Estonya orman bakanı Keldo: Kesim kotası hektarla belirleniyor

Estonya Çevre Bakanı Erkki Keldo, ülkedeki orman kesim tartışmasında kullanılan ölçü birimlerine açıklık getirdi. Keldo'ya göre devlet ormanlarındaki kesim miktarı hektar üzerinden sınırlandırılıyor, kamuoyunda konuşulan metreküp ise kesimin sonucunu ifade eden farklı bir büyüklük. Bakan bu konudaki değerlendirmesini ERR Uudised'te kaleme aldı.

Keldo, yasaya göre bakanın devlet ormanı kesim kotasını her yıl en geç 1 Aralık'a kadar gelecek beş yıl için onayladığını belirtti. Bu yıl takvimin önüne geçildiğini ve kararın 19 Ekim'de alındığını aktardı. Buna göre devlet ormanı işletmecisi RMK (Riigimetsa Majandamise Keskus – Estonya Devlet Ormanı İşletmesi), 2027'de 8 bin 445 hektara kadar gençleştirme kesimi yapabilecek.

Hektar denetlenebilir, metreküp ise ticaretin birimi

Keldo'ya göre devlet ormanındaki kesimi düzenleyen yasa alan üzerinden işliyor. Gençleştirme kesimi, kesim sonrasında alanda yeni orman yetiştirilen kesim türü. Bakan, alanın tercih edilmesinin nedenini denetlenebilirlik olarak açıkladı: hektar hem arazide ölçülebiliyor hem de uydu görüntüsünde görülebiliyor; doğaya etki ve yeni orman yetiştirme yükümlülüğü de alana bağlı.

Metreküp ise ormanın büyümesini ölçmekte ve kereste ticaretinde kullanılıyor. Sanayi keresteyi hacim üzerinden satın alıp ihraç ediyor; Estonya'nın toplam kesim ve büyüme verileri de metreküple karşılaştırılıyor. Bu nedenle kamusal tartışmanın metreküp üzerinden yürüdüğünü belirten Keldo, verimli bir ladin ormanının hektar başına daha az verimli topraktaki huş ormanından fazla kereste verdiğini kaydetti. Genel bir kural olarak gençleştirme kesiminde hektar başına 230-300 metreküp kereste elde edildiğini, bunun da gelecek yılın devlet ormanı üst sınırının yaklaşık 3 milyon metreküpe karşılık geldiğini ifade etti.

Aynı hektar sayısının her yıl aynı kereste miktarı anlamına gelmediğini vurgulayan Keldo, üst sınırın kapsamadığı aralama ve sağlık kesimlerinden de devlet ormanından kereste elde edildiğini ekledi. RMK 2025'te toplam 3,38 milyon metreküp kereste sattı; bu, Estonya'nın yıllık toplam kesiminin yaklaşık üçte birine denk geliyor.

Üst sınır zorunluluk değil, fiili kesim koşullara bağlı

Keldo, üst sınırın bir zorunluluk olmadığını, 2025'te zorlu hava koşulları nedeniyle izin verilen 9 bin 175 hektarın yaklaşık 910 hektarının, yani yüzde 10'unun kullanılmadığını belirtti. Gerçek kesim miktarı orman bildiriminin onaylanmasının ve planlanan işlerin hava koşullarına göre uygulanmasının ardından ortaya çıkıyor. Başlangıçta planlanan nemli topraklarda kesime gidilemediğinde plan değiştirilerek daha kuru alanlara geçiliyor; bu alanlardan muhtemelen daha fazla metreküp kereste elde ediliyor ve alan o ölçüde küçülebiliyor.

Devletin toplam kesimi doğrudan kontrol edebilmesinin yalnızca kısmen mümkün olduğunu belirten Keldo, devlet ormanının piyasaya giden kerestenin yaklaşık üçte birini sağladığını, geri kalan üçte ikilik kısmın özel ormanlardan geldiğini aktardı. Özel ormanlarda devletin bir kesim üst sınırı veya toplam hacim planı bulunmuyor; devlet yalnızca ormanın ne zaman kesime hazır olduğu, kesim alanının ne kadar büyük olabileceği ve hangi bölgelerde koruma kısıtlamalarının geçerli olduğu gibi kuralları belirliyor. Her malik kesim yapıp yapmayacağına ve zamanına kendisi karar veriyor.

Özel ormandaki kesimin öncelikle kereste fiyatına ve talebe, olgun orman miktarına ve maliklerin amaçlarına bağlı olduğunu kaydeden Keldo, 2022'de devlet ormanı kesiminin aynı düzeyde kalmasına karşın dünya piyasasında kereste fiyatının yüksek olması nedeniyle Estonya'nın toplam kesiminin 10,9 milyon metreküpten 11,4 milyon metreküpe çıktığını örnek verdi.

Keldo, devlet ormanındaki kesimin sert biçimde azaltılması ama keresteye talebin aynı kalması durumunda sanayinin özel ormana yönelebileceğini, bunun da toplam kesimi azaltmayabileceğini belirtti. Ona göre bu durum şirketler açısından istikrar konusunda daha az güvence ve özel ormandan belirgin biçimde daha düzensiz kalitede kereste anlamına geliyor.

Bakan, orman yasasını, bakanın kesim kotasını her yıl yeniden değil, gerçekten beş yıllık tek seferde belirleyecek şekilde değiştirmeyi planladıklarını da duyurdu. Böylece tüm taraflar yıllar öncesinden neyle karşılaşacaklarını bilebilecek.