Estonya OECD'nin en rekabetçi vergi sistemine sahip

Estonya, ABD merkezli düşünce kuruluşu Tax Foundation'ın (Vergi Vakfı) yıllık Uluslararası Vergi Rekabetçiliği Endeksi'ne göre üst üste 13. yıldır Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında en rekabetçi vergi sistemine sahip ülke konumunda. Estonya'nın zirvedeki yerini korumasında vergi sisteminin dört temel özelliği belirleyici oluyor.

Tax Foundation'a göre bu özelliklerin ilki, yalnızca dağıtılan kârlara uygulanan yüzde 22'lik kurumlar vergisi oranı. İkincisi, kişisel temettü gelirlerine uygulanmayan ve yüzde 22 düzeyinde sabit tutulan gelir vergisi. Üçüncüsü, emlak vergisinin gayrimenkulün ya da sermayenin değeri yerine yalnızca arsanın değeri üzerinden alınması. Dördüncüsü ise yerli şirketlerin yurt dışında elde ettiği kârların yüzde 100'ünü birkaç sınırlama dışında yurt içi vergiden muaf tutan bölgesel vergi sistemi.

Diğer üst sıradaki ülkeler hangi avantajlara sahip?

Estonya'nın ardından gelen ülkeler, vergi sistemlerinin bir ya da birden fazla ana kategorideki üstünlüğü sayesinde yüksek puan alıyor. Letonya, kurumlar vergisinde yakın zamanda Estonya modelini benimsedi ve işgücü gelirinin vergilendirilmesinde de görece verimli bir sisteme sahip. Yeni Zelanda düşük oranlı, büyük ölçüde sabit bir gelir vergisi uyguluyor; sermaye kazançlarının önemli bölümünü muaf tutuyor, geniş tabanlı bir katma değer vergisi (KDV) alıyor ve miras, mülk devri, varlık ya da finansal işlemler üzerinden vergi kesmiyor.

İsviçre görece düşük bir kurumlar vergisi oranına (yüzde 19,5), düşük ve geniş tabanlı bir tüketim vergisine sahip; gelir vergisi sermaye kazançlarının bir bölümünü muaf tutuyor. Litvanya ise yüzde 17'lik düşük kurumlar vergisi oranıyla öne çıkıyor; işletmelere makine, teçhizat ve maddi olmayan haklara yönelik yatırım maliyetlerini tamamen gider olarak gösterme imkânı tanıyor ve görece sabit, düşük oranlı bir gelir vergisi uyguluyor.

Endekste en rekabetçi olmayan vergi sistemi ise Fransa'ya ait. Fransa, çok sayıda ek vergi ve çarpıtıcı üretim vergisi dahil yüzde 36,1'lik oranla OECD'nin en yüksek kurumlar vergisi oranına sahip. Ülke ayrıca emlak, banka varlıkları ve finansal işlemler üzerinden ayrı harçlarla birlikte çok katmanlı emlak vergileri uyguluyor ve gayrimenkul üzerinden servet vergisi alıyor. Fransa'da KDV nihai tüketimin yaklaşık yüzde 50'sini kapsıyor ve ülke en yüksek KDV kayıt eşiklerinden birine sahip.

Endeks neyi ölçüyor?

Endekste alt sıralarda yer alan ülkeler genellikle kurumlar geliri üzerinden görece yüksek marjinal vergi oranları uyguluyor ya da karmaşıklığa yol açan çok katmanlı vergi kurallarına sahip. Son beş ülkenin dördünde ortalamanın üzerinde birleşik kurumlar vergisi oranı bulunuyor; yine dördünde KDV tabanı alışılmadık biçimde dar ve nihai tüketimin yalnızca yüzde 35-50'sini kapsıyor. Bu ülkeler dar tabanlı çok sayıda çarpıtıcı vergi de alıyor; son beşten dördü dijital hizmet vergisi, finansal işlem vergisi ve miras vergisi uyguluyor. Alt sıradaki beş ülkenin dördü ayrıca bir tür servet vergisi ya da sermaye yükümlülüğü (ya da her ikisini) tahsil ediyor.

1961'de ekonomik ilerlemeyi ve küresel ticareti desteklemek amacıyla kurulan OECD, 38 üye ülkeden oluşan hükümetler arası bir örgüt. Demokrasiye ve piyasa ekonomisine bağlı ülkeler için bir forum işlevi gören örgüt; politika deneyimlerinin karşılaştırılması, ortak sorunların ele alınması, iyi uygulamaların belirlenmesi ve ulusal ile uluslararası politikaların koordinasyonu için platform sunuyor. 1937'de bir grup iş insanı tarafından Washington, DC merkezli kurulan Tax Foundation ise kamu kurumlarının vergi ve harcama politikalarını izlemek üzere faaliyet gösteren bir düşünce kuruluşu.