Estonya savunma yatırım merkezi mühimmat belgelerine erişemedi

Estonya Devlet Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK), mühimmat tedarikiyle ilgili özel yazışmalara halen erişim sağlayamadığını bildirdi. Kurum, çarşamba akşamı parlamento komisyonlarıyla yapılan görüşmelere ilişkin bir açıklama yaptı.

Riigikogu (Estonya Parlamentosu) Yolsuzlukla Mücadele Özel Komisyonu ile Devlet Bütçe Denetim Özel Komisyonu, çarşamba günü RKIK'nin Datasel şirketiyle imzaladığı sözleşmelerin hazırlık, karar ve uygulama süreçlerine ait belgeleri inceledi.

Aynı gün akşam RKIK Genel Müdürü Elmar Vaher, Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kadri Peeters ve Sorainen hukuk bürosundan yeminli avukat Maria Pihlak, görüşmeler hakkında basına bilgi verdi.

Vaher, basın toplantısında komisyona 2024 ve 2025 yıllarında Ukrayna'ya yardım kararlarını açıklayan belgelerin gösterildiğini söyledi. Belgelerin toplam hacminin yaklaşık 5 bin sayfa olduğunu belirtti.

Özel mesajlara erişim yok

RKIK, eski çalışanların eski Savunma Bakanı Hanno Pevkur ve eski Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kaimo Kuusk ile yaptığı özel mesajlaşmalara halen sahip değil. Vaher'in bildiğine göre Kuusk, söz konusu görüşmeleri Güvenlik Polisi'ne (Kaitsepolitseiamet) teslim ettiğini söylemiş.

RKIK, mühimmat anlaşmalarının yapıldığı dönemde çalışan kişilerin e-postalarını da incelemedi. Vaher, "Bu çok kapsamlı bir iş, gerekli olup olmadığını ve netlik sağlayıp sağlamayacağını değerlendiriyoruz" dedi.

Vaher'e göre milletvekillerine gösterilebilecek en önemli materyaller, karar toplantılarının tutanakları ve kararlardan önceki yazışmalar. Ayrıca RKIK çalışanlarının yerinde yaptığı gözlemler ve Datasel'den tedarik edilen ürünün kalitesiz olduğunu kanıtlayan bilirkişi materyalleri de bunlar arasında.

Vaher, "Devlet Denetleme Kurumu ile her yönüyle işbirliği yapıyoruz ve milletvekillerine elimizdeki tüm materyali gösteriyoruz" ifadelerini kullandı.

Yargı süreci ve 70 milyon euroluk ön ödeme

Avukat Maria Pihlak, mahkeme sürecinde önemli bir ilerleme kaydedilmediğini söyledi. "Mahkeme süreçlerinde bir taraftan RKIK'nin davasına ilişkin görüş aldık, şu anda bu görüşü inceliyoruz" dedi. Pihlak, tahkim sürecinde hakemin atandığını, yani ihtilafı çözecek kişinin belirlendiğini belirtti. "Bu ihtilafı hangi takvime göre çözeceğimize dair anlaşma sağlanmasını bekliyoruz" diye ekledi.

Savunma Bakanlığı Müsteşarı Kadri Peeters ise ön ödemesi yapılan ancak devletin söz verilen mühimmatı teslim almadığı yaklaşık 70 milyon euronun kaybolmadığını ve Estonya vergi mükelleflerinden çıkmadığını vurguladı. Peeters, söz konusu paranın Ukrayna için ayrıldığını ve Rusya'nın dondurulmuş varlıklarının faiz gelirinden geldiğini belirtti.

Hem Peeters hem de Vaher, bu tür ihalelerde ön ödemenin olağan bir uygulama olduğunu vurguladı.

Peeters, şimdi ne olduğunun netleştirilmesi ve sistemin değiştirilmesi gerektiğini söyledi. Ona göre bu tür riskler alınmadan önce riskin büyüklüğünün, kararı kimin vereceğinin, nasıl denetleneceğinin ve risk gerçekleşirse karşılığın nereden geleceğinin açıkça bilinmesi gerekiyor.

Peeters, "Bunu mümkün olduğunca açık ve Riigikogu ile yakın işbirliği içinde yapıyoruz ve bugünün bunu teyit ettiğini düşünüyorum" dedi.