Estonya nükleer santral için güvenlik değerlendirmesi sipariş etti

Estonya Ekonomi ve İletişim Bakanlığı, nükleer elektrik santrali için yürütülen ülke özel planlaması kapsamında yer seçimine ilişkin bir güvenlik değerlendirmesi sipariş etti. Değerlendirme, santral için belirlenen altı aday bölgenin karşılaştırılmasını amaçlıyor. Bakanlık açıklamasına göre söz konusu altı aday bölgenin tehdit tablosu birbirinden farklı değil; risk üçlüsünde tehlike unsuru sabit kalırken bölgeleri yalnızca kırılganlık ve olası sonuçlar birbirinden ayırıyor.

Güvenlik değerlendirmesi kapsamında Estonya Savunma Bakanlığı, Estonya Savunma Kuvvetleri (Kaitsevägi) ve Devlet Savunma Yatırımları Merkezi'nin, olası bir nükleer santralin taktik, operatif ve stratejik düzeyde azami saldırı kapasitesine ve kalıcı saldırı iradesine sahip olup olmadığını ortaya koyması gerekiyor. Değerlendirmede doğrudan, dolaylı ve hibrit saldırılar da dikkate alınacak.

Aday bölgeler ve değerlendirme ölçütleri

Kurumların Viru-Nigula ve Lüganuse beldelerindeki aday bölgeleri değerlendirmesi ve en kötü senaryodan hareket etmesi bekleniyor. Değerlendirmede yalnızca düşmanın bölgede fiziksel olarak bulunduğu durum değil; uzaktan saldırılar, insansız hava araçları, roketler, yönlendirilmiş enerji silahları, kimyasal patlamadan kaynaklanan şok dalgası ve soğutmanın uzaktan kesilmesi gibi olasılıklar da hesaba katılacak.

Ölçütler, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) yer seçimi aşamasındaki nükleer güvenlik hedeflerini sıralayan rehberine dayanıyor. Değerlendirmede 0-3 puanlık dörtlü ölçek kullanılacak. Kırılganlık başlığı altında yerel ve bölgesel tehditler, yakındaki hassas tesislerle ilişkiler, saldırıyı kolaylaştıran koşullar, müdahale kapasitesi ve süresi, güvenlik çevresinin genişletilebilirliği ile güçlendirilebilirliği ve soğutma sisteminin kırılganlığı ölçülecek.

Ayrıca kurumların, etki alanındaki tesisler ile nüfusu esas alarak sonuçları da değerlendirmesi gerekiyor. Bu kapsamda yerleşim merkezleri, kritik altyapı, havalimanları ve diğer ulaşım tesisleri ile ülke sınırı dikkate alınacak. Kurumlar, hangi aday bölgenin neden değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine ilişkin görüş de sunabilecek.

İç güvenlik neden kapsam dışı?

Değerlendirmede iç güvenlikle ilgili sorunların ele alınması ise gerekmiyor. IAEA rehberi iç tehdidi, yetkili erişime sahip kişilerden kaynaklanan tehlike olarak tanımlıyor. Açıklamada, bu tür bir tehdidin bir yer özelliği olmadığı, personelin geçmiş kontrolüne, iç kontrol önlemlerine ve güvenlik kültürüne bağlı olduğu belirtildi; bu unsurların altı bölgede de aynı olduğu vurgulandı. İç tehdidin karşılaştırma ölçütü olarak eklenmesinin ya altı özdeş puan ya da yerel halka ilişkin metodolojik olarak savunulamayacak değerlendirmeler gerektireceği ifade edildi. İç tehdidin tesis düzeyine ait olduğu ve planlamanın ikinci aşamasında ele alınacağı kaydedildi.

Estonya'da BWRX-300 tipi nükleer santrali Fermi Energia şirketi planlıyor. Özel planlamada şu anda altı farklı aday konum bulunuyor. İlk aşamada en iyi konum seçilecek; ulusal savunma, çevre koruma, sosyoekonomik etkiler, teknoloji ve jeoloji gibi farklı boyutlar değerlendirilecek. İkinci aşamada seçilen konum için ayrıntılı çözüm hazırlanacak ve kapsamlı çevresel etki değerlendirmesi yapılacak.

Planlara göre inşaat 2032'de başlayacak; aynı dönemde işletme izni başvurusu yapılacak. İnşaat 2035 sonuna kadar sürecek; bu süreye santralin devreye alınması ve çalıştırılması da dahil. İşletme izninin 2036 başında alınması bekleniyor; ilk 300 megavatlık reaktör bu tarihte elektrik üretmeye başlayacak. İkinci 300 megavatlık reaktör ise 2038'de üretime geçecek.