Estonya savunma bakanı uyardı: Baltık bağlantıları kriz anında güvence altında olmalı

Estonya Savunma Bakanı Martin Herem, hazırlanmakta olan yeni ulusal savunma kalkınma planının (riigikaitse arengukava) en kritik başlıklarından birinin Baltık Denizi'ndeki bağlantıların güvenliği olduğunu belirtti. Herem'e göre bu bağlantılar yalnızca barış döneminde değil, kriz ve savaş koşullarında da Estonya ve müttefiklerinin kontrolünde kalmalı.

Bakan, Vikerraadio'ya verdiği mülakatta Estonya'daki hava alarm sisteminin Ukrayna ile aynı seviyeye getirilmesi gerektiğini de vurguladı. Herem'e göre sistem yeterli değilse, savaş sırasında örneğin kuzey Estonya için hava alarmı ilan edildiğinde gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 75'ine denk gelen üretim durma noktasına gelir.

Yeni hükümette tehdit değerlendirmesi

Herem, göreve başlamasının ardından hükümette güncellenmiş bir tehdit değerlendirmesinin (ohuhinnang) metne dökülmesini öncelik olarak tanımlamıştı. İlk haftalarda bir aksaklık yaşanmadığını belirten bakan, ifadenin bakanlar kurulunda tam olarak kaleme alınmadığını, ancak Savunma Bakanlığı bünyesinde yazıya döküldüğünü söyledi.

Bakanın açıklamasına göre değerlendirme, Rusya'nın Ukrayna'daki mevcut kaynaklarını tüketmesinin ardından Estonya'ya yönelik tehdidin dramatik biçimde artacağı varsayımına dayanıyor. Tehdidin ne zaman başlayacağının — bir gün sonra mı yoksa bir yıl sonra mı — bilinmediğini belirten Herem, hayati hizmet sunan kuruluşların savaş halinde kendilerini hangi tehditlerin beklediğini ve hangi önlemleri almaları gerektiğini önceden bilmesi gerektiğini ifade etti.

Herem ayrıca doğu sınırında görev yapan Estonya askerlerinin hangi engel ve tahkimata ihtiyaç duyduğunun ilgili inşaat şirketlerince ne zaman bilinmesi gerektiği sorusunu gündeme getirdi. Bakan, savaş durumunda her Estonya vatandaşının rolünü bugün değilse bile gelecek yıl içinde öğrenmesi için çalışacağını söyledi; bazı adımların mart ayından önce atılacağını, bazılarının etkisinin ise tüm yıl süreceğini ekledi.

Kamuoyundaki savaş kaygısı

Eylül sonunda Riigikantselei (Estonya Hükümet Ofisi) tarafından yaptırılan kamuoyu araştırmasına göre, Estonya'da ya da Avrupa'nın başka bir yerinde savaş çıkmasından endişe duyanların oranı 3 puan artarak yüzde 67'ye ulaştı. Herem, bu kaygının kendisinin kötü olmadığını, doğudan görünen tabloyu yansıttığını belirtti. Endişenin asıl sorun haline gelmesinin, kaygı duyan insanların çözüm görememesi durumunda ortaya çıkacağını vurgulayan bakan, Savunma Bakanlığı'nın bu çözümleri açıklamakla yükümlü kurumlardan biri olduğunu söyledi.

Bakan, Tartu Üniversitesi'nde bu sonbaharda verdiği ve Rusya'nın Ukrayna sınırının ötesinden fırlattığı insansız hava araçları ile planör bombalarının menzilini Estonya haritası üzerinde gösterdiği konferansların da eleştiri aldığını hatırlattı. Herem, bu görselleri sigara paketlerindeki uyarı görsellerine benzetti: amaç korkutmak değil, tehditleri ve bunlara karşı alınabilecek önlemleri görünür kılmak.

Bakan, geçen yıl Ukrayna'dan gelen insansız hava araçlarının Estonya hava sahasına girmesi sonrasında Tallinn çevresinde küçük FPV dronların balık ağlarıyla yakalanabileceğinin düşünüldüğünü, oysa başkente ulaşacak araçların iki-üç metre büyüklüğünde olduğunu anlattı. Buna göre her bölgedeki insanların hangi tehditle karşılaşabileceğini bilmesi için bu tür görselleştirmeler gerekli.

Estonya'nın savunma yeteneklerine ilişkin sorulara yanıt veren Herem, bu yıl, gelecek yıl ve sonraki yıl ülkeye önemli miktarda mühimmat ve savaş aracı teslim edileceğini belirtti. Bakanlığın geçen yılki ihalelerinin neredeyse tamamının gerçekleştirildiğini aktaran Herem, ABD-İran gerilimi gibi nedenlerle kaynak kullanılmadan kalma riskini düşük gördüğünü kaydetti.

Bakan ayrıca ABD'den alınan HIMARS sistemleri için 70 kilometre menzilli mühimmatın artık Estonya'da bulunduğunu, ancak ATACMS tipi uzun menzilli mühimmatın henüz teslim edilmediğini söyledi. Gelecek yıl Kore sistemine ait fırlatıcıların gelmesinin beklendiğini, 50 kilometrenin üzerinde, 100 kilometreye yakın menzile sahip mühimmat ve seyir dronlarının da tedarik edileceğini ekledi. Estonya'nın halihazırda 200 kilometreden fazla menzile sahip gemi savar füzelerine sahip olduğunu hatırlatan Herem, birkaç gün önce Ukrayna kuvvetlerinin Neptun füzeleriyle yaklaşık 300 kilometre mesafeden Su-34 uçaklarını vurduğunu ifade etti.