Estonya Sanatçılar Birliği müzayedesinde rekor: 2,3 milyon euro

Estonya Sanatçılar Birliği'nin (Eesti Kunstnike Liit, EKL) düzenlediği destek müzayedesi 2,3 milyon euro hasılatla sona erdi. Bu sonuç, Estonya sanat müzayedeleri tarihinde tek bir müzayedede elde edilen en yüksek rakam oldu.

Açık artırmaya çıkarılan 162 eserden 159'u, yani yüzde 98'i satıldı. Birlik, elde edilen gelirle bahar aylarında bir dolandırıcılık şeması sonucu oluşan zararı planlanandan önce kapatacak; kalan gelir ise Estonyalı sanatçıları ve sanat hayatını desteklemek için kullanılacak.

Başkan Ektermann: beklentilerin üzerinde bir sonuç

EKL Başkanı Maarin Ektermann, müzayede sonucunun tüm beklentileri aştığını söyledi. Ektermann, müzayedeyi planlarken 700 bin euroluk zararın tamamının karşılanmasını umut bile etmediklerini, sanat müzayedelerinin öngörülemez olduğunu belirtti.

Ektermann'a göre birlik bu nedenle masrafları kısmış ve borç yükünden kurtulmak için başka yollar da aramıştı. Sanat koleksiyonunun önemli parçalarını ve bağışlanan eserleri satın alan kişiler sayesinde yükümlülüklerin öngörülenden hızlı kapatılabileceğini ve üyeleriyle Estonya sanat hayatını en iyi nasıl destekleyeceklerini yeniden planlayabileceklerini ifade etti.

Koleksiyonun kısmen satışı istisnai bir adımdı ve bu biçimde yalnızca bir kez yapılabildi. Ektermann, bunun baştan tek seferlik bir karar olduğunu bildiklerini, bu yüzden herkesin koleksiyondan pay alabilmesi için açık artırma düzenlediklerini ve başlangıç fiyatlarının 100 eurodan başladığını anlattı. Eserlerin uzmanlarla birlikte koleksiyonun bütünlüğünü koruyacak şekilde özenle seçildiğini, açık artırmaya planlanandan çok daha az eserin çıkarıldığını sözlerine ekledi.

Rekor fiyatlar ve üç günlük satış

Sanatçı bağışlarını koordine eden Jaanus Samma, eserlerini müzayedeye bağışlayan sanatçılara özel teşekkür borçlu olduklarını söyledi. Samma, tüm eserlerin müzayedeye sığmadığını, kalanların yıl sonunda EKL galerilerinde ayrı bir sergi-satışta sunulacağını belirtti.

Müzayedenin ilk günü 23 bin 500 euro, ikinci günü 786 bin 400 euro toplandı; üçüncü gün resim, heykel ve el sanatlarından 80 eser toplam 1,5 milyon euroya satıldı.

Cumartesi günü en yüksek fiyata Tiit Pääsuke'nin "Lapi kakk" adlı eseri 185 bin euroyla ulaştı. Müzayedenin en yüksek çekiç fiyatını ise Jaan Elken'in "Juhikabiin" tablosu 205 bin euroyla elde etti; bu, yaşayan bir Estonyalı sanatçının eseri için tüm zamanların en yüksek müzayede fiyatı oldu.

Estonyalı bir kadın sanatçının eseri için yeni rekoru Ludmilla Siim'in "Rõdu" adlı çalışması 150 bin euroyla kırdı. Aynı fiyata satılan Olev Subbi'nin "Keskpäev" eseri de Subbi için tüm zamanların en yüksek müzayede fiyatı oldu.

Sanat piyasası uzmanı Tiina Määrmann, eserlerin sanat tarihi değeri ile piyasa değerinin olumlu yönde örtüşmesinden büyük memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Müzayede geliri öncelikle ilkbaharda dolandırıcılık nedeniyle oluşan zararın kapatılmasına, bunun içinde kredi geri ödemesine gidecek. Gelirden sanatçılara da pay ödenecek: birlik koleksiyonundan satılan eserlerin yazarlarına veya mirasçılarına çekiç fiyatının yüzde 5'i, yeni bağışlanan eserlerin yazarlarına ise yüzde 15'i verilecek. Ektermann, telif hakkı yasasına göre pahalı eserlerde yeniden satış payının yüzde 3'e düştüğünü, ancak kendi koleksiyonlarından satılan eserlerin yazarlarına çekiç fiyatından bağımsız olarak yüzde 5 ödediklerini söyledi.

Birlik, gelirin geri kalanını tüzüğü doğrultusunda Estonyalı sanatçıları ve sanat hayatını desteklemek için kullanacak. Yönetim kurulu, gelirin kullanımına ilişkin önerilerini konseye sunacak; kaynakların bir bölümü sanat koleksiyonunun geliştirilmesine ve kamuya daha erişilebilir kılınmasına ayrılacak. Ektermann, kararların açık biçimde ve üyelerle birlikte alınmasını istediklerini, 16 Kasım'da yapılacak olağanüstü genel kurulda daha ayrıntılı planları tanıtmayı umduklarını belirtti.

Estonya Sanatçılar Birliği, Eesti Kunstioksjonid OÜ ile birlikte 8-10 Ekim tarihlerinde olağanüstü bir sanat müzayedesi düzenledi. Müzayedede hem birlik koleksiyonundan hem de sanatçıların yeni bağışlarından resim, grafik, fotoğraf, heykel objesi ve tekstil sanatına uzanan 162 eser açık artırmaya çıkarıldı. Eserler, sanat tarihçileri, eleştirmenler ve sanat piyasası uzmanlarından oluşan bir uzman komisyonuyla seçildi.

Birlik müzayedeyi mali dolandırıcılık sonucu oluşan zararı kapatmak için düzenledi. 15 Mayıs 2026'da birlik, banka hesaplarından suç niteliğindeki bir şema yoluyla yaklaşık 700 bin euronun çıkarıldığını tespit etmişti.