Estonya: Rus tahılının Baltık limanlarından geçişi kabul edilemez

Estonya liderleri, Rusya’nın tahıl ihracatının ülke limanları üzerinden geçişini “kabul edilemez” olarak nitelendiriyor ve Baltık ülkeleri Rusya ve Belarus tahılının transitini sınırlamak için ortak önlemler görüşüyor.

Rusya, Ukrayna’nın saldırıları nedeniyle Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatların büyük ölçüde durmasının ardından Baltık Denizi üzerinden tahıl ihracatını artırmıştı. Ancak Estonya Başbakanı Kristen Michal (Reform Partisi), Rusya’nın Estonya üzerinden yalnızca “marjinal” miktarda tahıl ihraç ettiğini ve daha fazla ihracatın kabul edilemeyeceğini söyledi.

Michal ERR’e yaptığı yazılı açıklamada, “Estonya’nın tavrı açıktır: Rusya’nın Estonya limanlarını tahıl ihracatı için kullanmasını kabul etmiyoruz. Rusya, hem Ukrayna hem de Rus tahıl ihracatını ciddi şekilde kesintiye uğratan Karadeniz’deki güvenlik durumunun tek sorumlusudur. Rusya’nın tahıl ihracatını Baltık limanları üzerinden yönlendirebilmesi alaycı olur. Letonya ve Litvanya ile ortak bir yaklaşım görüşüyor ve Estonya’da hangi adımları atabileceğimizi değerlendiriyoruz” ifadelerini kullandı.

Estonya Dışişleri Bakanlığı da ERR’e verdiği bilgide, Rus tahılının Estonya üzerinden geçişinin pratikte mevcut olmadığını ve üç Baltık ülkesiyle birlikte bu durumun tamamen geçmişte kalması için çözüm arandığını belirtti.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Estonya, Letonya ve Litvanya ile birlikte Rusya tahılının Baltık limanlarından geçişinin engellenmesi ve işgal altındaki Ukrayna topraklarından çalınan tahılın ihraç edilmesinin önüne geçilmesi için ortak bir çözüm üzerinde çalışıyor” denildi.

MTA: Estonya’ya tahıl girişi yok

Vergi ve Gümrük Kurulu (MTA) sözcüsü Pavel Prokopenko, değişik ürün kategorilerinde tahılın Estonya üzerinden geçmediğini veya ithal edilmediğini söyledi. Prokopenko, “Tam ölçekli savaşın başlangıcından bu yana Estonya’ya Rusya’dan hiç tahıl ithal edilmedi ve Estonya üzerinden hiç tahıl geçmedi. Rusya menşeli tahıl ithalatı savaştan önce bile nispeten düşüktü. Rus kökenli tahılın ithalatı şu anda yüksek tarifelere tabi olduğu için Rusya’nın bunu Avrupa Birliği’ne ithal etmesi ekonomik olarak karlı değil” ifadelerini kullandı.

Lojistik uzmanı Raivo Vare ise üç Baltık ülkesinin de özellikle Estonya’da büyük tahıl elleçleme kapasitesine sahip olduğunu, Tallinn’in hemen doğusundaki Muuga’daki büyük tahıl asansörünün bunun kanıtı olduğunu söyledi.

Vare, “Estonya’da kapasite 5,5 milyon ton, Letonya ve Litvanya’da ise yaklaşık iki ila üç milyon ton. Bu çok önemli bir potansiyel. Limanlarımızın tamamı işler durumda ve Rus limanlarından daha kaliteli hizmet veriyorlar. Tahılın gönderildiği pazarlara göre - bazen Atlantik ötesine veya örneğin Doğu Afrika kıyılarına ve hatta Avrupa’ya - Baltık bölgesi ve Baltık limanları lojistik olarak daha iyi konumda” dedi.

Vare, Muuga Limanı’ndaki tahıl terminalinin 1986’da inşa edildiğini ve bugün hâlâ son teknoloji olduğunu belirterek, “Litvanya ve Letonya’daki limanların draftı daha sığ olduğu için büyük tahıl gemilerini barındırabilecek benzersiz derin su rıhtımlarına sahibiz” diye konuştu.

Kazak tahılı da geçiyor

Rus tahılı Letonya ve Litvanya üzerinden taşınırken, Estonya üzerinden geçenin Rusya üzerinden getirilen Kazak tahılı olduğunu söyleyen Vare, Letonya’nın geleneksel olarak Rusya ile en yakın işbirliği ağına sahip olduğunu, Estonya ve Litvanya limanlarının ise bağımsız olduğunu ekledi.

Vare, “Dürüst cevap, daha önce nedense kimsenin buna dokunmamış olması. Bu büyük bir iş, büyük para ve büyük hacimler. Bu, daha önce kendilerini ayakta tutan Rus transit kargolarını kaybetmiş limanlara iş ve geçim sağlıyor” diyerek konunun karmaşıklığına dikkat çekti.

Letonya’nın planladığı yüzde 300’lük gümrük tarifesi hakkında konuşan Vare, bu tür önlemlerin genellikle işi bitirmeyi amaçladığını, ancak “alternatiflerin olmaması durumunda tarifenin ödeneceği bir durum ortaya çıkabilir — tahıl çok daha pahalı hale gelir ve varış noktalarındaki pazarlarda sorunlara yol açar” dedi. Rus ve Ukrayna tahılının çoğunun Sudan, Mısır, Yemen, Suudi Arabistan ve Güney Asya gibi gelişmekte olan ülkelere gittiğini hatırlatan Vare, bu ülkelerin de “risk altına gireceğini” söyledi. Birleşmiş Milletler’in daha önce Ukrayna tahıl ihracatının devamı için devreye girdiğini ancak anlaşmanın yürürlükten kalktığını belirten Vare, hedef pazarlarda altı ay içinde bir “kriz durumu” beklediğini ifade etti.

Geçtiğimiz günlerde Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, hükümetlerinin Rusya ve Belarus’tan gelen tahıla yüzde 300 oranında gümrük vergisi koymayı planladığını açıklamıştı. Litvanya’nın ise başlıca limanı Klaipeda’da tahıl numuneleri aldığı, sınır denetimleri önerdiği ve diğer gıda ürünleri için menşe testlerini genişletmeyi planladığı bildiriliyor.