Estonya: Cephe hattında çatışmalar yoğunlaştı, enerji ateşkesi başarısız

Estonya Savunma Bakanlığı'nın haftalık istihbarat değerlendirmesine göre, ABD ile Rusya arasında imzalanan dizel yakıt anlaşması ve başarısız enerji ateşkesi, cephe hattında çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde Kiev ile Washington arasındaki ilişkileri gerdi.

Bakanlığın savunmaya hazırlık dairesi başkanı Gert Kaju, cuma günü düzenlenen basın toplantısında, geçtiğimiz hafta stratejik düzeyde önemli gelişmeler yaşandığını söyledi. Kaju'ya göre ABD, Rusya Federasyonu'na kendi pazarına ve küresel piyasalara dizel yakıt tedarik etmesi için geçici bir izin verdi. "ABD yönetiminin beklentisine göre Rusya'nın mümkün olan en kısa sürede 3 milyon ton dizel yakıt tedarik etmesi gerekiyor. ABD liderliği bunun ülke içi yakıt fiyatlarında düşüşe yol açacağını düşünüyor" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, bundan bir hafta önce Ukrayna ile Rusya arasında enerji tesislerine yönelik saldırılar konusunda bir ateşkes ilan etmişti. Ancak kısa süre sonra bunun tarafların üzerinde anlaşmadığı bir ateşkes düzenlemesi olduğu ortaya çıktı.

Ukrayna, enerji ateşkesine uymayı denedi ve Rusya'nın Ukrayna'nın elektrik üretim tesislerine ve iletim şebekelerine saldırılarını durdurması şartıyla üç gün boyunca Rus petrol rafinerilerine saldırı düzenlemekten kaçındı. Ancak Rusya, anlaşmayı yalnızca petrol rafinerileri ve yakıt taşıma altyapısına yönelik saldırıların askıya alınması olarak yorumladı ve Ukrayna'nın enerji altyapısına saldırmaya devam etti. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Trump'ın önerdiği enerji ateşkesinin ayrıntılarının netleşmediğini belirtti.

ABD-Rusya dizel anlaşması eleştirilere yol açtı

ABD ile Rusya arasındaki dizel tedarik anlaşması uluslararası alanda eleştirildi; bu eleştirilerin bir kısmı Kiev'den geldi. Buna karşılık ABD, Ukrayna'da seçim yapılması ve hükümetin değişmesi gerektiğini gündeme getirdi. Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, 60 günlük bir ateşkes sağlanması koşuluyla seçimlere gitmeyi kabul etti ancak Moskova bunu reddetti. Rusya yönetimi Ukrayna'nın ateşkesi kuvvetlerini yeniden yapılandırmak için kullanacağını düşünüyordu ve Peskov'a göre Moskova yalnızca 24 saatlik bir ateşkes için hazırdı.

Rusya enerji ateşkesine uymadığı için Zelenski 15 Ekim'de Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını yeniden başlatacağını açıkladı. Zelenski, ancak füze savunma kapasitesinin güçlendirilmesi için yardım alması halinde bu saldırıları askıya almayı düşünebileceğini söyledi.

Donetsk'te karşı saldırılar

Geçtiğimiz hafta cephe hattında günde yaklaşık 230 çatışma yaşandı; bu sayı önceki haftaya göre artış gösterdi. En yoğun çatışmalar Donetsk bölgesindeki Pokrovsk ve Kostyantinivka yönlerinde, ardından Zaporijya bölgesindeki Huliaipole, Harkiv bölgesindeki Güney Slobojanşçina ve Donetsk'teki Liman sektöründe gerçekleşti. Ukrayna karşı saldırıları ağırlıklı olarak Donetsk'teki Liman ve Slovyansk yönlerinde, Dnipropetrovsk bölgesindeki Oleksandrivka civarında ve Sumi bölgesinde yapıldı. Ukrayna güçleri Slovyansk ve Kramatorsk kesimlerinde Rus birliklerini geri püskürttü ve o sektörde cephe hattını güçlendirdi.

Rusya Silahlı Kuvvetleri'nin hedefi Donetsk, Luhansk ve Zaporijya bölgelerinin sınırlarına ulaşmak ve Dnipropetrovsk bölgesindeki mevzilerini geri almak olmaya devam ediyor. Rusya aynı zamanda Sumi ve Harkiv bölgelerinde kontrolündeki toprakları genişletmeye çalışıyor. Bakanlığa göre Rusya Federasyonu günde ortalama 1.600 asker kaybetti. Rus kuvvetlerinin kayıpları haftada 10.000'in üzerinde seyretti ve bu, üst üste yedinci hafta oldu.

Çatışmalar, son ateşkes girişiminin başarısız olmasına rağmen geniş çaplı hava saldırılarıyla da sürdü. Rusya, Ukrayna'nın toplam 24 bölgesinden en az 19'unda çeşitli hedeflere saldırdı. Uzun menzilli hassas saldırıların hedefleri arasında kritik altyapı, konut binaları, hükümet, ticari, eğitim ve sağlık kurumları, ulaşım sistemi, yakıt sanayisi ve enerji sistemi yer aldı.

Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını son haftalarda istikrarlı şekilde artırdı ve Kiev'de bu saldırılar katlandı. 4-11 Ekim arasında Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına 196, yakıt altyapısına 20 kez saldırdı. Ukraynalı enerji çalışanları 1,9 milyon haneye elektrik sağladı. 13-14 Ekim gecesi Kiev ve Harkiv bölgelerinde yoğun saldırılar sürdü; 26 enerji altyapısı tesisi hasar gördü, bunlar arasında Kiev'deki üç kombine ısı ve güç santrali de vardı. Zelenski'ye göre 600.000 kişi elektriksiz kaldı.

Ukrayna da geniş çaplı uzun menzilli saldırılarla karşılık verdi. 8-10 Ekim arasında Rusya'nın Omsk bölgesi, Başkurdistan ve Komi Cumhuriyeti'ndeki petrol rafinerileri, Rostov bölgesindeki bir petrol terminali ve Samara bölgesindeki bir dağıtım istasyonu vuruldu. Saldırılar 15 Ekim'de yeniden başladı ve uzun menzilli bir saldırı Ryazan petrol rafinerisini vurdu. Savaşın 242. haftasında Ukrayna uzun menzilli saldırıları ilk kez Ryazan, Kaluga ve Vladimir bölgelerindeki Yandex veri merkezlerini ve Saratov bölgesindeki bir Sberbank veri merkezini hedef aldı. Ukrayna ayrıca Tver, Nijni Novgorod ve Rostov bölgelerinde Rusya'nın askeri-sanayi kompleksi için önemli şirketlere, işgal altındaki ve sınır bölgelerindeki askeri hedeflere ve ulaşım yollarına saldırdı.

Cephe hattının uzağında Rusya, Ukrayna'yı destekleyen ülkelere yönelik hibrit faaliyetlerini sürdürdü. Danimarka Güvenlik ve İstihbarat Servisi, Rusya'nın saldırganlığın püskürtülmesinde Ukrayna'yı destekleyen Danimarkalı şirketlere yönelik operasyonlar başlattığı uyarısında bulundu. Kaju, "Finlandiya Güvenlik İstihbarat Servisi de Rusya'nın ülkenin savunma sanayisine gerçek ancak henüz acil olmayan bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Ajans bunu beklenen bir gelişme olarak görüyor, çünkü Finlandiyalı şirketler Avrupa'nın geri kalanıyla aynı güvenlik ortamında faaliyet gösteriyor" diye ekledi.