Estonya savunma fonunda tahkim maliyetleri yüz binlere ulaştı

Estonya Devlet Savunma Yatırımları Merkezi (RKIK), Ukrayna'ya silah tedariği için imzaladığı sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda İsviçre tahkiminde ve Estonya mahkemelerinde hukuki mücadele veriyor. Avukat Paul Keres'e göre bu süreçlerin maliyeti oldukça yüksek: bilirkişi, avukat ve hakem ücretleri yüz binlerce avroya ulaşıyor ve bu masrafların tamamı davayı kaybeden tarafın üzerine kalıyor.

RKIK, Ukrayna için silah veya mühimmat alımı amacıyla bugüne kadar 27 sözleşme imzaladı. Bu sözleşmelerden yedisi feshedildi; bunlardan beşi mahkemeye taşındı. Merkez, dört sözleşme kapsamında uluslararası tahkime başvurdu. İki şirketle imzalanan tek bir ortak sözleşme için ise Harju İlçe Mahkemesi'ne gidildi. Söz konusu sözleşmelerin toplam değeri 59,8 milyon avro.

Şirketin uyruğu ve tahkim yeri tartışması

RKIK ile Datasel arasındaki uyuşmazlık, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) kuralları çerçevesinde İsviçre tahkiminde görülüyor. Keres bu tercihi olumlu buluyor: "İsviçre tahkimi hiç de kötü değil; verimliler ve çok iyiler. Ben de orada bulundum, her şey çok iyi organize edilmiş."

Datasel, basında Hindistan-İtalya ortaklığı bir şirket olarak anılsa da resmi olarak İtalya'da kurulu. Ancak şirketin bugünkü sahipleri Hindistan vatandaşı. Keres'e göre sözleşmede tahkim şartı bulunmadığı durumda davalının bulunduğu ülkeye gidilmesi gerekirdi; şirketin İtalya'da mı yoksa Hindistan'da mı kurulu sayılacağı belirsizlik yaratıyor. "İtalya'da SRL statüsünde kayıtlıysa İtalya'ya, Hindistan şirketiyse Hindistan'a gitmek gerekir. Hindistan hukukunun devreye girdiği bir uyuşmazlıkla yeni karşılaştım; meslektaşların böyle bir şeyle uğraşmak zorunda olmamasına sevindim. Bu çok karışık ve parçalı, gerçekten çok zor" dedi.

Tahkimin avantajları ve maliyet tablosu

Keres, tahkime iki yoldan gidilebildiğini anlattı: sözleşmede yer alan tahkim şartı ile uyuşmazlık çıktıktan sonra tarafların anlaşması. Tahkim kararları normal mahkeme kararları gibi bağlayıcı ve uygulanabilir. Tahkimin başlıca avantajları; tarafların hakemleri kendilerinin seçebilmesi, süreci daha iyi yönetebilmesi, çoğu zaman gizlilik ve özel mahkemelere göre hız. ICC gibi kurumlarda kararların ardından yoğun bir denetim de yapılıyor.

Keres'e göre uyuşmazlıkların büyüklüğü on milyonlarca avroya ulaştığı için yalnızca tahkim harçları bile yüz binlerce avroyu buluyor; aslan payını hakem ücretleri alıyor. Bunlara bilirkişi ve avukatlık giderleri de ekleniyor. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın masraflarını da üstleniyor. Keres, RKIK'in Datasel karşısındaki durumu hakkında tahmin yürütmekten kaçındı; sürecin başında her iki tarafın masraf avansı yatırdığını, tarafların karşılıklı taleplerde bulunduğunu ve hakemlerin hangi tarafın haklı olduğunu belirlemek gibi zor bir işle karşı karşıya olduğunu aktardı.