bu kapsamda bir hizmet sağlayıcı veya sistem geliştirici bulmak için ihale başlattı.

Bakanlık, 2007 yılından bu yana her Riigikogu (Estonya parlamentosu) seçimi öncesinde vaat analizi hazırlıyor. Maliye Bakanlığı Maliye Politikası Dairesi Başkanı Raoul Lättemäe'ye göre analiz, vaatlerin mali etkisini, yani her bir vaadin ne kadara mal olacağını ve bütçeye etkisini değerlendiriyor. Mümkün olduğunda, vaadin Avrupa Birliği mevzuatına uygun olup olmadığı veya halihazırda bir kalkınma planı kapsamında yürütülüp yürütülmediği gibi uygulanabilirlik yönleri de ele alınıyor.

Yapay zeka analiz sürecini hızlandıracak

Lättemäe, analiz hazırlamanın çok emek gerektirdiğini ve bu işin bir kısmının artık yapay zeka tarafından yapılabileceğini belirtti. Sistem, seçim programlarını vaatlere ayıracak, bunları konu alanlarına göre sınıflandıracak ve ilgili arka plan bilgilerini arayacak. Örneğin, kalkınma planlarında, bütçelerde, önceki analizlerde veya yanıtlarda daha önce bu konuda bir değerlendirme yapılıp yapılmadığını tespit edecek. Bu ön çalışma, analistlerin işini kolaylaştıracak; ancak nihai değerlendirmeyi yine uzmanlar yapacak ve gerekli eklemeleri yapacak.

Analizin hazırlanması ve yayımlanması seçimlerden önce gerçekleşecek. Bakanlık, sonuçları tanıtan bir sunum da düzenleyecek. Değerlendirme siyasi açıdan tarafsız olacak ve seçmenlere vaatlerin maliyetine dair daha net bir tablo sunmayı, böylece daha bilinçli seçim yapmalarını ve vaatler üzerine daha anlamlı tartışmalar yürütmelerini amaçlayacak.

Bakanlık şu anda yapay zeka aracını geliştirecek bir hizmet sağlayıcı arıyor. Bu amaçla Adalet ve Dijital İşler Bakanlığı tarafından kamu kurumları ve yerel yönetimler için yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik bir destek programı bulunuyor. İhale başarılı olursa bakanlık, aynı arama sisteminde topluma ve kamuoyuna seçim vaatlerini arama imkânı da sunmayı planlıyor.

Vatandaşlar da sistemden yararlanabilecek

Lättemäe'ye göre bu araç, bir kişinin, gazetecinin veya araştırmacının kendi yapay zeka sistemine kalkınma planları, devlet bütçeleri, önceki beş seçim vaadi analizi ve güncel seçim programlarının indekslendiği bir yapıyı entegre etmesine olanak tanıyacak. Böylece kullanıcılar, seçimlerle ilgili yapay zeka yanıtlarının kalitesini artırabilecek veya basitçe web araması yoluyla vaatleri arayabilecek.

Sisteme entegre edilen yapay zeka, yalnızca eğitim verilerine dayanarak yanıt vermeyecek; hangi kalkınma planında, vaatte veya programda bu konunun ele alındığına dair somut atıflar sunabilecek. Aracın amacı bir yandan bakanlığa analiz çalışmalarında destek olmak, diğer yandan da neyin vaat edildiğini, bunun uygulanabilir olup olmadığını ve daha önce analiz edilip edilmediğini toplumun daha iyi anlamasını sağlayacak bilgiyi erişilebilir ve yapay zeka tarafından kullanılabilir kılmak.

Araç Estonca metinler için tasarlanıyor; yani gerekli Estonca belgelere atıfları bulabilmeli ve soru, orijinal belgelerdeki ifadeden farklı şekilde sorulmuş olsa bile gerekli bağlantıları kurabilmeli.

Maliye Bakanlığı yalnızca tam liste çıkaran partileri analiz edecek. Lättemäe, aksi halde iş yükünün çok fazla veya kavranamaz hale geleceğini belirtti.

Destek, Adalet ve Dijital İşler Bakanı'nın "Geleceğe dayanıklı veri ekonomisi ekosistemi modeli ve verilerin güvenli yönetimi, işlenmesi ve değerlendirilmesi için altyapı çözümleri" başlıklı yönetmeliğiyle belirlenen usulde verilecek.